Haring
in het zuur.
Het is net of het dorp verlaten is. Alles ligt nog
in het duister. De kerstboom op het B.K. plein
brandt, in die bij de brug zijn de lichten gedoofd.
De straatverlichting brand nog. Verder mens nog dier
te zien.
Deze stilte doet mij denken aan de Tweede
Wereldoorlog. Na achten mochten we dan niet meer op
straat. Dan ging ik ook 's avonds hier in de winkel
uitkijken. Op een avond dat ik daar weer stond
kwamen er wel veertig Duitse soldaten over de brug
marcheren, recht op ons af. Ik dook vlug achter de
toonbank weg, maar te laat, ze hadden me al gezien.
een van de soldaten liep op de deur af en begon met
zijn ring op de deur te trommelen. Ik ging naar de
deur en deed open. In het Duits vroeg hij de weg
naar het Nutsgebouw. Ik wees aan waar het was maar
ik moest mee om hun erheen te brengen. Toen ik zei,
dat ik de straat niet op mocht. omdat het 'spertijd'
was, kreeg ik ten antwoord: ,,Wir bringen dich
zurück". Dus moest het wel doorgaan. Piet de Blauw
die altijd wel wat risico wou nemen, stond in de
deur van zijn winkel. ,,Hwat nou, Evert?" ,,Hja
moatte by Jan Martens węze". Toen de soldaten het
Nutsgebouw ingingen bracht een van hun mij weer
thuis.
Zo had ik ook de herinnering aan Willem van der
Veen, Ik had gezellig bij Willem en zijn vrouw
koffiegedronken. Voordat ik wegging vroeg Willem
mij, waarom de zure haring tegenwoordig zo zuur is.
Nu, dat komt door het verschil in behandeling. In de
tijd dat ik nog in de hang werkte maakten we
gemarineerde haring en dat ging als volgt: de
haringen lagen een of twee dagen, al naar gelang hoe
zout of ze waren in het water. Ze werden
uitgewassen, schoongemaakt, van binnen uitgeboend,
weer gewassen en dan kwamen ze in water, bijgevuld
met wijnazijn. Daar bleven ze een nacht in staan. De
volgende dag werden ze op deksel van manden
uitgespreid en 's middags ingepakt in flessen van
vier, acht of twintig stuks. Bij het inpakken kwamen
onder in de fles vier haringen. In het rondje dat er
over bleef kwam een schep uien, vier haringen er
boven op met aan de zijkant Laurierblaadjes, nog
vier haringen er boven op met aan de zijkant vier
ronde stukjes ui, ieder met een rode pit. De laatste
acht kwamen er dan boven op met aan de zijkant
blaadjes. De fles was dan vol; nog wat uien en
zwarte pitten er in en dan werden de flessen gevuld
met wijnazijn en dan kosten ze vijf cent per stuk,
los, per fles vol was de prijs een gulden en dan
kreeg men bij inlevering van de lege fles een
kwartje statiegeld terug.
Waarom is de haring in de flessen nu zo erg zuur?
Voorheen werkte men zolas gezegd met wijnazijn.
Iedere week kwam Hof, die Lemmer-Leeuwarden en Urk
voer met zijn motorschip een vracht vaten vol
wijnazijn van de firma Eizema afleveren. Nu gebruikt
men extract, die wordt aangemaakt met water, wat de
oorzaak is dat de haring zo zuur is.
