De Lemster fiskrikkerij.

| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |

Sybren Osinga: "Wy slaan ôf verkeapje fertelle en dogge der in lachertje by"

Door Eeltsje Hettinga, in de Friesland-post 1987

'Sybren Osinga hat de kaken noait op elkoar', wordt er over hem gezegd. Osinga zelf: 'As de sinne net skynt, soargje wy derfor dat hy al skynt'.

De lytste fiskôfslach yn jeropa mei persintaazjegewijs de grutste omset, zo omschrijft Syberen Osinga (52) de visafslag in Lemmer. Hij is niet alleen de beheerder van de afslag, maar ook de laatste afslager in Friesland die het zonder veilingklok doet. In een snel afdalende reeks raffelt Osinga met bulderende stem de prijzen af en wijst de partij spiering, aal of snoekbaars toe aan de hoogste bieder.

De afslag is gehuisvest in een houten optrekje van amper 3 bij 5 meter. Aan de wand krantenartikels met onheilspellende koppen:

"IJsselmeervisserij sterft als de overheid niet ingrijpt" De Lemster Marten Vlig die zoals Osinga opmerkt "afslagers rechterhand is, over de IJsselmeervissrerij: de fiskerij is al utsturven.

Als zich op het dak van de afslagkeet de regen zich laat horen, lijkt het gevleugelde gezegde "min waar op e Lemmer" waarheid te worden. Maare Osinga, optimist als hij is vindt: As de sinne net skynt, dan soargje wy derfoar dat er al skynt.

Met wij bedoelt Osinga de verschillende Lemsters die zo in de loop van de ochtend "in kuierke" langs de Lemster buitenhaven en al struinend de neus ook even bij Osinga om de hoek van de deur steken. Als het buiten dan ook nog eens pijpenstelen regent, is de afslag een plezierig "hûske fan hâld oan". Niet in de laatste plaats vanwege het feit dat Syberen de kaken noait op elkoar had en him oeral de waffel yn slacht, zoals Marten Vlig, voormalig monteur op Noordzeekotters en nu onbezoldigd assistend van Osinga, spottend opmerkt. Aan verhalen op de afslag dus geen gebrek. "Wy slaan ôf, Ferkeapje fertelle en dogge der in lachertje by, zegt Osinga. Bytidenis it hjir in lytse leagenbank. Al moat ik sizzen dat wy noait net lige. Want Lemsters hâlde fan de wierheid.

De Holwerder siele is hjir op en nij boetsearre.

De kleinste afslag van Europa, met procentsgewijs de grootste omzet, is een plezierig 'hûske-fan-hâld-oan'. V.l.n.r. Bauke Visser van de Lemmer 74, Sybren Osinga, handelaar Willem Konter uit Volendam en Jelle de Haan, ook van de Lemmer 74.

Bijna vier jaar geleden volgde Osinga, Steven 'Roet' Visser, als beheerderafslager op. Daarvoor was hij ondermeer veehandelaar en fierder ha'k fan alles by de poat hân. Trittich jier ferlyn bin"k fanut Holwerd nei De Lemmer tein om 't ik wurk krije koe as ploechbaas by de Suderseewurken. Ik bin hjir op'e Lemmer hingje bleaun. It is hjir gemoedelik. De Holwerder siele is hjir op en nij boetsearen, glimlacht Osinga.

Hij solliciteerde naar het semi-overheidsbaantje "beheerder van de afslag", omdat het een parttime baan was waar geen zware lichamelijke arbeid aan te pas kwam. Dat paste dus maoi. Want neidat de hearen doktoaren my trijerisom oan'e rêch operearre hienen, bleau ik in wrak. Osinga zwaait de Lemster notabelen alle lof toe voor het feit dat ze hem als beheerder benoemde. Het is waarschijnlijk dat Osinga om die reden even opstaat, officieel op het Nederlands overschakelt en zijn weldoeners nogmaals zijn dank betuigd: Onze raadsleden en burgemeester ben ik daarvoor nog altijd zeer erkentelijk.

Osinga laat zich in zijn stoel onderuit zakken, legt de voeten op de groene schrijf katheder, rolt een Zware van de Weduwe en verteld ik haw in ferrekte soad nocht oan dizze baan. Ik sjoch ek op oere oan dizze baan. Ik sjoch ek net op oere  en tijd. Ik doch it mei wille. En tink der goed om: ien dy't hjoed de dei yn dizze maatskippij trije kear oan'n rêch operearre is, dy komt oer it generaal net mear oan de bak. Bisto ynfalide of hast oare krupsjes , dan wurdst yn dizze maatskippij opromme. Bytiden tink ik wolris it ûntbrekt him inkeld noch mar oan in ôfskot fergunning. Skandalich of net soms?

De hiele fiskerij is hurd achterútbuorke.

De omzet van de Lemster afslag bedraagt jaarlijks een slordige drie ton. In vroeger tijden werd er meer omgezet, maar toen ware volgens Osinga ook veel meer beroepsvissers in Lemmer. Nei de oarloch wienen der noch sa'n fyftich iselmarfiskers. Tsjinwurdich binne it der noch mar fjouwer. Wat dat oangiet, is de hiele fiskerij hurd achterûbuorke. Mar lykwols komme hjier by us-op-'e-ôfslag Volendammers, Broek in Waterlandersen hielpers te fiskkeapjen. Sjoch, wy binne wol de lytste ôfslag fan jeropa, mar persintaazjegewijs hawwe wy de grutsste omset, sis ik altiten mar. Daar plukt de gemeente Lemmer ook van. Fan elke gûne dy't hjir omsetten wurdt, giet fjouwer prosint nei de gemeente.

Als de Lemmer 74 van de Lemster beroepsvisser Bouke Visser, de buitenhaven binnenvaart en de andere schepen ook binnen zijn, is het voor Osinga tijd om in actie te komen. Eerst worden de aangeboden partijen vis gewogen. Voor de koop hoeven de vishandelaren niet beslist lijfelijk aanwezig te zijn. Se kinne by my oan'e weet komme wat der oanbean wurdt. De keaplju ut Vollendam of wêr't se ek weikomme, kinne de prijs dy't se foar de partij jaan wolle, telefoanysk oan my trochjaan. Ik neam mar wat. Bygelyks f 9,02 de kilo foar de snoek. Ik notearje dat en dat briefke giet salang 't it ôfslaan noch net begûn is ûnder kateder. Als het zover is raffelt Osinga in sneltreinvaart de prijzen af, Beginnend bij f 9,25. En vijfentwintig, vierentwintig drieentwin...... totdat negen gulden twee de ijselijke kreet van Marten Vlig zich laat horen. Vlig speelde in dit geval even de rol van viskoopman uit Vollendam, die telefonisch op de partij in schreef.

Tolf en heal jier ferloofd, in Lemster rekord.

Links: Marten Vlig. Rechts vooraan: Gauke Bootsma van de Lemmer 87.

Osinga is de laatste afslager in Friesland die zonder klok werkt. Yn Starum sitte de lju yn 'e bankjes en meie se op in knopke drukke as se biede wolle. Ik doch it ôfslaan noch mûling. Deromdat 't hjir eki sa gemoedelik om en ta giet,ju. Vlig is dêrby mym assistint en rjochterhân. De man die medeverantwoordelijk is en tegelijkertijd medeplichtig, spot Osinga. En as er foar Volendammer keapman spilet, dan is dat allegearre liefdadigheid fan him. Vlig knikt en grijnst ten teken dat het wel snor zit met wat Osinga nu weer over hem ten brede brengt.

Door de raampjes van het houten optrekje aan de haven ziet Osinga de Lemsters Plug en Dort lopen. Meteen beginnen de tongen zich te roeren. Over het duo Plug en Gort weet Osinga te vertellen dat se och sa graach kuierje meie. En moast rekkenje dat se 't ûnderweis altiten oer sinten, oandielen en huzen hawwe. Se hawwe dan elk de bynamme de miljonêrs, lacht Osinga.

Plug wie eartijds skuonmakker en Gort wie sinkwurker. Beiden binne frijgesel. Ik leau dat Plug tolf en heal jier ferloofd west hat. In Lemster rekord. Dan op fluistertoon, 't wijf mocht net mear kostje as in sekje kanarjesied. Het bulderend gelach van Osinga en Vlig doet de afslag op zijn grondvesten trillen.

Skele Andries, Pûde-met-sjû en andere bijnamen.

Sybren Osinga en Bauke Visser van de Lemmer 74 inspecteren een bak met paling.

Als Osinga even later Skiele Andries voorbij ziet stappen, schiet hij, ondanks zijn herniarug, als een haas naar de deur Andries moast der eefkes ynkomme, Andries alpinopet op en door weer en wind verweerd gezicht, ploft naast de kachel neer. Als voormalig visser komt hij dagelijks even in de buitenhaven kijken. Want syn kat lest oars net as fisk, weet Osinga te vertellen.

Skele Andries kan smakelijk vertellen. Onder meer over Steven Roet, de vorige afslager die tot zijn tachtigste beheerder van de afslag was. Hy lêste der wol ien. Op in keer hied er fergetten om it romerke jenever dat er op 'e kachel setten hie, der op 'e tiid ôf heijen. Do wist wol, warme jenever net te sûpe fansels. Mar soks koe Roet neat skele. Hy sûpe it op, al rûnen him elk kleuren fan 'e reinbôge om 'e kop, lacht skele Andries. Roet, Hy wie sa meager as brânhout onderbreekt Osinga: Sa meager, dat by wannear 't er ûnderde dûs stie, dan waard er ne tienris wiet.

De cultuur van de bijnamen in Lemmer is een fenomeen op zich. Wie het telefoonboek openslaat, valt de hoeveelheid Bootsma's en Vissers op. Steven Roet heet Visser. Skele Andries idem dito. 'It is net sasear skellerij legt skele Andries uit. Mar troch al dy bynammen kinst in oaer better ût incar hâlde. Wandt ik wit wol net hoefolle Andries  en Steven Vissers der op 'e Lemmer tahâlde.

Osinga somt op een manier alsof hij de prijzen voor de vis afraffelt, een aantal bijnamen op: Andries Panne, de Skêch, Pûde-met-Sju. En Bauke Visser hat der sels twa. Elf-uurtje en Houtsje. Houtsje? Osinga: Ja. Hy hat it altiten oer lju mei houtene hanne, of houtene poaten of houtene koppen, as se net al handich of snugger binne. Fandêr. Skriuw mar net op dat dat ik dat sein haw, want oars meitsje se der hjir elk noch in needslachtplak fan as se dat lêze. En wy moatte as ôfslach noch langer mei as hjoed.

Marten Vlig knikt, merkt op dat als de vis afslag in Lemmer als gevolg van de overbevissing van het IJsselmeer dicht moet, Lemmer dan helemaal ûtsturven is. Skele Andries die twintig jaar geleden al met de visserij ophield en daarna in de touwfabriek ging werken, is somber. De hele Iselmarfiskerij gjit oan barrels. Alle fiskers witte dat mei har fangste in stapke werom moatte, wolle se de saak net leechfiskje. Mar ja se hawwe meastentiids grouwêlich ynvesterarre yn dy nije skippen. Se steane mei de rêch tsjin de muorre.

Osinga vult aan: De lêtste jieren binnen de fangsten op iel en snoekbaars hurd achterút gien. Dat, wolle se in ynkomme hawwe, dan moatte se noch mear fange. De jongste fisk krijt amper kâns om grût te worden, want dy wurdt ek futfongen. Roofbouw is 't. Dat sis ik dy. De oerheid moat yngripe troch it ynstellen fan in kwotum lykas men by de Noordseefiskerij dien hat. Sa net, dan wrotte de gruttere jonges de lystere fiskers derút. Als der mar in pear fiskers oerbliuwe, dan is 't mei de tiid ek dien mei de ôfslach. Dat my yn gjin gefal barre. Want de ôfslach heart by de Lemmer, sa 't De Lemmer by de ôfslach heart, sil'k mar sizze.

De heer Coehoorn.

Een foto van het personeel van Johannes Sterk. Boven zien we v.l.n.r. Petrus de Lange, Iemkje en Akke Jongsma, Jeltje van der Veen, Janna de Vries en Klaas Jongsma. De laatste met dissel voor het dichtmaken van de vaten. Op de tweede rij Antoon Huisman, Steven Sterk, Ferdinant de Vries, Jolt de Hei, Anne de Lange, en Johannes Sterk. Op de voorste rij zitten Andries Bergsma (met speet bokking) en Berend ?. Tussen hun ligt een pak stokvis. Op de linkerkant pakken met plankjes die gebruikt werden voor het dichttimmeren van de kistjes. Ook werden hier in slappe tijden wel hele kistjes van getimmerd.

Dit is ook een foto van de Hang, dit is personeel van Tjebbe en Bertus de Jager. Van links naar rechts: Libbe Bouma, deze had later een vismeelfabriekje in het Leeg. Daarnaast Harm Duim, ?, dan Jan Duim, Lammert van der Werf, Willem de Jong en Atze van der Werf. Harm Duim pakt bakbokking in een kist. In zo'n kist gingen tien speten van 20 stuks, dat is een tal haring.

Lemsters in 1910, bezig met het ansjovis koppen aan de Emmakade. Een aantal bekende personen: geheel links met hoed Michiel Davidson, daarnaast met witte muts Foekje Visser, verder naar rechts ook met een witte muts Fetje van Rubert Bootsma uit 't Leeg, daarnaast Klaas Sterk.