Nieuwedijk, Lemmer

Nieuwedijk, Lemmer.

Voor vragen over het schilderij,

Foto ter beschikking gesteld door Hillebrand Visser. › site van Hillebrand Visser.

Het oudste aannemersbedrijf van Lemmer: A. H. Visser en Zoon. Deze zat destijds aan de Straatweg. De verre voorouders van de toenmalige directeur, de heer Hendrik Visser, waren al timmerbazen in Lemmer. Rechts op de foto, genomen ter gelegenheid van de aanleg van een gasleiding in de Nieuwedijk, staan twee gezette heren met een horlogeketting op de buik. De tweede man (vlnr.) is de heer Hilbrand Hendrik Visser met aan zijn rechterhand een klein kereltje, zoon Albert Hendrik, respectievelijk grootvader en vader van de later eigenaar van het bouwbedrijf. Albert Hendrik kwam 27 februari 1975 te overlijden. (Zie ook de site van (boven deze foto) deze familie Visser) De aannemers Visser zijn heel geleidelijk van de waterbouw in de burgerbouw terechtgekomen. De overgrootvader zat nog hoofdzakelijk in de waterbouw, maar Hilbrand Hendrik bouwde al boerderijen naast het maken van sluisdeuren, sluisjes, gemaaltjes en remmingwerken. Anno 1981 was bouwbedrijf A. H. Visser en Zn, een compleet aannemersbedrijf, dat zich vooral heeft toegelegd op de wat moeilijker bouw, als het bouwen van een nieuwe woning met praktijkruimten aan de Vissersburen voor een Lemster arts Han Weber, restauratie en modernisering van het voormalige onderkomen van drankenhandel De Groes op de hoek Vissersburen-Nieuwburen, het bouwen van een grote woning in Emmeloord, de afwerking van een grote bloembollenkwekerij van Noordeloos aan her IJzerpad te Rutten en een nieuwe gevel voor boetiek Toja destijds aan de Oudesluis. Een eeuwenoude traditie.

Nieuwedijk 34-36 ? Lemmer.

In augustus 1944 kwamen Frans Kramer en Taekje Anna Kramer-Riewald, hun woning te Leeuwarden ruilen met echtpaar Pietersma, dat in Lemmer aan de Nieuwedijk woonde. Een pand van 2 onder 1 kap, met een stenen trap naar de voordeur. De kelder die onder het hele huis doorliep (deze ruimte was gewoon boven de grond) hoorde er niet bij. Hierin had Van der Veen zijn groenteopslagruimte. Het huis had een halletje met daarin de trap naar boven. Er was een voor- en achterkamer met daartussenin een ruimte wat ooit een bedstee is geweest. Boven was 1 slaapkamer waarin aan weerszijden een bedstee was, maar zonder deuren ervoor. Door de ramen van de kajuit kon je de zee zien. Verder was er een zolderruimte op dezelfde verdieping met hoeken en gaten, maar daar konden wel een paar ledikanten staan. Beneden naast de achterkamer was een keukentje met een hoog raam, waar je dus niet door naar buiten kon kijken. Daarnaast was dan nog een vertrekje met kookgelegenheid en om de hoek van dat vertrekje was de WC (nog zo'n ouderwetse met eenton die opgehaald werd via een trap buiten die in de steeg uitkwam). Zie Straatnamen zijn ook Monumenten.

Waarschijnlijk heeft in bovenstaand pand, ook het secretariaat gezeten van de Brandstoffen-Commissie Lemmer. Zoals te lezen valt op onderstaande documenten van Johan Groenewoud. Hierbij de link naar de pagina over het Lokaal in Balk waar de brieven van de brandstoffencommissie in zijn verwerkt. Persoonsgegevens Christelijke Belangen Vereniging

Als er iemand is onder de lezers die hier meer duidelijkheid/zekerheid over kan geven, in welk pand deze Brandstoffen-Commissie heeft gezeten héél graag op

Deze foto is geplaatst omdat er twijfel is a.g. de benummering destijds. Zo hebben Jilling Kingma, zijn ouders het huis op de Nieuwedijk 36 na de oorlog gekocht. Maar dat was het 4e huis vanaf de westkant. De familie Pars bouwden er een huis tussen. Nu staat op dat gewezen huis no.56.

Jilling verteld: "Wat de foto betreft, het volgende. Ik denk niet dat de linkerkant van de foto ook Nieuwedijk hete. Wij woonden aan de onzichtbare rechterkant. Als je dat trapje opgaat en dan naar rechts loopt, daar woonden wij, tegen over de paal van het muurtje.

Brandstoffen-Commissie, Lemmer.

Documenten zijn van Johan Groenewoud www.langsdeluts.nl

De Nieuwedijk omstreeks 1930. Twee op namens van de Verlengde Nieuwedijk, we zien nog het trappetje naar het Waaigat en naar het Westen gezien, de Kolk met windmotor. Uiterst links op de foto is nog net het voorste gedeelte van een Ford personenauto waar te nemen. Op de kaart naar het oosten gezien, zijn de huizen aan de linker zijde op de voorgrond, afgebroken i.v.m. nieuwbouw. Zo is er toch ook wel ook in dit gedeelte van Lemmer het een en ander veranderd. Zou men vandaag de dag weer een foto nemen van dit gedeelte, dan zijn er een twaalftal met de oude situatie aan te wijzen. Oud Lemsters en oudere Lemsters mogen gaan tellen.

Gezicht op de Nieuwedijk richting centrum, links onderaan de dijk het kippenbuurtje.

Waar men nu vanaf de Nieuwedijk tussen Garage Weber en het huis van Romke de Jong door naar de Stationsweg loopt was voorheen een inrit naar de daarachter gelegen weilanden. Op die plaats is bijgaande foto van Piet van der Veen, gemaakt. Op dat land achter de Nieuwedijk werden veel kinderspelen gehouden en deze foto zou best eens ter gelegenheid van zoiets gemaakt kunnen zijn. Een stel kinderen op de voorgrond met daarachter een paar mannen in het zwart, waarschijnlijk de organisators van het feest.

Op de linkerkant is nog net iets te zien van het Kippebuurtje, maar vooral van de bomen die daar voor stonden. In het huisje met witte muur, meer naar het midden, woonde indertijd Wieger de Vries, een visventer. In het hokje er achter stalde hij de hondenkar waarmee hij zijn handel uitventte en daar waren ook de honden gehuisvest. Later heeft de familie Sake de Jong hier lang gewoond en nu is dit bij de woning van de Jong getrokken. De zijkant van de houten woningen die we ook nu nog aan de Nieuwedijk vinden is net boven het huisje van de Vries te zien en verderop nog de achter de Nieuwedijk gelegen boerderij van Sterk.

Bewoners vinden houten woning aan Niewedijk nog steeds een "paleisje"

Tussen de nieuwbouw van de Nieuwedijk en die van de Tramhaven staat aan de Nieuwedijk al ruim een eeuw nog steeds bewoonde houten noodwoningen, zoals die destijds werd betiteld. De houten woning werd in 1880 gebouwd en stond toen in veel nauwer contact met de Zuiderzee, waarmee het gebouw alles te maken heeft, dan tegenwoordig. De eerste bewoners van de woningen 49 en 51 hebben hun steentje bijgedragen tot de latere inpoldering van een deel van de Zuiderzee.

Zoals gezegd werden de woningen in 1880 gebouwd, met houten palen als fundering. De totale kosten bedroegen toen tweeduizend gulden. De opzet was dat de houten woningen slechts drie jaar dienst zouden doen. Ze verschaften onderdak aan opzichters, die grond monsters moesten nemen in de Zuiderzee, ten einde de vruchtbaarheid van de grond te bepalen. Er was toen een onderzoek op gang gekomen omtrent de afsluiting en (gedeeltelijke) droogmaking van de Zuiderzee. Onder leiding van de staatsman en civiel ingenieur C. Lely (1854 -1929) die van 1891 tot 1918 minister van waterstaat was, kwam de wet tot afsluiting en droogmaking der Zuiderzee tot stand. In 1918 werd tot uitvoering besloten.

Maar terug naar de houten woningen, die wel wat langer dan de geplande drie jaar dienst hebben gedaan en nog steeds doen. Ze waren opgetrokken op een ondergrond van een half steens muur 11centimeter hoog, met schot werk er om heen en het hout was 2,8 cm. vet Amerikaans grenen. De opzichters die er woonden gingen met een zeilboot de Zuiderzee op, voor het nemen van hun grondmonsters. Zo kreeg Lemmer toen al te maken met de drooglegging van de Zuiderzee. De oude houten woningen aan de Nieuwedijk zijn in wezen een stukje historie van de pioniersgeest, en de vakbekwaamheid van de Nederlandse droogleggingdeskundigen, waar bij de drooglegging in dit geval en vele andere dus uitsluitend water betrof.

Branding.

Na 105 jaar staan de woningen er nog steeds, men kan wel zeggen: als een rots in de branding die er voorheen dicht achter langs woede. De woningen werden op een verhoging gebouwd met aan de achterkant een stenen zeewering, want de Zuiderzee grensde er aan. Onder de vloeren van de woningen liggen nu nog kurk droog strandzand en fraaie schulpen. De woningen zien er nog precies zo uit als toen ze werden gebouwd, met o.m. nog dezelfde kozijnen, een teken van oer-Hollandse degelijkheid.

Toen de opzichters na enkele jaren hier hun taak hadden volbracht, bleven de noodwoningen staan. Ze waren wel in trek want ze gingen enkele keren in anderen handen over. Zo woonden er o.a. opzichter Koole van het waterschap "De Zeven Grietenijen en de stad Sloten", veldwachter Gerardus Wierdsma, de families Coehoorn, merendeels grote huishoudingen die er met veel plezier hebben gewoond.

De familie Pieter de Graaf woont nu nog op Nieuwedijk 49, aan de oostelijke kant, het grootste gedeelte, het kleinste gedeelte, no 51 staat momenteel leeg, de laatste bewoner was de heer P. Bovee, die wel wilde verbouwen, maar aan de achterkant ontmoete hij grote problemen in de vorm van zware steenwering. Dat ging dus niet door en de familie Bovee verhuisde naar elders in Lemmer. Pieter de Graaf en zijn vrouw Andriesje Coehoorn, die in dat huis is geboren wonen er best naar hun zin. Ze wonen er al ruim 20 jaar. Het is een paleisje voor ons zegt de heer de Graaf we zouden er niet uit willen.

Ruimte.

Je ziet het er van buiten niet zo af, maar binnen is er veel ruimte in deze woning, die uiteraard door de altijd bezige Pieter de Graaf op een aantrekkelijke manier naar de hedendaagse eisen is aangepast. Na de ruime entreegang, is er een grote L kamer als in een royale bungalow en een grote keuken in de negen meter brede woning is er naast een wc ook een badkamer en een schuur. De boven verdieping telt drie slaap kamers en zelfs nog een bedstede. Een vrij platje achter het huis geeft de familie gelegenheid om zomers ongestoord te kunnen zonnen. Wat hen betreft blijft de woning nog jaren staan.

Achterkant Nieuwedijk.

Hier de Nieuwedijk in 1926. De huizen aan de rechterkant hebben het vroeger meer dan eens zwaar te verduren gehad, als de storm op onze kusten stond. Soms zo erg dat de achterkant van de huizen wegsloeg, de Nieuwedijk was een deel van de zeewering om Lemmer. De dijk was vroeger ook lager als nu.

De groep van D.O.S. passeert via de Nieuwedijk de tramweg bij het verlaten van de plaats nabij de Zeedijk in de richting van Sondel. Vooraan zien we v.l.n.r. J. Blauw, G. Bijlhout, Douwe Thijsseling, Jac. Beljon (met pet) en H. Bijlhout.

Links: J. Blauw, midden (onder de deelnemende bevond zich ook de 88-jarige heer Douwe Thijsseling van Lemmer, die in het voorste gelid mee wandelde. Een kranige prestatie!) rechts H. Bijlhout.

Home