Kortehemmen.

(Fries: Koartehimmen) is een dorpje in de Nederlandse provincie Friesland in de gemeente Smallingerland. De naam "Kortehemmen" slaat op het karakter van het omliggende land. Hemmen zijn laagliggende gronden die meestal bij een riviertje liggen. Op het kerkhof staat ook één van de klokkenstoelen in Friesland.

Kortehemmen is één van de zeven kerkdorpen die Smalllngerland oorspronkelijk kende, naast de twee Dragtens, Oude-en Nijega,Opeinde en Boornbergum. Om de status van kerkdorp te krijgen, moesten de inwoners in staat zijn een godshuis te bouwen en te onderhouden.
Bovendien hoorde voor 1580- de pastoor er ook bij. Het kan dan ook niet anders of Kortehemmen moet vroeger groter zijn geweest, buurtschappen als Galhoeke en Zandburen vielen toen onder het dorpsgebied van Kortehemmen, evenals de streek waar nu de Drachtster woonwijken "De Trisken" en "Het Himsterhout" aangelegd zijn.
De hoge zandgronden langs het riviertje de Drait trokken al vroeg mensen aan. Zwervende stammen leefden er van jacht en visserij, maar in de middeleeuwen zijn deze nomaden opgevolgd door blijvende migranten.

Men telt er, in de kom van het dorp, 13 h. en 90 inw., en, met het daartoe behoorende geh. Zandebuuren, 19 h. en ruim 120 inw., die meest hun bestaan vinden in den landbouw, zijnde de landerijen van dit dorp meest bouwakkers, behalve eenige lage fenlanden, aan het riviertje de Dreit, waardoor het overtollige water der landen, naar de Smalle-Eester-zanding geleid, en dit dorp van de Zuider-dragten gescheiden wordt. De rijweg van Boornbergum naar Smaller-Ee loopt hier, in het Noordwesten, voorbij.

De inwoners die hier allen Hervormd zijn, behooren tot de gemeente Boornbergum-en-Korte-Hemmen, welke hier eene oude, doch zeer goed onderhouden kerk heeft, zonder toren of orgel, doch met een klokkenhuis. Men heeft hier geen school, maar de kinderen genieten onderwijs te Boornbergum.

De tegenwoordige Staat van Friesland melde in 1788, 'dit dorp is klein van omtrek heeft ene kerk zonder toren. De landeryen deezes dorps zijn bouwakkers, behalven eenige veenen, aan het watertje 't Drait'
Dat vereiste dan wel dat het land in cultuur gebracht werd.
De afwatering naar de Drait was daarvoor cruciaal: sloten en greppels werden vanaf de hoge zandrug naar de rivier toe gegraven.
Deze eeuwenoude structuur van zuid naar noord lopend, is nog altijd in het landschap herkenbaar. In combinatie met de in de 19e eeuw door de adel aangelegde bossen is een prachtig landschap ontstaan, misschien wel het meest pittoreske in de gemeente.

Binnen en buiten Friesland zullen velen Kortehemmen kennen van de Woodbrookers. Deze arbeidersgemeenschap stichtte hier in 1936 een centrum voor studie en bezinning. Dit is voor de arbeidersemancipatie en volkseducatie van grote betekenis geweest.

De Naam.

In de 2e helft van de 16e eeuw was het Cortenhem, in 1786 Kortehem, in 1845 Korte-Hemmen. Kortehemmen (Fries: `Koartehimmen') Kortehemmen slaat op het karakter van het omliggende land. Hemmen zijn laagliggende gronden die meestal bij een riviertje liggen.

De rechter foto is waarschijnlijk een tekening van een restauratie van de kerk

Interieur van de kerk.

Kortehemmen.

Kortehemmen is een dorpje in de Nederlandse provincie Friesland in de gemeente Smallingerland.

De naam "Kortehemmen" slaat op het karakter van het omliggende land. Hemmen zijn laagliggende gronden die meestal bij een riviertje liggen.

Op het kerkhof staat ook één van de Klokkenstoelen in Friesland.

De geschiedenis van het dorpje is nauw verbonden met het riviertje de Drait. Lang geleden stroomde het overtollige water van de hoogvenen door de Drait naar de Smalle Eester zanding en de Ee. Aan beide zijden van de rivier lagen zandkoppen, die door mensen werden betrokken. Zo ontstond Zuider Drachten aan de ene kant en Kortehemmen aan de andere kant van het water.
In Kortehemmen waren de stukjes land tussen de boerderijen en het vaarwater niet lang. De "finnen" (weilanden) aan de Drait waren meestal moerassig en nat. Zo is de naam "Kortehemmen" ontstaan. "Himmen" zijn lage, natte stukken land, meestal aan het water gelegen.

In ± 1300 durfde de bevolking het aan om een kerk te bouwen. Dat was een hele onderneming, want de mensen moesten garand staan voor het onderhoud en het betalen van de pastoor. De monikken van Smalle Ee hebben waarschijnlijk geadviseerd en mee geholpen. Het werd een gebouw naar de trend van die tijd: in gotische stijl. Dit kun je zien aan de spitse ramen en de metselvlakken, die als versiering in de muren zitten.

In de 17^eeeuw liggen er vijftien stemgerechtigde boerderijen op en rij. Als parels aan een snoer schitteren ze daar, van oost naar west. En zo is het lang gebleven. Kortehemmen is door de eeuwen heen niet veel gegroeid. Er kwam een opleving in ±1900 toen op de Galhoek in zuivelfabriek kwam. Fabriekswoningen, een bank, een smederij, een wagenmakerij en wat winkels vestigden zich op de grens van Kortehemmen en Boornbergum. In de laatste helft van de 20^e eeuw is het dorp zelfs kleiner geworden. De Trisken en het Himsterhout lagen op het grondgebied van Kortehemmen, maar wordt nu gerekend onder Drachten. Het is te hopen dat in de toekomst het historisch nieuwsgierige Kortehemmen, vooral aan de zuidkant van de A7, haar pittoreske vormen in de natuurlijke omgeving tegen de bosrand, zal behouden.

Bron: dehaanstamboom.

Dit prachtige kerkje straalt uit wat misschien wel de essentie van religie is: geborgenheid bieden.
Zo staat het er al eeuwen lang, zonder toren en ander uiterlijk vertoon. Het bouw jaar is niet bekend, maar vanwege de gotische,bouwstijl moet dit rond 1300 liggen. In het metselwerk worden de spitse ramen fraai afgewisseld door gelede spaarvelden.
Nadat in 1580 de Staten van Friesland 'overgingen naar de 'nije leere' fuseerden de voormalige roomse parochies Kortehemmen, Boornbergum, Noorder en Zuider-Dragten tot één streekgemeente.
In 1620 was er ruimte voor een opknap beurt: het stoffige rieten dak werd vervangen door een felbegeerd pannendak; binnen kwam een preekstoel, passend bij de reformatie die immers de bijbel onder het volk bracht.
Zowel de muurankers op de oostkant als de plaquette met het engeltje in de zuid-muur herinneren aan deze renovatie.