Historische Schaatstocht, de oude Lemmer.
Het betreft de historische schaats tocht in de
strenge winter van 1929. Die tocht was in de hele
historie van de Zuiderzee nog nooit gemaakt. U moet
weten dat de afsluitdijk er toen niet was, die was
er pas in 1932. Dus zo'n tocht kan nooit meer plaats
vinden in de zelfde omstandigheden, want eb en vloed
is er niet meer. De afstand van de Lemmersluis en de
Oranjesluizen door het val van Urk was 73 km, er was
geen gladde ijsvloer, maar veel ijsbergen en
schotsen. de 2e maart 's morgens om 7uur ging men
van start met zes mannen en een vrouw en ze waren 's
middags om 3uur in Amsterdam
De 3e maart ging men bij de Oranjesluizen om 7uur
weer op de schaats om 's middags om 3uur weer in
Lemmer te arriveren. De 4e Maart begon het te
dooien. Nu gaan we eens wat verder in op de mensen
die ere aan deel namen. Er zijn nog wel oudere
Lemsters die die mensen gekend hebben, maar ook
velen niet.
De twee dames en een heer met hoeden horen er niet
bij, maar kwamen ze tegen, die maakte een autotocht
van uit Vollendam. De man links met de witte trui is
Eele Visser later notaris ik meen in Hoogeveen. Hij
had een zus Hinke die in Apeldoorn woont. Hun
ouders waren Gerrit Visser en moeder was meen ik ook
een Hinke. Gerrit was hofmeester op de
Lemmer-nachtboot en ik weet nog dat hij in de
vlieger tijd, mooie vliegers mee nam uit Amsterdam
die een dubbeltje kosten.
Zij hadden een kruideniers winkel in de schans naast
bakker Douma. Later kwam Albert Reijenga in de
winkel, die ook werkte op de werf van de Gebr de
Boer. De tweede is mijn zwager Johannes Wijnand. In
zijn jonge jaren een goed sportman. In de Lemmer was
zijn bijnaam Joffre je zou zeggen hoe kom je aan
zo'n naam ( jofre was getrouwd met ( Ansje de Bels,
haar echte naam is niet bekend ) . Dat zat zo, in de
eerste wereldoorlog was er een Franse generaal die
hete Joffre en daar leek Hannes sprekend op. Hij was
een goede voetballer en koppen was zijn specialiteit
hij heeft eens van af het middenveld de bal in het
doel gekopt. Daar zou Atsma U nog veel meer over
kunnen vertellen.
Dan krijgen we Geert die de beste keeper was van de
Lemster voetbalclub en jaren in het doel heeft
gestaan. Zijn vrouw heb ik niet gekend. Hij was de
jongste uit een gezin van tien kinderen. Zijn vader
was Wiebe Veenstra en moeder was Kaatje, haar
meisjes naam was denk ik Spijkholt, zelfs haar
ouders kan ik mij nog herinneren, ze woonde bij
Pieters Antsje bij de pomp in de schans.
Ik heb vroeger wel eens voorgesteld dat er een
standbeeld van Kaatje in de Lemmer moest worden
opgericht ter herinnering aan de vroegere
vissersplaats wat Lemmer is geweest met zijn
visrokerijen waar in Kaatje veel heeft gewerkt want
zij was behalve moeder ook gedeeltelijk kostwinner,
en altijd ging zij zingend en trots door het leven,
wat moet die vrouw een levensmoed hebben gehad.
Hun oudste dochter was getrouwd met A. van Elsloo
die conducteur was op de tram. De tweede was Lupkje
en haar man was Teade Wouda die was vernoemd naar
Lytse Teade van de LE 2 waar ook Teade uit
Leeuwarden naar vernoemd is en ik heb zelf ook een
broer met de zelfde naam. Ook Teade heeft jaren bij
mijn vader gevist. Dan volgt een Afke die is meen ik
altijd thuis gebleven. de vierde was Pieter en zijn
vrouw was Elske Zandstra een dochter van Sake
Zandstra van de LE 73 en zijn vrouw de bekende Urker
Aalstje. De vijfde was Reesje en haar man Steven
Visser, zoon van Andries en Wiets zoals ze genoemd
werden. Dan volgt Jan en zijn vrouw Rees Visser,
dochter van de bekende Sake Visser bijgenaamd Sake
de Rus en Akke Koornstra.
Toen ik 3 jaar oud was zei ik toen ik hem eens tegen
kwam "Dag Sake de Rus" hij keek mij met een paar
felle ogen aan en zei niks, ik was nog onder de wet.
Jan was in de eerste wereldoorlog (bij ons
mobilisatie) in dienst als soldaat. Het verveelde
hem en hij was hem gesmeerd naar Duitsland. Hij kwam
na de oorlog weer thuis maar wel met TBC, en heeft
lang in een sanatorium gelegen in Joure, ze zijn
later naar Zaandam vertrokken.
Dan volgt zijn vrouw Oeke Bootsma, dochter van ( in
de volksmond Gerben van Oeke. Gerben was als zo
velen in Lemmer slikloods. Dan komt Geesje aan de
beurt, haar man was Feite de Jong, vroeger machinist
op de tramboot. Zij vader is nog brugwachter geweest
in Lemmer. Voor zover ik weet is Geesje nog de enige
levende. zij is van onze leeftijd.
Dan krijgen we Wiebe die was getrouwd met Grietje
Zandstra een zus van Elske dus, dubbele familie en
als laatste Geert zijn vrouw heb ik niet gekend. Je
zou zeggen hoe is zo'n groot gezin in de barre
omstandigheden van die tijd opgegroeid en nog
allemaal keurige mensen geworden ook, velen hebben
nog een hoge leeftijd bereikt. Heeft zo'n moeder
geen standbeeld verdiend?
Dan komt op de foto voor de enige dame Lies de Rook
een dochter van hangbaas Poppe de Rook. Zij moet nu
ongeveer 93jaar zijn en woont voor zover ik weet
samen met haar zuster Griet die moet 96 0f 97 jaar
oud zijn in de Haag. Haar broers waren Jurjen, Tiese,
Henny, Louwrens en Otto. Louwrens en Otto waren
getrouwd met de zusters Martha en Annie de Vries. De
vierde man links is mijn neef Wiebe Wouda uit Sneek.
Die moest oom zeggen tegen Geert Feenstra maar het
zal wel Geert geweest zijn, ze verschilden niet veel
van leeftijd, maar Geert was de jongste broer van
Wiebe zijn moeder. Maar doordat Wiebe in Sneek
woonde hadden ze weinig contact met elkaar.
Dan de alpino-pet op is Eelke de Vries zijn vrouw
was een Rottinč. Ze woonde op de Polle bij de
houtzagerij. In de ansjoopvisser was hij wel
schipper op de botter "Judit" van Poppe de Rook
waarmee hij ook wel vaten ansjoop op haalde o.a. uit
Kolhorn. Kees Dijkstra was wel bij hem aan boord.
Die werd slachtoffer van de Spaanse griep. Eelke was
ook een snelle schaatser op de korte baan. In die
tijd maakte Lemmer de dienst uit op alle wedstrijden
in Friesland en daar buiten.
Zwarte Liekele Poepjes was getrouwd met een zus van
mijn vader tante Jansje. Hij is nu 99 jaar en word
verpleegd in Wolvega. Ome Liekele was ook zeer snel.
Dan had je oude Liekele die niet oud was maar wel
een Poepjes, hij had een botter de LE. 69 dan had je
nog Arend Poepjes en Eelke, ze deden niet voor
elkaar onder. Dan was er nog een Holst uit Amsterdam
die ze wel eens lieten winnen, maar de centen gingen
mee naar Lemmer.
Dan rechts Louwrens de Rook, broer van Lies. Dit
waren dan de mensen van de schaatstocht van 1929 met
als achter grond hun families. Ik hoop dat ik U niet
heb verveeld. Nog een bijzonderheid, een zoon van
ome Liekele en tante Jansje is getrouwd met zijn
buurmeisje Saakje de Vries, ze wonen in Zaandam.
Saakje haar moeder is 99 jaar geworden en Jaap zijn
moeder ook 99 jaar dat zal ook niet vaak gebeuren.
Dan heb ik weer ondervonden hoe klein de wereld is.
We waren onlangs op bezoek bij een schoonzus die
verpleegd word in het nieuwe ziekenhuis in Den
Helder. Daar troffen we een familielid aan die we in
geen jaren hebben gezien. Tegenover onze schoonzus
ligt een dame met bekende trekken in haar gezicht,
ik hoorde dat zij Fries sprak met haar jongste
dochter. Ik loop naar haar toe en vraag bent U Ymke
niet? Ik had haar in geen 60jaar gezien, maar het
was Ymke wel.
Ze is de oudste dochter van Evert de Vries en zoals
we haar beter kende Jansje van Tijne, haar meisjes
naam was dacht ik Bergsma Ymkje was getrouwd met
Klaas Bijlsma. Die in 1923 de schouw van Andries
Fleer de LE.21 heeft overgenomen en toen de LE 29
werd. Dat is de zelfde schouw die nu in het
gemeentehuis staat. Maar Klaas is al 10 jaar geleden
overleden, Ymke is nu 86jaar. Ze hebben vijf
kinderen en zijn in 1932 naar Den Oever vertrokken.
Onze stukjes schrijver Evert is vernoemd naar haar
vader en dus een volle neef, we krijgen net een
telefoontje van mijn zwager dat zijn vrouw die wij
onlangs in Den Helder bezochten is overleden, zo is
het leven lieve mensen het kan zo maar af breken.
Jan
Wouda en zijn Neeltje.
