Vragen over het schilderij,

 

Er is niemand meer die zich dit beeld van Lemmer herinnert. Toch is dit een goed vertrekpunt, omdat de huidige contouren van Lemmer uit deze situatie zijn ontstaan. De foto laat zien hoe ons dorp er aan de zeezijde uitzag in 1886, vlak voor de omvangrijke havenwerken begonnen. Het schip aan de rechterzijde vaart in de richting van de oude sluis. Links zien we de Emmakade, de bebouwing is nog goed herkenbaar, rechts de Prinsessekade. In het midden het 'grote vuur' bij de haveningang, toen nog met petroleum gestookt. De Oude Sluis was de Lemster Zeesluis. In 1887 begonnen er in Lemmer werkzaamheden die het gezicht van het dorp volkomen zouden veranderen.

Deze tekening heb ik van Hillebrand Visser, mogen ontvangen,vanaf Andringastate gezien.

Op deze tekening zien we de haven ook, Hier zie we de grote lantaarn, de lantaarn is de voorloper van de vuurtoren en er werd omstreeks 1800 op kolen en houtvuur gestookt. De kleine binnenvaartschepen kwamen naar Lemmer om hun handel af te leveren, waarna het in grotere schepen doorgevoerd werd naar Amsterdam. Verder komen we hier terug in een tijd dat de havenwerken nog niet aangelegd waren en de Markt niet doorgegraven was. Het enige dat nog herkenbaar is, is het huis in het midden. Dat moet wel het tegenwoordige Hoekje zijn. Rechts daarvan zijn wat daken te zien; daar zou de boerderij bij kunnen zijn waar Zwarthoed voorheen zijn hang in had. Helemaal rechts zien we de 'grote lantaarn', die we moeten zien als de toenmalige vuurtoren. Van mijn grootvader heb ik vaak de verhalen gehoord dat de weg daarheen van hout was. 's Avonds liep men ook toen al vaak naar de vuurtoren, en hij vertelde dan, dat het een geklots van klompen was voor hun huis aan de Schulpen. We zien hier een schip liggen op de plaats waar later de Rien met de haven verbonden werd. De huizen links daarvan werden met die doorbraak afgebroken.  Evert de Vries.

Lemmer, binnenhaven met Emmakade 1950; Op deze uit de naoorlogse jaren gemaakte foto heeft het hoekhuis op de Emmakade geen verdieping meer, en is langs het water een bescheiden afrastering aangebracht. Er is verder weinig bedrijvigheid in de binnenhaven.

De Binnenhaven met wijde omgeving. Deze dagen het tafereel van vertrek en terugkomst van alles wat met het skûtsjesilen te maken heeft. Op het moment dat deze opname gemaakt werd was er van bedrijvigheid weinig te bespeuren. Alleen aan de Emmakade ligt een van de nachtboten. Het lijkt mij een boot van de Groningen serie. De naam is niet te lezen. Op de voorgrond zien we een stukje van de omgeving van de sluis. Op links een brokje van het tramstation. De ingang waar de kaartjes gekocht konden worden. Het torentje er nog op. Dan het huis van de familie De Rook. Langs de Prinsessekade is een deel van de Oudesluis zichtbaar. Wierdsma, Loen, Noppert, Piet Zwart. De panden aan de Markt, nu Burgemeester Krijgerplein. De toren van de Hervormde kerk steekt boven alles uit. Een klein stukje van Gedempte Gracht en Nieuwburen en verder de Emmakade. Gelukkig is hier in de loop van de jaren niet al te veel veranderd en is het meeste nog wel herkenbaar.

De Katholieke Kerk werd tussen 1897 en 1901 gebouwd. De pastorie werd er in 1907 naast gebouwd. De naam van de kerk is de Willibrorduskerk; de kerk staat tussen de Schans en de Vissersburen. Deze foto is al heel oud, als ik het zo bekijk (Johannes) dan zijn van de Emmakade alleen beide rechter gebouwen nog op die plek te vinden. Het meest rechtse is dan het pakhuis dat nu gerenoveerd wordt. Op de linkerkant zien we de vroegere boerderij waar Jan Zwarthoed als laatste zijn vishandel had. Doordat de huizen aan de Emmakade betrekkelijk laag zijn is er naar verhouding veel te zien van het achterliggende gebied. Links van de boerderij zien we door de brede steeg een stukje van wat nu 'De Laatste Stuiver' is. Iets meer naar rechts staat een groot, hoog huis. Ik denk dat dat de achterkant  van het tegenwoordige Lemster Warenhuis is. Toen waarschijnlijk nog Pasveer. De Katholieke kerk met toren en rechts daarvan de spuisluis. Al die verticale witte streepjes zullen wel de schoorstenen van de verschillende hangen zijn. Het is mij niet duidelijk wat het grijze boven de huizen aan de rechterkant precies is. Het kan een stukje van het terrein van de Vluchthaven zijn of de Oostdam. In ieder geval is het allemaal nog ruimte op zee, en er is een groot stuk van de Kúnderske daem zichtbaar. Op de voorgrond een van de nachtboten met daarom heen wat kleinere vaartuigen waarin of waaruit overgeladen wordt.

Foto van Charlotte Sterk Huiskes: Terwijl er over de vangst gepraat werd is deze foto gemaakt. Het zal omstreeks 1925 geweest zijn. Marten Vlig (midden staand op de vlet) en Evert de Vries geheel rechts, hebben samen nog gewerkt in de hang van S. A. de Blauw. Op de foto ligt naast de botter een nachtboot. Verderop liggen twee Lemster aken netten over te halen. Twee andere nachtboten zijn ook nog te zien. Van de bebouwing zoals die hier is afgebeeld is nu ook nog het meeste terug te vinden. In het eerste huis rechts woonde Steven Sterk en er naast Gerardus Sterk. De steeg ernaast was de ingang naar de rokerij van Simon Scheffer. De hoge schoorsteen op de achtergrond is van de rokerij Sterk. We komen dan bij de winkel van Sterk. Hier verkocht men touw, garen, netten en haken. Ook het volgende huis was weer van Sterk. Daarnaast woonde Jan Nijholt. De boerderij die we hier zien is van Jan de Vries. Deze vervulde ook de functie van loco-burgemeester. In die tijd waren er in de bebouwde kom van Lemmer nog een stuk of vijf boerderijen. De persoon links is helaas niet bekend.

De aanlegplaats voor de nachtboten naar Amsterdam in de Oude Haven.

De binnenhaven van Lemmer 1905; links boven voor de afgemeerde sleepboot ligt een Urker visser met levende schol. Op de voorgrond de klipper van Hendrik v.d. Zande. De kaart werd in 1907 verzonden door Froukje Bangma aan haar zusters IJke en Johanna Bangma, de dochters van Obe Bangma.

 

Een hele oude opname, zo te zien stonden de sluiswoningen er nog niet.

Een foto van de Emmakade en de oude binnenhaven. Links is nog de winkel waar de schippers hun boodschappen haalden, bij 'Pietje van het hoofd', later Eerdmans. De Lemmer boten die er liggen, hebben twee masten, het zeil werd aan de achterkant gehesen om met harde wind beter te kunnen sturen en om het slingeren wat te beperken.

 

 

De Rijn-Hernekanaal, het grootste schip, gebouwd door Scheepswerf Gebr. de Boer. (Rijn-Hernekanaalschip, een-baks-duwstel-Klasse uit de indeling Vaarwegen bevaarbaarheid (CEMT). Vaarweg uitsluitend geschikt voor vaartuigen met een maximale lengte van 85 meter, een maximale breedte van 9,50 meter en een maximale diepgang van 3,00 meter. Het laadvermogen van dergelijke schepen is over het algemeen maximaal 2050 ton).

Foto van Hielke Roelevink. Lemsteraak foto Hielke

Hier is de Prinsessekade zonder al die schepen duidelijk te zien. Het huis helemaal links, waar later Eerdmans gevestigd was, is hier veel groter dan tegenwoordig. In dit pand heeft onder andere "Pietje op 't Hoofd" gewoond. Met 'het hoofd' word het havenhoofd bedoeld. Dit huis is afgebrand, en in 1921 weer opgebouwd. De eerste steen werd gelegd door de gezusters De Rook. Op deze in 1912 verzonden foto is het meest linkse huis nog voorzien van een bovenbouw, ook de afrastering langs het water ontbreekt.

 

 

 

 

 

Pieter Kamminga, stuurde deze foto bijna identiek aan bovenstaande, maar op deze foto zijn de oude lantaarnpalen weg, een soort hefboom is verplaatst, en een auto staat erbij.