In het hier afgebeelde pand was tot oktober 1928 de aardewerkfabriek ,, De Goede Verwachting" gevestigd. Daarna is er een turfhandel van de heer R. Verhoeff in gevestigd geweest, terwijl vervolgens dit perceel jarenlang in gebruik is geweest bij het Expeditiebedrijf van Gebr. van der Bijl. In september 1975 is het pand afgebroken. De bij de voormalige aardewerkfabriek behorende woning is in november 1928 aangekocht door de heer D. Hak te Lemmer  voor de prijs van f 2.557.-.het pand was gelegen aan het Turfland te Lemmer.

Dominee legde basis

In de aardewerkfabriek "De Goede Verwachting" die aan het Turfland in Lemmer was gevestigd, werd van het eind van de 19e eeuw tot 1928 het befaamde Lemster aardewerk gemaakt. Het overgrote deel van het werk van Steenstra's fabriek werd versierd in een kerfsnee-techniek, direct verwant aan houtsnijwerk. Het kostbare en unieke aardewerk is te bezichtigen in de Lemster Oudheidskamer.

In 1892 bracht Ds. O. Schrieke, destijds Nederlands Hervormd predikant in Lemmer, een bezoek aan de pottenbakkerij. Bij dit bezoek werd de predikant geconfronteerd met het werk van de de jonge Steenstra. Hij raakte er door geboeid en er zó in geďnteresseerd, dat hij de toen 17 jarige Steenstra aanspoorde om zich verder te bekwamen in het maken van kunstaardewerk. De dominee stelde Steenstra jr. in het bezit van platen met voorstellingen van oude houtsnijkunst, die hij in bruikleen had ontvangen van de directeur van het Museum voor Kunstnijverheid in Haarlem. Het ontwerpen en het vervaardigen van het kunstaardewerk ging de jeugdige Steenstra steeds beter af. Op 1 augustus 1892 was het dan zover, dat de eerste bestelling kunstaardewerk de fabriek op het Turfland verliet. De producten van de jonge Lemster pottenbakker spraken velen aan en menigeen, die Lemmer aandeed, nam uit de grote collectie kunstaardewerk wel wat mee. Op een gegeven moment nam Cornelis Steenstra het bedrijf van de Vries over. Hij zelf hield zich zoveel mogelijk bezig met de vervaardiging van het Lemster kunstaardewerk, waarbij uiteraard het gewone dagelijkse werk, verbonden aan het pottenbakken, evenzeer zijn aandacht had. Uit dankbaarheid voor het feit, dat Ds. Schrieke hem zo had gesteund en gestimuleerd bij zijn werk, heeft Cornelis Steenstra voor deze predikant een op schaal gemaakt model van de Nederlandse Hervormde Kerk van Lemmer in aardewerk vervaardigd. Het aardwerkmodel is helaas bij een verhuizing gesneuveld.

Twee pottenbakkerijen in Lemmer

In het begin van de 19e eeuw waren in Friesland in verhouding tot de meeste andere provincies nog een groot aantal pottenbakkerijen gevestigd. Volgens de statistische gegevens van de Nederlandse Nijverheid blijken er in 1819 nog 29 pottenbakkerijen, met in totaal 115 werkkrachten in Lemsterland. Ook in de opgave van 1808 aan de Landrost werd medegedeeld, dat er in Lemmer twee pottenbakkerijen gevestigd waren. In de Stads en Dorpskroniek van Friesland staat,  dat op 28 oktober 1880 wegens sterfgeval twee grof-aarde werkbakkerijen in Lemmer zijn geveild, te weten ,, De Goede Verwachting" en ,, De Hoop". Eerstgenoemde fabriek was gelegen op het Turfland aan het vaarwater de Zijlroede en werd gedreven door weduwe W. Monsma-Kleinhouwer. ,,De Goede Verwachting" werd in 1874 geheel gemoderniseerd. De aardewerkfabriek "De Hoop" bevond zich aan de Langestreek.

De waarde van beide pottenbakkerijen op de veiling was f 5.140,-. 

Op 1 augustus 1802 ging de eerste bestelling de fabriek uit die aan het Turfland stond (en in september 1975 werd afgebroken, nadat er achtereenvolgens nog de turfhandel van R. Verhoeff en het expeditiebedrijf van gebr. v.d. Bijl in gevestigd was geweest). Cornelis'dochters, mej. Foekje Antje Steenstra en haar zuster Siepke de Jong Veenstra, leerden het vak van hun vader en moeder, want de laatste heeft ook veel met kleuren gewerkt, vroeger werd het aardewerk vervaardigd, met zeer simpele gereedschappen: zakmesjes, passer, pennetje e.d. waarmee in de werkstukken de kerven werden gezet, het procédé wordt gevolgd met een grote dosis liefde voor het ambacht én met veel kunstzin voor een grote serie kunstaardewerk producten van uiteenlopende vormen die de fabriek in Lemmer hebben verlaten:potten, komforen, schotels, spaarvarkens, testen, tabakspotten, vazen, sleetjes, doosjes, klompjes, onderzetters, wandborden, kannetjes, bakjes, bloempotten, schenkkannen, kruiken, kopjes, sigarenbekers, asbakken, reclameborden etc. etc.

Pottenbakkersglorie

Ze kwamen voor het merendeel wel uit de fabriek van Cornelis Steenstra, maar die heeft ze niet allemaal zelf gemaakt. Zo komt de naam Fokke Hoekstra ook nog al eens een keer voor. Hij heeft, soms alleen, soms samen met Steenstra, zijn naam in de door hem vervaardigde producten achtergelaten, en ook op één der medailles die de fabriek op verschillende tentoonstellingen kreeg, staat zijn naam in combinatie met die van C. Steenstra vermeld. Gezien deze feiten, aldus de catalogus, moet hij een belangrijke medewerker van C. Steenstra zijn geweest. Hij werd te Lemmer op 16 juli 1877 geboren als zoon van Pier Hoekstra, die van beroep pottenbakkersknecht was en wiens foto, evenals die van Cornelis Steenstra in een catalogus is opgenomen.

In haar gloriejaren heeft de kunstaardewerkfabriek "De Goede Verwachting" een zevental medewerkers gehad. Onder hen waren o.m. Ieke Rippen, van wie er op een tentoonstelling ook een onderzetter stond, uit 1912, en een houtsnijwerkplank met dezelfde fijne kerfsneden, Sietse Brandenburg, onderzetter uit 1907, idem van A. Bangma uit 1918. Ook Schelte Bijlsma, (van wie door de gemeente een model Lemster schouw als cadeau van de provincie is aangekocht en Lemster Aak voor de oudheidkamer) heeft bij "De Goede Verwachting"gewerkt; terwijl vele Lemster en oud Lemsters zich zonder twijfel ook nog Douwe ,,Pottebakker"(de Vries) zullen herinneren. Helaas aan de goede verwachting kwam op 15 oktober 1928 een eind. De fabriek werd toen verkocht, kon waarschijnlijk niet langer concurreren in de slechter wordende tijdsomstandigheden. De familie Steenstra vertok enkele dagen later naar Gouda, waar Steenstra werkzaam is geweest in de aardewerkindustrie van Jonkers. In Gouda moet echter nog wel Lemster aardewerk zijn gemaakt, al werden de kleuren wat feller. Op 1 oktober 1934 vertrok het gezin Steenstra vanuit Gouda naar Workum. Conelis is daar nog ruim een jaar werkzaam geweest in de pottenbakkerij van R. de Boer en overleed op 2 december 1935 in Workum. Hij werd in Lemmer begraven.

Van de twee hiervoor genoemde pottenbakkerijen heeft de ,,De Goede Verwachting" het langst volgehouden en wel tot 15 oktober 1928. Dit bedrijf is onder meer eigendom geweest van Pieter Martens de Vries (Pieterbaas, ook de bouwer van de Pietersbuurt). Nadien is de pottenbakkerij overgegaan in de handen van Cornelis Steenstra.

Pier Hoekstra.

 

De jonge  Cornelis Steenstra, aan het werk in de aardewerkfabriek "De Goede Verwachting" , eens gelegen aan het Turfland in Lemmer. De foto is in het eind van de 19e eeuw genomen.

 

Medewerker (s) van de Pottenbakkerij: Fokke Hoekstra??

 

Gereedschap, gebruikt door Cornelis Steenstra, voor het aanbrengen van siermotieven op het aardewerk.

 

De dochters van Cornelis Steenstra zagen ook eigen werk.

 

V.l.n.r. I.D. Koffeman en J. Postma, Foekje Antje Steenstra en haar zuster Siepke de Jong Veenstra. "Dat is van my en dat hat myn suster makke, dat stik komt ´t 'e fabryk fan Snits en út dizze groffe snede kinne jou sjen dat it gjin Lemster ierdewurk is"

 

Hier bekijken Foekje en Siepke samen met de voorzitter de heer Jan Postma, de antieke pot, een product van de voormalige Lemster aardewerkfabriek Cornelis Steenstra.

 

Hoe rijk van vorm en bewerking en hoe gevarieerd van samenstelling het Lemster kerfsnede-aardewerk is, blijkt duidelijk uit deze opstelling uit het bezit van ir. P.J. Tichelaar.

| 1 | 2 |

Home