Nieuwedijk, Lemmer

Waar men nu vanaf de Nieuwedijk tussen Garage Weber en het huis van Romke de Jong door naar de Stationsweg loopt was voorheen een inrit naar de daarachter gelegen weilanden. Op die plaats is bijgaande foto van Piet van der Veen, gemaakt. Op dat land achter de Nieuwedijk werden veel kinderspelen gehouden en deze foto zou best eens ter gelegenheid van zoiets gemaakt kunnen zijn. Een stel kinderen op de voorgrond met daarachter een paar mannen in het zwart, waarschijnlijk de organisators van het feest.

Op de linkerkant is nog net iets te zien van het Kippebuurtje, maar vooral van de bomen die daar voor stonden. In het huisje met witte muur, meer naar het midden, woonde indertijd Wieger de Vries, een visventer. In het hokje er achter stalde hij de hondenkar waarmee hij zijn handel uitventte en daar waren ook de honden gehuisvest. Later heeft de familie Sake de Jong hier lang gewoond en nu is dit bij de woning van de Jong getrokken. De zijkant van de houten woningen die we ook nu nog aan de Nieuwedijk vinden is net boven het huisje van de Vries te zien en verderop nog de achter de Nieuwedijk gelegen boerderij van Sterk.

Bewoners vinden houten woning aan Niewedijk nog steeds een "paleisje"

Tussen de nieuwbouw van de Nieuwedijk en die van de Tramhaven staat aan de Nieuwedijk al ruim een eeuw nog steeds bewoonde houten noodwoningen, zoals die destijds werd betiteld. De houten woning werd in 1880 gebouwd en stond toen in veel nauwer contact met de Zuiderzee, waarmee het gebouw alles te maken heeft, dan tegenwoordig. De eerste bewoners van de woningen 49 en 51 hebben hun steentje bijgedragen tot de latere inpoldering van een deel van de Zuiderzee.

Zoals gezegd werden de woningen in 1880 gebouwd, met houten palen als fundering. De totale kosten bedroegen toen tweeduizend gulden. De opzet was dat de houten woningen slechts drie jaar dienst zouden doen. Ze verschaften onderdak aan opzichters, die grond monsters moesten nemen in de Zuiderzee, ten einde de vruchtbaarheid van de grond te bepalen. Er was toen een onderzoek op gang gekomen omtrent de afsluiting en (gedeeltelijke) droogmaking van de Zuiderzee. Onder leiding van de staatsman en civiel ingenieur C. Lely (1854 -1929) die van 1891 tot 1918 minister van waterstaat was, kwam de wet tot afsluiting en droogmaking der Zuiderzee tot stand. In 1918 werd tot uitvoering besloten.

Maar terug naar de houten woningen, die wel wat langer dan de geplande drie jaar dienst hebben gedaan en nog steeds doen. Ze waren opgetrokken op een ondergrond van een half steens muur 11centimeter hoog, met schot werk er om heen en het hout was 2,8 cm. vet Amerikaans grenen. De opzichters die er woonden gingen met een zeilboot de Zuiderzee op, voor het nemen van hun grondmonsters. Zo kreeg Lemmer toen al te maken met de drooglegging van de Zuiderzee. De oude houten woningen aan de Nieuwedijk zijn in wezen een stukje historie van de pioniersgeest, en de vakbekwaamheid van de Nederlandse droogleggingdeskundigen, waar bij de drooglegging in dit geval en vele andere dus uitsluitend water betrof.

Branding

Na 105 jaar staan de woningen er nog steeds, men kan wel zeggen: als een rots in de branding die er voorheen dicht achter langs woede. De woningen werden op een verhoging gebouwd met aan de achterkant een stenen zeewering, want de Zuiderzee grensde er aan. Onder de vloeren van de woningen liggen nu nog kurk droog strandzand en fraaie schulpen. De woningen zien er nog precies zo uit als toen ze werden gebouwd, met o.m. nog dezelfde kozijnen, een teken van oer-Hollandse degelijkheid.

Toen de opzichters na enkele jaren hier hun taak hadden volbracht, bleven de noodwoningen staan. Ze waren wel in trek want ze gingen enkele keren in anderen handen over. Zo woonden er o.a. opzichter Koole van het waterschap "De Zeven Grietenijen en de stad Sloten", veldwachter Gerardus Wierdsma, de families Coehoorn, merendeels grote huishoudingen die er met veel plezier hebben gewoond.

De familie Pieter de Graaf woont nu nog op Nieuwedijk 49, aan de oostelijke kant, het grootste gedeelte, het kleinste gedeelte, no 51 staat momenteel leeg, de laatste bewoner was de heer P. Bovee, die wel wilde verbouwen, maar aan de achterkant ontmoete hij grote problemen in de vorm van zware steenwering. Dat ging dus niet door en de familie Bovee verhuisde naar elders in Lemmer. Pieter de Graaf en zijn vrouw Andriesje Coehoorn , die in dat huis is geboren wonen er best naar hun zin. Ze wonen er al ruim 20 jaar. Het is een paleisje voor ons zegt de heer de Graaf we zouden er niet uit willen.

Ruimte

Je ziet het er van buiten niet zo af, maar binnen is er veel ruimte in deze woning, die uiteraard door de altijd bezige Pieter de Graaf op een aantrekkelijke manier naar de hedendaagse eisen is aangepast. Na de ruime entreegang, is er een grote L kamer als in een royale bungalow en een grote keuken in de negen meter brede woning is er naast een wc ook een badkamer en een schuur. De boven verdieping telt drie slaap kamers en zelfs nog een bedstede. Een vrij platje achter het huis geeft de familie gelegenheid om zomers ongestoord te kunnen zonnen. Wat hen betreft blijft de woning nog jaren staan.