|
Nieuwedijk, Lemmer.

Voor vragen over het schilderij,


Foto ter beschikking gesteld door Hillebrand Visser.
› site
van Hillebrand Visser.

Het oudste aannemersbedrijf van Lemmer: A. H. Visser en
Zoon. Deze zat destijds aan de Straatweg. De verre
voorouders van de toenmalige directeur, de heer Hendrik
Visser, waren al timmerbazen in Lemmer. Rechts op de foto,
genomen ter gelegenheid van de aanleg van een gasleiding in
de Nieuwedijk, staan twee gezette heren met een
horlogeketting op de buik. De tweede man (vlnr.) is de heer
Hilbrand Hendrik Visser met aan zijn rechterhand een klein
kereltje, zoon Albert Hendrik, respectievelijk grootvader en
vader van de later eigenaar van het bouwbedrijf. Albert
Hendrik kwam 27 februari 1975 te overlijden. (Zie ook de
site van (boven deze foto) deze familie Visser) De aannemers
Visser zijn heel geleidelijk van de waterbouw in de
burgerbouw terechtgekomen. De overgrootvader zat nog
hoofdzakelijk in de waterbouw, maar Hilbrand Hendrik bouwde
al boerderijen naast het maken van sluisdeuren, sluisjes,
gemaaltjes en remmingwerken. Anno 1981 was bouwbedrijf A. H.
Visser en Zn, een compleet aannemersbedrijf, dat zich vooral
heeft toegelegd op de wat moeilijker bouw, als het bouwen
van een nieuwe woning met praktijkruimten aan de
Vissersburen voor een Lemster arts Han Weber, restauratie en
modernisering van het voormalige onderkomen van
drankenhandel De Groes op de hoek Vissersburen-Nieuwburen,
het bouwen van een grote woning in Emmeloord, de afwerking
van een grote bloembollenkwekerij van Noordeloos aan her
IJzerpad te Rutten en een nieuwe gevel voor boetiek Toja
destijds aan de Oudesluis. Een eeuwenoude traditie.

Nieuwedijk 34-36 ? Lemmer.
In augustus 1944 kwamen Frans Kramer en Taekje Anna
Kramer-Riewald, hun woning te Leeuwarden ruilen met echtpaar
Pietersma, dat in Lemmer aan de Nieuwedijk woonde. Een pand
van 2 onder 1 kap, met een stenen trap naar de voordeur. De
kelder die onder het hele huis doorliep (deze ruimte was
gewoon boven de grond) hoorde er niet bij. Hierin had Van
der Veen zijn groenteopslagruimte. Het huis had een halletje
met daarin de trap naar boven. Er was een voor- en
achterkamer met daartussenin een ruimte wat ooit een bedstee
is geweest. Boven was 1 slaapkamer waarin aan weerszijden
een bedstee was, maar zonder deuren ervoor. Door de ramen
van de kajuit kon je de zee zien. Verder was er een
zolderruimte op dezelfde verdieping met hoeken en gaten,
maar daar konden wel een paar ledikanten staan. Beneden
naast de achterkamer was een keukentje met een hoog raam,
waar je dus niet door naar buiten kon kijken. Daarnaast was
dan nog een vertrekje met kookgelegenheid en om de hoek van
dat vertrekje was de WC (nog zo'n ouderwetse met eenton die
opgehaald werd via een trap buiten die in de steeg uitkwam).
Zie
Straatnamen zijn ook Monumenten.
Waarschijnlijk heeft in
bovenstaand pand, ook het secretariaat gezeten van de
Brandstoffen-Commissie Lemmer. Zoals te lezen valt op
onderstaande documenten van
Johan
Groenewoud. Hierbij de link naar de pagina over het Lokaal
in Balk waar de brieven van de brandstoffencommissie in zijn
verwerkt.
Persoonsgegevens Christelijke Belangen Vereniging
Als er
iemand is onder de lezers die hier meer
duidelijkheid/zekerheid over kan geven, in welk pand deze
Brandstoffen-Commissie heeft gezeten
héél graag op


Deze foto is geplaatst omdat
er twijfel is a.g. de benummering destijds. Zo hebben
Jilling Kingma, zijn ouders het huis op de Nieuwedijk 36 na
de oorlog gekocht. Maar dat was het 4e huis vanaf de
westkant. De familie Pars bouwden er een huis tussen. Nu
staat op dat gewezen huis no.56.
Jilling verteld: "Wat
de foto betreft, het volgende. Ik denk niet dat de
linkerkant van de foto ook Nieuwedijk hete. Wij woonden aan
de onzichtbare rechterkant. Als je dat trapje opgaat en dan
naar rechts loopt, daar woonden wij, tegen over de paal van
het muurtje.

Brandstoffen-Commissie,
Lemmer.

Documenten zijn van
Johan Groenewoud
www.langsdeluts.nl



De Nieuwedijk omstreeks 1930. Twee op namens van de
Verlengde Nieuwedijk, we zien nog het trappetje naar het
Waaigat en naar het Westen gezien, de Kolk met windmotor.
Uiterst links op de foto is nog net het voorste gedeelte van
een Ford personenauto waar te nemen. Op de kaart naar het
oosten gezien, zijn de huizen aan de linker zijde op de
voorgrond, afgebroken i.v.m. nieuwbouw. Zo is er toch ook
wel ook in dit gedeelte van Lemmer het een en ander
veranderd. Zou men vandaag de dag weer een foto nemen van
dit gedeelte, dan zijn er een twaalftal met de oude situatie
aan te wijzen. Oud Lemsters en oudere Lemsters mogen gaan
tellen.


Gezicht
op de Nieuwedijk richting centrum, links onderaan de dijk
het kippenbuurtje.

Waar men nu vanaf de Nieuwedijk tussen Garage Weber en het
huis van Romke de Jong door naar de Stationsweg loopt was
voorheen een inrit naar de daarachter gelegen weilanden. Op
die plaats is bijgaande foto van Piet van der Veen, gemaakt.
Op dat land achter de Nieuwedijk werden veel kinderspelen
gehouden en deze foto zou best eens ter gelegenheid van
zoiets gemaakt kunnen zijn. Een stel kinderen op de
voorgrond met daarachter een paar mannen in het zwart,
waarschijnlijk de organisators van het feest.
Op de linkerkant is nog net iets te zien van het
Kippebuurtje, maar vooral van de bomen die daar voor
stonden. In het huisje met witte muur, meer naar het midden,
woonde indertijd Wieger de Vries, een visventer. In het
hokje er achter stalde hij de hondenkar waarmee hij zijn
handel uitventte en daar waren ook de honden gehuisvest.
Later heeft de familie Sake de Jong hier lang gewoond en nu
is dit bij de woning van de Jong getrokken. De zijkant van
de houten woningen die we ook nu nog aan de Nieuwedijk
vinden is net boven het huisje van de Vries te zien en
verderop nog de achter de Nieuwedijk gelegen boerderij van
Sterk.



|
Bewoners vinden houten woning aan
Niewedijk nog steeds een "paleisje"
Tussen de nieuwbouw van de
Nieuwedijk en die van de Tramhaven staat aan de
Nieuwedijk al ruim een eeuw nog steeds bewoonde
houten noodwoningen, zoals die destijds werd
betiteld. De houten woning werd in 1880 gebouwd
en stond toen in veel nauwer contact met de
Zuiderzee, waarmee het gebouw alles te maken
heeft, dan tegenwoordig. De eerste bewoners van
de woningen 49 en 51 hebben hun steentje
bijgedragen tot de latere inpoldering van een
deel van de Zuiderzee.
Zoals gezegd werden de woningen
in 1880 gebouwd, met houten palen als fundering.
De totale kosten bedroegen toen tweeduizend
gulden. De opzet was dat de houten woningen
slechts drie jaar dienst zouden doen. Ze
verschaften onderdak aan opzichters, die grond
monsters moesten nemen in de Zuiderzee, ten
einde de vruchtbaarheid van de grond te bepalen.
Er was toen een onderzoek op gang gekomen
omtrent de afsluiting en (gedeeltelijke)
droogmaking van de Zuiderzee. Onder leiding van
de staatsman en civiel ingenieur C. Lely (1854
-1929) die van 1891 tot 1918 minister van
waterstaat was, kwam de wet tot afsluiting en
droogmaking der Zuiderzee tot stand. In 1918
werd tot uitvoering besloten.
Maar terug naar de houten
woningen, die wel wat langer dan de geplande
drie jaar dienst hebben gedaan en nog steeds
doen. Ze waren opgetrokken op een ondergrond van
een half steens muur 11centimeter hoog, met
schot werk er om heen en het hout was 2,8 cm.
vet Amerikaans grenen. De opzichters die er
woonden gingen met een zeilboot de Zuiderzee op,
voor het nemen van hun grondmonsters. Zo kreeg
Lemmer toen al te maken met de drooglegging van
de Zuiderzee. De oude houten woningen aan de
Nieuwedijk zijn in wezen een stukje historie van
de pioniersgeest, en de vakbekwaamheid van de
Nederlandse droogleggingdeskundigen, waar bij de
drooglegging in dit geval en vele andere dus
uitsluitend water betrof.
Branding.
Na 105 jaar staan de woningen er
nog steeds, men kan wel zeggen: als een rots in
de branding die er voorheen dicht achter langs
woede. De woningen werden op een verhoging
gebouwd met aan de achterkant een stenen
zeewering, want de Zuiderzee grensde er aan.
Onder de vloeren van de woningen liggen nu nog
kurk droog strandzand en fraaie schulpen. De
woningen zien er nog precies zo uit als toen ze
werden gebouwd, met o.m. nog dezelfde kozijnen,
een teken van oer-Hollandse degelijkheid.
Toen de opzichters na enkele
jaren hier hun taak hadden volbracht, bleven de
noodwoningen staan. Ze waren wel in trek want ze
gingen enkele keren in anderen handen over. Zo
woonden er o.a. opzichter Koole van het
waterschap "De Zeven Grietenijen en de stad
Sloten", veldwachter Gerardus Wierdsma, de
families Coehoorn, merendeels grote
huishoudingen die er met veel plezier hebben
gewoond.
De familie Pieter de Graaf woont
nu nog op Nieuwedijk 49, aan de oostelijke kant,
het grootste gedeelte, het kleinste gedeelte, no
51 staat momenteel leeg, de laatste bewoner was
de heer P. Bovee, die wel wilde verbouwen, maar
aan de achterkant ontmoete hij grote problemen
in de vorm van zware steenwering. Dat ging dus
niet door en de familie Bovee verhuisde naar
elders in Lemmer. Pieter de Graaf en zijn vrouw
Andriesje Coehoorn, die in dat huis is geboren
wonen er best naar hun zin. Ze wonen er al ruim
20 jaar. Het is een paleisje voor ons zegt de
heer de Graaf we zouden er niet uit willen.
Ruimte.
Je ziet het er van buiten niet zo
af, maar binnen is er veel ruimte in deze
woning, die uiteraard door de altijd bezige
Pieter de Graaf op een aantrekkelijke manier
naar de hedendaagse eisen is aangepast. Na de
ruime entreegang, is er een grote L kamer als in
een royale bungalow en een grote keuken in de
negen meter brede woning is er naast een wc ook
een badkamer en een schuur. De boven verdieping
telt drie slaap kamers en zelfs nog een
bedstede. Een vrij platje achter het huis geeft
de familie gelegenheid om zomers ongestoord te
kunnen zonnen. Wat hen betreft blijft de woning
nog jaren staan. |


Achterkant Nieuwedijk.







Hier de Nieuwedijk in 1926. De huizen aan de rechterkant
hebben het vroeger meer dan eens zwaar te verduren gehad,
als de storm op onze kusten stond. Soms zo erg dat de
achterkant van de huizen wegsloeg, de Nieuwedijk was een
deel van de zeewering om Lemmer. De dijk was vroeger ook
lager als nu.

De groep van D.O.S. passeert via de Nieuwedijk de tramweg
bij het verlaten van de plaats nabij de Zeedijk in de
richting van Sondel. Vooraan zien we v.l.n.r. J. Blauw, G.
Bijlhout, Douwe Thijsseling, Jac. Beljon (met pet) en H.
Bijlhout.

Links: J. Blauw, midden (onder de deelnemende bevond zich
ook de 88-jarige heer Douwe Thijsseling van Lemmer, die in
het voorste gelid mee wandelde. Een kranige prestatie!)
rechts H. Bijlhout.
Home
|