Markt Lemmer.

| 1 | 2 |

 

Fraaie fotokaart van Jan Wouter Jellema met mensenmassa in feestelijke stemming, zie rechts midden de Postbode, in september 1913. In Friesland zijn op verschillende plaatsen onafhankelijkheidsfeesten gehouden ter gelegenheid van het 100 jarig einde van de overheersing van Napoleon. Helaas heeft de maker fotograaf A. de Jong, reizend fotograaf, uit Sneek niet vermeld op welke locatie hij de foto heeft genomen.
Volgens mij heeft Sneek niet meegedaan aan de feestelijkheden, omdat de Koningin daar op 6 augustus 1913 geweest was en 2 keer achter elkaar feest, was een beetje teveel van het goede.

 

 

Juliana feest 1909.

 

Johannes de Vries, verteld; Hierbij een opname van het centrum van Lemmer. Vanaf  Nieuwburen of Vissersburen een gezicht op Prinsessekade en Schulpen. Met de Truitjezijlbrug als middelpunt. Op de brug veel mensen. Zij wisten zeker dat er gefotografeerd werd, op een foto uit die tijd zie je vaak dat er een groep mensen staan die van de gelegenheid gebruik maken om zich te laten vereeuwigen. Helemaal links zien we een logement op de Markt. Dat zal waarschijnlijk Oosten geweest zijn. Het hoge bouwsel daarnaast kan het torentje van het tramstation zijn. Dan het huis waar de zusters Katsma, nichten van mijn grootvader, woonden Op die plaats staat nu het huis waar tot voor kort Judith Schirm woonde. Dan het huis waar ik kapper Booms gekend heb. Al jarenlang bezit van de familie Schirm waar Douwe en Pietie Schirm nu in de nieuwbouw wonen. In het huis daarnaast heeft bakker Hofman na verkoop van zijn bakkerij in de Schans gewoond. Dan het gebouw waar de kledingzaak in 1813 van start is gegaan. Vervolgens twee geveltjes. Het linker daarvan moet een slagerij geweest zijn. Die is in de tijd dat mijn overgrootmoeder de zaak dreef aangekocht. Mijn grootvader kon nog precies vertellen hoe de aankoop was gegaan. In het volgende huis woonde als laatste Sipke de Jong. Het hoge huis, nu Eerdmans, was indertijd de dienstwoning van het hoofd van de school. Het gebouwtje dat dit huis gedeeltelijk afdekt is het brugwachter hokje dat toen tussen de beide bruggen stond. In het volgende gebouw was de Friesche Bank gevestigd die later opging in de Amsterdamse Bank. Aan het eind van de rij is de helft van de Wildeman nog te zien.

 

 

 

 

De bakkerij van Haveman op de Markt bevond zich bij de ingang van het Achterom. Bakker Haveman en echtgenote staan in de deuropening. De etalage is goed gevuld.

 

Deze foto werd vroeger de zogenaamde bakkershoek genoemd. Hier zien we de hele bebouwing die heeft moeten wijken voor het gemeentekantoor. Links zien we de comestibleswinkel van Babois, (kruidenierswinkel) Klaasje de Vries, zuster van de alom bekende Evert de Vries, was hier dienstbode. Daarnaast de bakkerij van Haveman. De gevel van Havenman zijn pand, werd in 1940 vernieuwd en de winkel naar de rechterkant overgebracht. Aan de andere kant van de ingang naar het Achterom zien we de winkel van Haaije Schotsman met daarnaast de klompenwinkel van Boonstra en op het hoekje de winkel en woning van Bernard Bijlhout.  Bijlhout en zijn zoon Wienke konden mooi spelen en zingen, vooral het versje over het parochiehuis. "je zult het beleven, dan moet je wat geven; wie niets wil geven die blijft maar liever thuis, want wij sparen voor een nieuw parochiehuis". Er stonden altijd veel mensen onder de ramen te luistern Toen Haaije Schotsman de school verliet werd hij aangenomen bij een drukkerij in Lemmer. Toen hij daar een paar weken aan het werk was, kwam hij op een keer thuis en vertelde dat hij ontslag had genomen. "Want ik wil niet langer tussen vier muren zitten". Hij huurde een kar, kocht op krediet sigaren en sigaretten en stond 's zaterdags met zijn handel bij de brug. Bij zijn moeder in de kamer werd een tafeltje met wat snoep neergezet, voor de verkoop aan schoolkinderen tegen halve en soms hele centen. Het ging goed, langzaam breidde de zaak zich uit. In alle soorten handel zag hij licht en zo boerde hij mooi voorruit.

Zoals het meestal met jonge mensen gaat kreeg hij verkering en trouwde met Hendrikje Rippen. Zij kwamen in het middelste huis op de foto. Alles liep geweldig en het huis werd te klein. Toen werd bij de brug een groot huis gekocht waarin de familie Brandenburg had gewoond. In het Achterom kregen ze een magazijn omdat er voor de steeds groeiende omzet veel voorraad achter de hand moest zijn. Dat pakhuis was in het gebouw, dat ook later werd gebruikt in de jaren '40-'45 als distributiekantoor. Uit het huwelijk van Schotsman werden vier kinderen geboren, twee jongens en twee meisjes, Kerst en Ieke en de twee meisjes Jantje en Minke. De kinderen werden groter, gingen weg om te leren en tenslotte vertrok de gehele familie naar Leeuwarden. In de winkel kwam Noppert, ook een echte koopman, die daar jaren zijn brood heeft verdiend.

 

Hier zien we Schotsman's bazar bij de brug. De vrouw links bij de voordeur was de schoonmoeder van Evert de Vries, mevr Schirm. Voor haar trouwen werkte zij bij Schotsman, die een oom van haar was, in de winkel. In de deur met het kindje (Minke) op de arm is Ieke, een broer van Haaie. Op de klip zien we de lange boom van een lier. Dit materiaal werd gebruikt bij hoog water om de vloeddeuren te sluiten. Deze vloeddeuren moesten wel eens dicht terwille van de schepen die van zee kwamen en door de Jeltebrug moesten. Doordat deze beide bruggen zo dicht bij elkaar waren was de stroom soms zo erg dat de schepen niet door de Jeltebrug konden komen. Door de vloeddeuren te sluiten werd dit dan wel mogelijk gemaakt. Naast de zaak van Schotmans zien we de winkel in rookartikelen van Jan Kokje.

 

Foto van René Berg: Ook de huisjes op de Markt, met o.a. een boekdrukkerij en een herberg met stalling zijn niet meer terug te vinden. Deze panden moesten wijken voor het ombuigen van de Rien. Dankzij die verandering hoefden de schepen nog maar door één brug om de Binnenhaven in te varen, in plaats van via twee bruggen, een sluis en nog een brug. De Zeesluis werd in dat jaar ook verplaatst naar de plaats waar nu nog de Lemstersluis ligt. Kijk hoe grappig de toer er boven uit steekt. (is er wel bijgetekend) Op het bord staat, Logement en Stalling biljart Rotini of Rotiné, op het bord links staat; Binderij en Landmeter.

 

Idem, maar zonder vrouwtje en nog een paar kleine verschillen.

 

Op deze foto zien we links in het water een soort rad met een zwenkhendel?. Het verkeersbord rechts was voor die tijd ook goed geregeld, maar ik denk dat niemand eraan dacht om in de Schans, in te gaan halen.

 

 

 

 

 

 

Lemmer 1900: V.l.n.r slagerij Koning, bloemisterij Keuning, tapijtwinkel Jelte de Jong (tevens brugwachter) sigarenwinkel P. Zwart. Opvallend veel mensen op straat, het maken van foto's was toen nog een unieke gebeurtenis.

 

 

V.l.n.r. Stoffel Zandstra, Roeje? Bos, Riekele de Wilde en Siebe de Boer.

 

 

 

 

 

Lemmer 1958: De Markt word inmiddels Burg. Krijgersplein genoemd. Door de demping van de Lemster Rien veranderde het straatbeeld in het centrum van Lemmer aanzienlijk. Er kwam een bushalte en parkeergelegenheid voor auto's. Ook zitbanken en bloembakken werden aangebracht. De bebouwing veranderde weinig.. Koning was nog slager. Alleen de ijsco - kar van Evert moest verhuizen naar de noordkant van de slagerij.

 

 

Een foto van de oude Markt in Lemmer, nu B.K. Plein waar het gemeentekantoor staat. Op de voorgrond ziet men nog de basalten kademuur van het toen nog niet gedempte vaarwater de Rien. Het eerste pand bij de brug is de Centrakruidenierswinkel van Lienos, voorheen Albino en daarna restaurant Cor Schaaf. Op de hoek van de Markt, het hoge pand, schuin tegenover hotel 't Centrum, de coöperatiewinkel met het bord 'Exelsior' op de gevel en de bakkerszaak van Haveman met het uithangbord Bakkerij aan de gevel bij de ingang van het oude Achterom met zijn stegen, een geliefkoosde speelplaats voor de jeugd van vroeger. Bij Douwe Thijsseling in de steeg was er een poppenkastvoorstelling van Chris Dijkstra en Harm Lemstra, entree één 'botster', een stuiter. En 'Katteploegje' elke dag weer. Overkommertje spelen op de Markt.

De Markt, het frontgebied van de jongens uit de Parkstraat en de Schans waar menige veldslag spelenderwijs werd geleverd. De Markt, eens ook het vertrekpunt van de blauwe Noord-West-Hoek bus met o.a. chauffeur Albert Bijkerk. De Markt, waar in de oorlog '40-45'een Duitse soldaat aan een jongen de weg vroeg naar een kapper en de jongen hem doorverwees naar een slager. De Markt.... en zo zouden wij kunnen doorgaan maar de .."good old"Markt is er helaas niet meer.

| 1 | 2 |

Home


Niets uit deze website mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt  of op andere wijze gebruikt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de samensteller.