Schulpen Lemmer

| 1 | 2 |

 

Een karakteristiek plekje in Lemmer is de Lemster Sluis. Er heerst toch altijd nog een aparte sfeer rond de sluis en dat was zeker het geval voor de grote verandering plaats vond. Toen IJsselmeer nog Zuiderzee was. Toen je op de sluis staande de zee met de Dam met de vuurtoren voor je zag. Heel de omgeving wijst er op dat Lemmer haar glorietijd gekend heeft als vissershaven waar een behoorlijke vissersvloot thuis hoorde, en ook bekend stond als doorvoer haven van goederen naar de rest van het land. Nu is van dat alles niet veel meer te bespeuren, uitgezonderd dus in het seizoen, als de watertoerist ook veel levendigheid met zich mee brengt.

Maar het stemmingsbeeld, het uit zicht van af de sluis, is voorgoed verleden tijd, want de sluis is nu als het ware ingebouwd tussen industrie jachthavens en de dijken van het nieuwe land. Toch geld nog steeds als je Lemmer aandoet en je bent niet bij het sluis complex geweest, dan heb je wel wat gemist.

De nieuwe Lemster Zeesluis zoals hij na de opening in 1888 genoemd werd, is gebouwd in het kader van waterstaatkundige vernieuwing van de toen zo belangrijke Zuiderzeehaven. Toen in 1951 de Prinses Margrietluis bij Tacozijl gereed kwam en de tijdrovende doorvaart van het beroepsvervoer door de Lemmer verviel, werd door het provinciaal bestuur aan de gemeente Lemsterland de gelegenheid geboden de Sluis over te nemen. Gelukkig heeft het gemeente bestuur niet geaarzeld en is de Sluis nu eigendom van Lemsterland. Gelukkig voor het aanzien van Lemmer, voor de pleziervaart en voor de levendigheid van het dorp.

(Onderstaande gegevens staan vermeld op de gedenksteen, afkomstig van de spuisluis en gemetseld in het brughokje van de Riensluis.

Deze sluis is gebouwd in het jaar 1887, tegelijk met het aanleggen van eene zeewering om de Lemmer, van eene nieuwe buitenhaven, het bouwen van eene nieuwe schutsluis en het maken van een verbindingskanaal met brug tusschen den Rijn en de binnenhaven.

Deze werken zijn tot stand gekomen door de zamenwerking van de Staat der Nederlanden, de provincie Friesland, de waterschappen, de zeven Grietenijen en stad Sloten " en de Lemstersluis " zoomede van de gemeente Lemsterland.

 

De Lemstersluis omstreeks 1907; Deze foto van de Lemstersluis werd op 10 januari 1908 vanuit Lemmer verzonden naar Groningen. De nieuwe sluis werd in 1888 geopend. aan de sluis is sindsdien heel weinig veranderd, alleen het torentje van het tramstation is verdwenen, ook de bebouwing rondom de sluis is met name in de naoorlogse jaren drastisch veranderd. Opvallend is de drukte in de sluis. De Lemster Sluis tijdens het schutten van schepen. Een herkenbare situatie, want 's zomers ziet het er tegenwoordig nog precies zo uit. Helemaal vooraan ligt een schip dat aan de wedstrijden deel gaat nemen; het is al startklaar gemaakt.

 

Hierbij nog een foto, gezicht op de Lemster sluis en binnen haven. Voorop de foto links Koert de Vries , daarnaast Evert de Vries ( de ooms van Evert de Vries van de bakkerij), op de achtergrond zien we links Jan Scheffer met naast hen de schipper van de motor. Zij hebben de motor en het schip vast gezet. dat leverde meestal elk een kwartje op. Om dan deze 50 cent te verdelen werd af geteld, een van de mannen draaide zich om en noemde een getal, bij voorbeeld 11 er werd dan afgeteld wie dan nummer 11 en 12 troffen kregen elk 17 cent voor nummer dertien was 16 cent over.

 

 

 

Op de foto ziet alles er keurig netjes uit. Geen wonder want op dat tijdsstip (rond 1912) was er nog maar een kwart verstreken van de ruime eeuw  dat de aanleg van de sluis en en havenwerken nu geleden is. Vuurtoren, remmingwerken, sluishokjes, sluiswoningen, Oost en Westdam met daarachter het zeewater en dat alles onder een lucht met een fraaie wolkenpartij. Wat was alles toen nog een stuk rustiger!

 

 

 

De Lemstersluis 1935, opvallend is de bebouwing achter het hekwerk rechts. Geheel rechts is een stukje te zien van de oude trambrug. In de buitenhaven liggen vrijwel geen vrachtschepen.

 

 

Op de plek waar nu de Riensluis is werd een spuisluis gebouwd om bij eb,  water uit de de Friese boezem op de Zuiderzee te kunnen lozen. De nieuwe havendammen beschermden de vluchthaven, waar de groeiende Lemster vissersvloot een goede ligplaats vond. De vuurtoren op de Westdam geleidde de schepen veilig naar binnen. Op het eindje van de dam nam bij slecht zicht de misthoorn die taak over.

 

Sluis met haven. De Lemster Sluis, zoals iedereen hem kent. In een van de huisjes die op het sluishoofd zijn neergezet, woonde de knecht van de sluiswachter. De foto is uit 1927 de stormpaal naast het sluishokje is allang verdwenen, naast de sluiswachter woning (links) werden in later jaren nog 2 woningen aangebouwd..

 

Zeesluis te Lemmer 1905; Op het sluishokje links op de foto staat "Rijksgetijmeter" (boven de deur) "Als de nood komt aan de man ziet men wie het ambachtkan"

"Het mag vloeien en ebben, wie niet waagt en zal niet hebben"

" 't Getij gaat zijn keer en wacht op Prins noch Heer".

Op het sluishokje rechts op de foto staat; "Vigilantia" (boven de deur) = waakzaamheid "Een die zijn zeil ten hooge stelt, wordt lichtelijk door de wind geveld"

"Kokmeeuwen aan land onweer voor de hand"

"Niet te veel zeggen, houden en beleggen"

 

Zeesluis te Lemmer; De lampen boven de palen ter weerzijden van de sluis konden gedraaid worden, ze hadden rode en groene glazen. Naast de "sluisknechtswoning" de stormpaal, waaraan de stormballen werden gehesen, (ronde en halfronde). De ronde werden gehesen bij storm uit het zuidwesten, en de halfronde  puntballen bij storm uit het noordwesten. Deze foto werd in 1907 verzonden door IJke Bangma aan haar zuster Froukje.

 

De Lemstersluis 1915; Op de achtergrond de binnenhaven met voor de wal de Groningen III en de Groningen IV. Links het tramstation met torentje, dat in de oorlog werd afgebroken en plaats maakte voor luchtafweer geschut. Het hoge huis daarnaast werd na de brand in 1921 vervangen voor laagbouw. De sluisdeuren werden uiteraard nog handmatig bediend.

 

De nieuwe Lemster sluis; Op deze, meer dan 100 jaar oude foto, is het in de sluis erg rustig; wel heeft de fotograaf belangstelling voor de kinderen die zo te zien druk aan het breien zijn. Behalve het torentje van het tramstation, zijn ook de torens van de Hervormde en de Gereformeerde kerk te zien.

 

De Lemstersluis 1920; Een bekend plaatje met opvallend veel publiek. Geheel rechts een wagon van de N.T.M. De stoomtram Lemmer-Joure reed voor het eerst op 10 augustus 1901, ter vervanging van de paardenomnibus die tweemaal per dag een dienst onderhield tussen Lemmer en Joure. Het terrein achter het hekwerk rechts is hier nog onbebouwd.

 

Lemstersluis met binnenhaven 1950; Op deze in 1953 verzonden foto is het torentje van het tramstation verdwenen. het werd in de 2e wereldoorlog door de Duitse bezetting afgebroken, op de restanten van het torentje werd afweergeschut geplaatst.

 

Lemster schutsluis 1950; Op deze in 1954 verzonden foto liggen de boten in de schutsluis. gezien de kleding van het sluispersoneel is de foto in de zomermaanden genomen.

 

 

 

Van dit gebied zijn wel de nodige opnamen te vinden maar het bijzondere van deze vind ik dat op de rechterkant flink wat te zien is van de inleggerij van De Rook, met vaatjes op het plein er voor. De stormpaal staat nog op zijn oorspronkelijke plaats Oost- en Westdam zijn nog even lang en van de Zuiderzeewerken is nog niets te bekennen. Verder spreekt de opname wel voor zichzelf.

 

 

 

 

 

 

 

 

De Lemstersluis met het tramgebouw en de remise, waar de trams stonden als ze niet reden. De tram werd dus in 1900 al in gebruik genomen en heeft gereden tot 1968.

 

Een karakteristiek plekje in Lemmer is de Lemster Sluis. Er heerst toch altijd nog een aparte sfeer rond de sluis en dat was zeker het geval voor de grote verandering plaats vond. Toen IJsselmeer nog Zuiderzee was. Toen je op de sluis staande de zee met de Dam met de vuurtoren voor je zag. Heel de omgeving wijst er op dat Lemmer haar glorietijd gekend heeft als vissershaven waar een behoorlijke vissersvloot thuis hoorde, en ook bekend stond als doorvoer haven van goederen naar de rest van het land. Nu is van dat alles niet veel meer te bespeuren, uitgezonderd dus in het seizoen, als de watertoerist ook veel levendigheid met zich mee brengt.

Maar het stemmingsbeeld, het uit zicht van af de sluis, is voorgoed verleden tijd, want de sluis is nu als het ware ingebouwd tussen industrie jachthavens en de dijken van het nieuwe land. Toch geld nog steeds als je Lemmer aandoet en je bent niet bij het sluis complex geweest, dan heb je wel wat gemist.

De nieuwe Lemster Zeesluis zoals hij na de opening in 1888 genoemd werd, is gebouwd in het kader van waterstaatkundige vernieuwing van de toen zo belangrijke Zuiderzeehaven. Toen in 1951 de Prinses Margrietluis bij Tacozijl gereed kwam en de tijdrovende doorvaart van het beroepsvervoer door de Lemmer verviel, werd door het provinciaal bestuur aan de gemeente Lemsterland de gelegenheid geboden de Sluis over te nemen. Gelukkig heeft het gemeente bestuur niet geaarzeld en is de Sluis nu eigendom van Lemsterland. Gelukkig voor het aanzien van Lemmer, voor de pleziervaart en voor de levendigheid van het dorp.

 

Niets uit deze website mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt  of op andere wijze gebruikt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de samensteller.