Familie Sterk in Lemmer.

De geschiedenis van de familie Sterk in Lemmer begint met de komst van mijn oudouder Antoon Sterk.

Antoon is geboren in Vreden (Duitsland) op 23 november 1781, als 3^e kind uit het huwelijk van Gerardus Starck en Elisabeth Anna Röring. Na Antoon worden uit dit huwelijk nog 4 kinderen geboren, de jongste in maart 1789. Als hij in 1790 zijn beide ouders verliest is Antoon nog maar 8 jaar oud. Elisabeth is overleden op 11 juni 1790, 36 jaar oud, en Gerardus op 9 juli 1790, 46 jaar oud. Het beroep van Gerardus Starck was meester wever.

Er zijn in Vreden geen gegevens over weeskinderen. Wél is duidelijk dat zijn ouders in Vreden familie hadden en wellicht hebben die de kinderen in hun gezin(nen) opgenomen, b.v. het gezin van Joannes Henricus Starck (overleden 1803) en Johanna Röring (overleden 1809).

Het is niet bekend wanneer Antoon zijn toekomst in Nederland ging zoeken, misschien was dat al rond 1807 toen er in Vreden een volkstelling werd gehouden waarbij speciaal de ongehuwde mannen per leeftijdsgroep uitgebreid in beeld werden gebracht; Pruisen had een leger nodig. Antoon wordt daarbij niet genoemd. Een mogelijke latere aanleiding om te vertrekken kan zijn dat in 1811 het grootste deel van Vreden door brand werd verwoest. Evenmin is bekend of hij alléén kwam of toen al samen met leeftijdgenoot en zeer waarschijnlijk familielid Hermannus Gevering, die evenals Antoon in Heerenveen werk vindt als weversknecht en later trouwt met een zusje van Antoons vrouw. In Heerenveen hadden meerdere wevers uit Vreden werk gevonden, ook van een oudere generatie die de ouders van Antoon hadden gekend. Voor de vele wevers in Vreden werd destijds het bestaan steeds armoediger. Hun grondstoffen, ze verwerkten vlas/linnen, werden aangevoerd per boot over de Berkel die steeds minder goed bevaarbaar werd. Bovendien kwamen er goedkopere stoffen uit Engeland.

Weefgetouwen in het museum te Vreden.

Antoon wordt weversknecht in Heerenveen bij meester wever Hendrik Hendriks Kempes, vader van 12 kinderen waarvan er enkele op jonge leeftijd zijn overleden. Die weverij was aan de Lindegracht op de hoek met de Schoolsteeg. Hendrik Kempes is overleden in 1815. Antoon is dan intussen getrouwd met zijn dochter Janke.

Voor dat huwelijk moesten de nodige papieren overlegd worden, een doopbewijs en toestemming van zijn ouders. Dat is hem niet helemaal goed gelukt. Het doopbewijs dat hij uit Vreden kreeg was niet van hemzelf maar van (waarschijnlijk) een neef, Bernardus Hermannus Antonius (geb. 25 januari 1783) zoon van bovengenoemde Joannes Henricus Starck en Johanna Röring. Dat doopbewijs is opgesteld in de franse taal, het was de tijd van Napoleon. Ook persoonsnamen werden in het frans vertaald. Gezien de datering zal Antoon geen tijd hebben gehad alsnog het juiste geboortewijs uit Vreden te laten komen, het eerste kind was op komst. Toestemming van zijn ouders moet het volgende probleem zijn geweest. In plaats daarvan ging hij naar een notaris samen met een aantal mensen die bereid waren daar te verklaren dat zijn ouders overleden waren. De in die akte genoemde ouders konden natuurlijk geen andere zijn dan die uit het verkeerde doopbewijs. Aardige bijkomstigheid is dat aan het eind van de akte staat dat de aanwezigen verklaren dat zij niet kunnen schrijven.

De aktes van de notaris.

Huwelijksakten Antoon Stark.

Zo was het mogelijk geworden om te trouwen en als 7 weken later dochter Elisabeth is geboren wordt in de geboorteakte vaders naam vermeld als Bernard Germain Antoin Stark. Bij de volgende kinderen heet hij Antoon, met achtereenvolgens de achternaam Starke, Sterk en Sterke. Als de kinderen trouwen komt in 1860 bij het huwelijk van Elisabeth die verkeerde voornaam nog een keer in de boeken:

Huwelijksakte Haskerland, 1849

Man   : Sipke Wybrens Gorter, oud 27 jaar, geboren te Joure

Ouders: Wybren Sipkes Gorter en Jeltje Hepkes Dijkstra

Vrouw : Hendrika Starke, oud 33 jaar, geboren te Heerenveen

Ouders: Antoon Starke en Janke Hendriks Kempers

Datum : 27 mei 1849, akte nr. 31

Huwelijksakte Lemsterland, 1851

Man   : Gerardus Antoons Sterk, oud 31 jaar, geboren te Oosterzee

Ouders: Antoon Sterk en Janke Hendriks Kempes

Vrouw : Meintjen Theodorus Neits, oud 26 jaar, geboren te Balk 

Ouders: Theodorus Neits en Grietje Aukes Coldeweyer

Datum : 18 mei 1851, akte nr. 20

Huwelijksakte Lemsterland, 1852

Man   : Hendrik Anthoon Sterk, oud 29 jaar, geboren te Oosterzee

Ouders: Anthoon Sterk en Janke Hendriks Kempes

Vrouw : Zwaantje Lammerts ter Velde, oud 25 jaar, geboren te Workum

Ouders: Lammert Deddes ter Velde en Trientje Jetzes Hottinga

Datum : 14 november 1852, akte nr. 44 (suppl. nr. 2-2)

Huwelijksakte Lemsterland, 1860

Man   : Beerend Keimpes Boersma, oud 44 jaar, geboren te Lemmer

Ouders: Keimpe Feddes Boersma en Beitske Berends Zijlstra

Vrouw : Elisabeth Stark, oud 46 jaar, geboren te Heerenveen

Ouders: Bernard Germain Antoin Stark en Janke Hendriks Kempes

Datum : 14 oktober 1860, akte nr. 30

In 1819 en 1823 is Antoon wever te Oosterzee. In 1830 wonen ze in Follega. Als in 1849 hun dochter Hendrika en in 1851 hun zoon Gerardus trouwt wonen Antoon en Janke in Lemmer.

In 1830 wordt de weverij van Hendrik Hendriks Kempes verkocht:

1830 Heerenveen, notaris G. Peeting

Provisionele en finale toewijzing

Betreft een huis en weverij met stede en grond c.a. in de Schoolsteeg, no 31 te

Heerenveen, koopsom fl. 500

- Janke Christaans Doeven te Heerenveen, weduwe van Hendrik Hendrik Kempes,

  verkoper van 1/2 deel

- Christiaan Hendriks Kempes te Lemmer, verkoper van 1/2 deel

- Catharina Hendriks Kempes te Joure, gehuwd met en gesterkt door AEsgers

  AEsgers Ligthart, verkoper

- Janke Hendriks Kempes te Follega, gehuwd met en gesterkt door Antoon Stark,

  verkoper

- Jacob Hendriks Kempes te Heerenveen, verkoper

- Harmen Hendriks Kempes te Heerenveen, verkoper

- Wytze Hendriks Kempes te Heerenveen, verkoper

- Marijke Hendriks Kempes te Heerenveen, verkoper

- Anna Hermanus Geverts, dochter van wijlen Harmanus Geverts en Johanna

  Hendriks Kempes, in leven te Heerenveen, verkoper, onder voogdij van

  grootmoeder Janke Christiaans Doeven

- Meine Hotzes Bleeker te Heerenveen, koper.

1.   Antoon Stark, geboren op 23 november 1781 te Vreden, koninkrijk Pruisen, Duitsland, overleden te Lemmer op 10 februari 1869. Zoon van Gerardus Starck en Elisabeth Anna Röring. Hij trouwde te Heerenveen op 12 januari 1814 om 18.00 uur met Janke Hendriks Kempes, geboren 4 maart 1791 in Schoterland, overleden op 2 december 1869, dochter van Hendrik Hendriks Kempes en Janke Christiaans Doeve.

In de overlijdensakte van Antoon wordt zijn vader genoemd !

Akte overlijden Anthoon Sterk.

Antoon en Janke woonden in Lemmer op "de Polle", op nr. 375. Dat is de houtmolen. Op de woningkaart van 1850 in het archief van Lemmer staat achter de namen van Antoon en zoon Gerardus dat zij dan arbeider zijn.

In 1849 wordt de houtzaagmolen verkocht en uit de beschrijving blijkt dat daarbij een huisknechtswoning is. Toen de kinderen de deur uit waren hadden Antoon en Janke kostgangers: Baltazar Latour uit Vlissingen en Aafje de Vries met de kinderen Klara, Maria en Wilhelmina.

1849 Lemmer, notaris J.L.T. Waubert de Puiseau

Veiling en finale toewijzing

Betreft de verkoop van onroerende goederen te Lemmer

- Johannes Brandsma te Lemmer, verkoper

- Rommert Wiebes Brandsma te Lemmer, verkoper

- Hendrik Brandsma te Lemmer, verkoper

- Jan Wiebes Brandsma te Harich, verkoper

Betreft de koop van 2 huizen etc en weidland te Lemmer, koopsom fl. 7452

- Ferdinandus Jans Visser te Lemmer, koper

Betreft de koop van een houtzaagmolen met schuur en een huisknechtswonig en

erven te Lemmer, koopsom fl. 6004

- Cornelis Sleeswijk te Lemmer, koper

Betreft de koop van een molenmakerij en huis te Lemmer, koopsom fl. 550

- Jan Ybeles Adema te Lemmer, koper

Bron: Toegangsnr.  : 26   Inventarisnr.: 97036

Repertoirenr.: 67 en 70 d.d. 25 augustus 1849

De Polle op minuutplan kaart

Op nummer 375 woonden Antoon en Janke met Elisabeth, Gerardus en Hendrik. Later woont Gerardus op nr. 385, met Meintje Theodorus Neits en de kinderen Antoon, Theodorus en Johannes. Tegenover 'De Houtmolen', aan de overkant van de houtkolk had in 1832 Gerrit Lazes ter Velde, een huisje (nr. 587, 2 gebouwtjes) met een strook weiland. In 1840 verkoopt Gerrit een huis met een bokkinghang aan Johannes Brandsma. Gerrit Lazes ter Velde, is de grootvader van Dina Visser, die trouwde met Johannes Sterk.

De houtmolen gezien vanaf de Polderdijk, deze foto is gemaakt vanaf ongeveer de plek waar ik in 1948 geboren ben (Polderdijk 4). Toen Antoon en Janke er woonden had de molen nog wieken, het zou nog 25 jaar duren tot de stoommachine kwam.

Kinderen van Antoon Stark en Janke Hendriks Kempes:

1. Elisabeth Stark, geboren 3 maart 1814 Heerenveen, overleden op 2 juli 1886 te Sloten. Zij trouwde op 14 oktober  1860 te Lemmer met Beerend Keimpes Boersma, geboren te Lemsterland op 20 februari 1816, arbeider, weduwnaar van Fedtje Hornstra, wonende te Sloten.  Zoon van Keimpe Feddes Boersma, schipper, en Beitske Berends Zijlstra.     

2. Hendrica Starke, geboren 18 maart 1816, Schoterland, overleden 25 december 1872, oud 56 jaar, gehuwd. Zij trouwde op 27 mei 1849 met Sipke Wybrens Gorter, geboren te Joure, beroep: tabakskerver, winkelier.  Zoon van Wybren Sipkes Gorter en Jeltje Hepkes Dijkstra. Ten tijde van het huwelijk was Hendrica afkomstig van Joure. Uit dit huwelijk zijn in Haskerland 2 kinderen geboren: Jeltje (1851), zij  trouwde in 1875 met Luitzen de Ree, kleermaker te Joure en Antoon (1858), overleden te Joure, 83 jaar oud, ongehuwd.

3. Gerardus Sterk, geboren te Oosterzee op 20 juni 1819.   Zie 1.3

Bij die geboorteaangifte is aanwezig Christiaan Hendriks Kempes, barbier te Lemmer, broer van Janke. Christaan was in 1812 in Lemmer getrouwd met Sieuwke/Suzanna Gerkes ter Velde uit Lemmer, dochter van Gerke Fockes en Froukje Wybes ter Velde.

4. Hendrik Sterke, geboren te Oosterzee op 24 september 1823, overleden te Amsterdam op 15 juni 1904. Hij trouwde op 14 november 1852 te Lemsterland met Zwaantje Lammerts ter Velde, geboren te Workum op 18 februari 1827, overleden te Amsterdam als Suzanna ter Velde op 30 september 1907, jongste dochter van Lammert Deddes ter Velde en Trientje Jetses Hottinga. Lammert, afkomstig van Lemmer, en Trientje, afkomstig van Follega, zijn op 22 januari 1809 in Lemsterland getrouwd en daar zijn ook hun oudste kinderen geboren. Daarna zijn ze vertrokken naar Workum. Dat heeft wellicht te maken met de aankoop van een veerschip:

1816 Workum, notaris E.Schotanus

Koopakte

Betreft de verkoop van een veerschip van Workum op Lemmer, Joure, Woudsend en

Sloten, koopsom fl. 1100

- Lolke Visser te Workum, verkoper

- Lammert Deddes ter Velde te Lemmer, koper

Lammert Deddes ter Velde is overleden te Workum op 29 november 1827, dochter Zwaantje was toen 9 maanden oud. Hendrik en Zwaantje/Suzanna kregen in Amsterdam een zoon Antonius (1853) en een zoon Lambertus Hendrik (1854), waarschijnlijk zijn er uit dit huwelijk meer kinderen geboren.

Bidprentje van Hendrik Sterk.

Bidprentje van Suzanna ter Velde. Deze bidprentjes werden gevonden door Truus Huitema in het kerkboek van haar tante Jo.

1.3.   Gerardus Sterk, geboren te Oosterzee op 20 juni 1819, overleden te Lemmer op 6 april 1899, oud 79 jaar, gehuwd. Zoon van Antoon Sterk en Janke Hendriks Kempes. Beroep: arbeider/werkman. Als in 1879 zijn zoon Theodorus trouwt is Gerardus van beroep visventer. Op de huwelijksakte staat vermeld dat "de bruidegom heeft voldaan aan den dienst der Nationale Militie". Hij trouwde op 18 mei 1851 te Lemsterland met Meintje Theodorus Neits, geboren te Balk op 29 maart 1825, overleden te Lemmer op 26 september 1915, dochter van Theodorus Pieters Neyts en Grietje Aukes Coldeweyer. De vader van Gerardus kwam uit Vreden, de vader van Meintje uit Overpelt. Hieronder een overzicht van de voorouders van Meintje:

Voorouders van Meintje Theodorus Neits:

Gerardus en Meintje kregen de volgende kinderen:

1.  Anthoon Sterk, geboren te Lemmer op 20 april 1852, overleden 16 augustus 1857, oud 5 jaar.

2.  Theodorus Sterk, geboren te Lemmer op 9 april 1854.  Zie 1.3.2

3.  Johannes Sterk, geboren te Lemmer op 17 augustus 1856.  Zie 1.3.3

4.  Anthoon Sterk, geboren te Lemmer op 17 december 1858, overleden 27 februari 1859, 10 weken oud.

5.  Anthoon Sterk, geboren te Lemmer op 9 maart 1861.   Zie 1.3.5

6.  Grietje Sterk, geboren te Lemmer op 13 april 1864.   Zie 1.3.6

7.  Hendrik Sterk, geboren te Lemmer op 28 november 1865, overleden 30 december 1866, 1 jaar oud.

De eerste 3 kinderen worden geboren op De Polle, waar Gerardus en Meintje wonen in huis nr. 385. Daarna verhuizen ze naar een éénkamerwoning in de Benedenschans, huisnummer 518. Vandaar uit is Theodorus in 1870 vertrokken naar Heeg. In 1880 en 1890 wordt het beroep van Gerardus vermeld als vishandelaar en woont hij in de Bovenschans, huisnummer 519. Dat is niet het huis dat Gerardus kocht in 1874. In het jaar daarvoor is zijn niet onbemiddelde schoonmoeder Grietje Aukes Coldeweyer overleden.

1874 Lemmer, notaris F. Schaafsma

Veiling en finale toewijzing

Betreft de verkoop van onroerende goederen percelen 1, 2, 3 en 4 te Lemmer

(Met weglating van informatie die andere personen betreft)

Betreft de koop van een huis etc; perceel 3 te Lemmer, koopsom fl. 876

- Gerardus Sterk, viskoper te Lemmer, koper

Bron: Toegangsnr.  : 26  Inventarisnr.: 97065

Repertoirenr.: 175 en 186 d.d. 31 oktober 1874

"Uit de koopakte"

Minuutplan Achterom, Schans, Emmakade

Tien jaar later gaan Gerardus en Meintje naar de notaris voor hun testament.

1884 Lemmer, notaris F. Schaafsma

Testament

- Gerardus Antoons Sterk, vishandelaar te Lemmer

Bron: Toegangsnr.  : 26  Inventarisnr.: 97075

Repertoirenr.: 21 d.d. 21 februari 1884

                 --------------------

1884 Lemmer, notaris F. Schaafsma

Testament

- Meintje Theodorus Neits te Lemmer, gehuwd met Gerardus Antoons Sterk

Bron: Toegangsnr.  : 26  Inventarisnr.: 97075

Repertoirenr.: 22 d.d. 21 februari 1884

In 1909 verkopen de nabestaanden van Gerardus Sterk een huis. In de akte omschreven als 3 woningen onder één dak in het Achterom, sectie A nr. 477 en 478. De naam Lubbert Wierdam is niet juist, dat moet zijn Lubbert Wierdsma, hij was getrouwd met dochter Grietje. Meintje woonde tot haar overlijden in 1915 bij dochter Grietje in huis.

1909 Lemmer, notaris S. Spannenburg

Provisionele en finale toewijzing

Betreft de verkoop van onroerende goederen te Eesterga en Lemmer

(Met weglating van informatie over andere verkopers)

- Theodorus Sterk, veehouder te Lemmer, verkoper

- Meintje Theodorus Neits te Lemmer, weduwe van Gerardus Sterk, verkoper

- Antoon Sterk te Amsterdam, verkoper

- Johannes Sterk, koopman te Lemmer, verkoper

- Lubbert Wierdam, slager te Lemmer, verkoper

Betreft de koop van een woonhuis etc; perceel 20 te Lemmer, koopsom fl. 761

- Jilling Kingma, visser te Lemmer, koper

Bron: Toegangsnr.  : 26  Inventarisnr.: 97105

Repertoirenr.: 96 en 104 d.d. 16 september 1909

1.3.2.  Theodorus Sterk, geboren te Lemmer op 9 april 1854, overleden te Lemmer op 8 maart 1926. Zoon van Gerardus Sterk en Meintje Theodorus Neits. Beroep: boereknecht, koemelker. Hij trouwde in Lemmer op 17 mei 1879, 25 jaar oud, met de 29 jarige Andrieske Kamstra, geboren te Oosterwierum, beroep: dienstmeid, wonende te Indijk, dochter van Hendrik Sjoerds Kamstra (afkomstig van Warga) en Antje Minnes Bruinsma (afkomstig van Witmarsum). Andrieske is overleden te Lemmer op 9 april 1939, 89 jaar oud.

In 1870 was Theodorus vertrokken naar Heeg. In 1880 is zijn beroep werkman en woont hij met Andrieske en dochter Meintje in Lemmer, op nr. 518, het huis aan de Benedenschans waar eerder zijn ouders woonden. Waarschijnlijk is hij omstreeks 1885 verhuisd naar de boerderij achter de Nieuwedijk waar hij veehouder wordt. Vanaf die tijd staat bij zijn gezin als kostgangster ingeschreven Tjitske de Ree (geb. 1823, Oldeholtwolde), ongehuwd. Tjitske handelt regelmatig in onroerend goed en laat 3 keer een testament maken; in 1886, 1891 en 1913. Ze blijft tot haar overlijden in 1916 bij Theodorus en Andrieske wonen.

Ook Theodorus handelt in onroerend goed. In 1907 gaan Theodorus en Andrieske naar de notaris voor een testament.

1907 Lemmer, notaris S. Spannenburg

Testament

- Theodorus Sterk, veehouder te Lemmer

Bron: Toegangsnr.  : 26   Inventarisnr.: 97103

Repertoirenr.: 92 d.d. 24 juli 1907

                 --------------------

1907 Lemmer, notaris S. Spannenburg

Testament

- Andriesje Hendriks Kamstra te Lemmer, gehuwd met Theodorus Sterk

Bron: Toegangsnr.  : 26   Inventarisnr.: 97103

Repertoirenr.: 93 d.d. 24 juli 1907

Kinderen uit dit huwelijk:  

1.  Meintje Sterk, geboren te Lemmer op 5 mei 1880.   Zie 1.3.2.1

2.  Gerhardus Sterk, geboren te Lemmer op 24 september 1882, tweeling.   Zie 1.3.2.2

3.  Antje Sterk, geboren te Lemmer 24 september 1882, tweeling. Zij vertrekt op 10 november 1897 naar Sneek  en komt in november 1903 weer terug. Later woonde ze samen met haar broer Johannes op de boerderij achter de Nieuwedijk. Zij is overleden te Sneek op 20 december 1953, en begraven te Lemmer. Datzelfde graf werd ook de laatste rustplaats voor haar broer Johannes.

4.  Grietje Sterk, geboren te Lemmer op 28 mei 1884.   Zie 1.3.2.4

5.  Hendrikus Anthones Sterk, geboren te Lemmer op 19 februari 1886. Hij vertrekt op 3 april 1911 vanuit het ouderlijk huis naar Zwollerkerspel.           

6.  Iemkje Sterk, geboren te Lemmer op 26 juli 1888. Zij vertrekt  op 30 september 1907 naar Heithuizen/Heythuysen

7.  Johannes Sterk, geboren te Lemmer op 25 februari 1890. Hij was boer achter de Nieuwedijk, samen met zijn zus Antje/Anna. De laatste jaren van zijn leven woonde hij in de Bovenschans, in een huisje tegenover de kerk. Overleden te St. Nicolaasga op 8 april 1966. Begraven te Lemmer, in hetzelfde graf als zijn zus Antje.

1.3.3.  Johannes Sterk, geboren te Lemmer op 17 augustus 1856, overleden 30 november 1932, oud 76 jaar, weduwnaar. Zoon van Gerardus Sterk en Meintje Theodorus Neits. Op de geboorteakte van Johannes staat vermeld: Vader afwezig, is arbeider. Johannes trouwde op 20 mei 1880 met Dina Visser, geboren te Lemmer op 6 april 1860, overleden te Lemmer op 24 februari 1927, 66 jaar oud. Dochter van Steven Jelles Visser en Susanne Gerrits ter Velde.

Johannes Sterk & Dina Visser.

Deze foto’s van Johannes Sterk en Dina Visser komen uit de nalatenschap van hun kleinzoon Rients Huitema.

Toen zij trouwden was Johannes van beroep visventer en Dina dienstmeid. Zij woonden in 1880 in de Benedenschans, op nummer 456a, vanwaar zij verhuisden naar de Emmakade, nummer 653, voorheen nr. 472. Daar begon Johannes in 1882 een visrokerij. Aanvankelijk woonde het gezin boven de rokerij. Omstreeks 1895 liet Johannes naast de rokerij een huis met winkelruimte bouwen, dat huis heeft nu (in 2010) nummer 7. Later liet Johannes eveneens aan de Emmakade een groter huis bouwen, zijn zoon Steven betrok toen de woning met winkel naast de rokerij.

Rechts op de foto (met hoed) is Johannes Sterk, 2^e van links is Steven Sterk. Links en rechts is de voorraad hout te zien waar kistjes van getimmerd werden om de vis in te versturen. Die plankjes werden met opdruk geleverd door de Houtmolen.

Een paar bewaard gebleven plankjes.

Toen paste Lemmer in het telefoonboek op minder dan een halve bladzijde.

Johannes was de eerste hangbaas in Lemmer die voor een visser een boot liet bouwen. In ruil voor deze voorfinanciering moest de visser zijn vangst aan Johannes verkopen. In de winter als er weinig of geen vis werd gevangen kon een visser bij hem geld lenen om zijn gezin te onderhouden, ook op voorwaarde dat de toekomstige vangst naar de rokerij van Sterk ging. De rokerij groeide uit tot een familiebedrijf dat werk bood aan al zijn zonen, Gerardus en Steven bleven in Lemmer, Dorus, Jelle, Tonny, Clarus en Johannes deden zaken in Noord-Holland.
Johannes deed niet alleen zaken in vis, maar ook in onroerend goed; er waren nogal wat Lemsters die hun huishuur aan hem betaalden. Toen hij zelf wat groter wilde wonen kocht hij op de Nieuwburen het huis waar later dokter Weber zijn praktijk had. Johannes vond dat wel een mooi huis, maar Dina wilde bij het water wonen.
De dochters Sanne en Griet hebben tot hun dood in het ouderlijk huis gewoond, met een onderbreking tijdens de oorlog. Toen hadden de Duitsers het huis in beslag genomen en woonden zij in bij hun broer Steven en zijn gezin, waar ze op de eerste verdieping een woonkamer en een slaapkamer in gebruik hadden. Johannes was ook dirigent van het R.K. kerkkoor. Die muzikaliteit werd door zijn kleindochter Dora, dochter van zoon Steven, meegenomen naar Canada. Zij dirigeerde in Regina een kerkkoor met orgel/piano begeleiding van haar dochter Dorothy en om de vaart er in te houden gaf ze Dorothy de opdracht: "play faster !"

Johannes en Dina kregen 11 kinderen:

1.  Meintje Sterk, geboren te Lemmer op 2 maart 1881.   Zie 1.3.3.1

2.  Steven Sterk, geboren te Lemmer op 18 oktober 1882, overleden op 28 januari 1883.

3.  Gerardus Sterk, geboren te Lemmer op 11 mei 1884.   Zie 1.3.3.3

4.  Steven Sterk, geboren te Lemmer op 5 november 1886.   Zie 1.3.3.4

5.  Susanna Sterk, geboren te Lemmer op 21 februari 1889, overleden op 31 maart 1968, ongehuwd. Zij bleef met haar zus Griet in het ouderlijk huis wonen dat ze gedeeltelijk verhuurden aan o.a. juffrouw Schmidt, onderwijzeres op de lagere school.

6.  Theodorus Sterk, geboren te Lemmer op 22 augustus 1891.   Zie 1.3.3.6

7.  Jelle Sterk, geboren te Lemmer op 29 september 1894.   Zie 1.3.3.7

8.  Grietje Sterk, geboren te Lemmer op 29 september 1894, overleden  4 maart 1987, ongehuwd.

9.  Anthonius Johannes Sterk, geboren te Lemmer op 20 december 1896.   Zie 1.3.3.9

10.  Clarus Hendrikus Sterk, geboren te Lemmer op 29 augustus 1899.   Zie 1.3.3.10

11.  Johannes Gerhardus Sterk, geboren te Lemmer op 20 september 1902.   Zie 1.3.3.11

Johannes Sterk en Dina Visser, met hun kinderen. Achterste rij van links naar rechts: Sanne, Steven, Meintje, Gerardus en Dorus. Jelle en Grietje staan links en rechts van hun ouders. Vooraan van links naar rechts :  Clarus, Johannes en Tony.

De Emmakade.  Helemaal rechts op de foto is een deel van de Hang te zien. In het huis ernaast woonde Johannes. Het meisje voor het huis zou dochter Grietje kunnen zijn. De volgende 4 huizen zijn afgebroken. Op de plaats van het 1^e en 2^e huis zijn nieuwe panden gebouwd. Op de plek van het 3^e en 4^e huis liet Johannes een groter huis bouwen voor zijn gezin, de oudste kinderen waren toen al getrouwd. Zoon Steven komt dan in het ouderlijk huis te wonen. Daarnaast woonde zoon Gerardus met zijn gezin. In het tussenliggende pand was het kantoor en een winkel met visserijbenodigdheden. De Emmakade werd toen ook wel het Sterkenstreekje genoemd.

De Emmakade.

Voorouders van Dina Visser:

1.3.5.  Anthoon Sterk, geboren te Lemmer op 9 maart 1861. Zoon van Gerardus Sterk en Meintje Theodorus Neits. Hij  trouwde op 11 mei 1883, 22 jaar oud, te Lemmer met Anna Gort, geboren te Lemmer op 26 juli 1863, dochter van Klaas Gort en Rimke Annes de Lange.  Anthoon vertrekt vanuit het ouderlijk huis in de Benedenschans naar wijk 1 nr. 30, vermoedelijk was dat een huisje op de Nieuwedijk in de buurt van zijn  schoonmoeder.  In 1890 woont hij op nr. 30a, vanwaar hij op 20 oktober 1894 met vrouw en 6 kinderen vertrekt naar Groningen. In Groningen woont dan ook Anna’s zus Afke, zij trouwde daar in 1891 met Jacobus Hermannus Heijer. Op 22 mei 1895 komt hij terug in Lemmer en woont dan in wijk 4 op nr. 649. Op 21 augustus 1903 vertrekt hij met zijn gezin naar Amsterdam (Oostenburg Middenstraat), de oudste 2 kinderen blijven in Lemmer. Dochter Meintje is daar dan dienstbode en zoon Klaas trekt in bij zijn grootmoeder Rimke de Lange. 

Ook in Amsterdam heeft Anthoon op meerdere  adressen gewoond, Vespuccistraat 52, Spaarndammerstraat 32 en 38, Mercatorplein 41 (in 1928), Centuurbaan 93 en tenslotte Mauritzkade 28. Daarna heeft hij nog ingeschreven gestaan in Edam. Anthoons beroep wordt vermeld in de huwelijksakte en de geboorte-aktes van de kinderen: visventer, viskoopman, werkman, rond 1896 is hij een aantal jaren bokkingroker in het bedrijf van zijn broer Johannes, en vervolgens weer visventer. Als in 1911 dochter Grietje trouwt is Anthoons beroep werkman en bij het huwelijk van Rimke wordt vermeld dat haar vader handelsreiziger is. Toen zij nog in Lemmer woonden gaf Anna daar naailes, in Amsterdam is zij een naaiatelier begonnen. Anna is op 8 oktober 1929 met Elske, Johannes en Gerardus vertrokken naar Haarlem, daar woonde ook haar broer Louw en diens dochter Anna. In het gezin van zoon Klaas werd over moeder Anna Gort altijd met zeer veel sympathie gesproken.

Anna Gort en Anthoon Sterk.

1.3.6.  Grietje Sterk, geboren te Lemmer op 13 april 1864, overleden te Woudsend op 30 januari 1951. Dochter van Gerardus Sterk en Meintje Theodorus Neits.  Zij trouwde op 26 januari 1894 te Lemmer met Lubbert Wierdsma, slager, geboren te Lemmer op 13 juli 1869, overleden te Lemmer op 3 december 1945, zoon van Wierd Johannes Wierdsma en Akke Lubberts Agricola.
 
Uit dit huwelijk de in Lemmer geboren kinderen:
 
1.  Wierd Wierdsma, geboren op 26 maart 1895. Is priester geworden.
 
2.  Meintje Wierdsma, geboren 20 april 1896. Zij vertrekt in mei 1912 naar Amsterdam en in november 1917 naar Wijk bij Duurstede. Zij trouwde in Lemmer op 23 februari 1922 met Lammert de Jong, timmerman, geboren in Gaasterland, zoon van Jouke de Jong en Sipkje Rypkema.
 
3.  Agatha Wierdsma, geboren 19 december 1897. Zij trouwde met Jo Hulscher. Zij hadden een manufacturenwinkel bij de Oude Sluis. Uit dit huwelijk 4 kinderen.
 
4.  Gerhardus Wierdsma, geboren 3 augustus 1899. Is vertrokken naar Duivendrecht. Beroep: kruidenier.
 
5.  Rinske Wierdsma, geboren 16 juni 1901, overleden 6 januari 1996, ongehuwd.
 
6.  Levenloos kind, overleden 17 mei 1903.
 
7.  Theodorus  Wierdsma, geboren 11 juni 1904, overleden 16 december 2000. Beroep: slager in Lemmer, bij de Oude Sluis. Hij trouwde met Tecla Reekers.
 
8.  Johannes Wierdsma, geboren 6 april 1906, overleden 13 juni 1906.

Voorouders Lubbert Wierdsma:

Rechts op de foto was de slagerij van Wierdsma en de winkel van Hulscher.

1.3.2.1.  Meintje Sterk, geboren te Lemmer op 5 mei 1880, dochter van Theodorus Sterk en Andrieske Kamstra. Zij trouwde op 11 mei 1903 met Tiemen Bouwhuis, veehouder te Eesterga, zoon van Egbert Bouwhuis en Intje Tinga. Op 4 juni 1922 is Tiemen overleden, 46 jaar oud, en op 24 april 1923 Meintje, 42 jaar oud. Hun kinderen kwamen in pleeggezinnen, o.a. in Lemmer bij Anna Bosma (Anna van Louw)

1.3.2.2.  Gerhardus Sterk, geboren te Lemmer op 24 september 1882 overleden te Emmeloord op 17 mei 1965. Tweelingbroer van Antje. Beroep: boer. Zoon van Theodorus Sterk en Andrieske Kamstra. Hij trouwde op 18 mei 1917 in Doniawerstal met Wietske Agricola, geboren te St. Nicolaasga op 20 augustus 1888, overleden op 8 september 1971, dochter van Harmen Klazes Agricola en Jantje Pieters van der Zee. Gerhardus en Wietske kregen 8 kinderen, waaronder Harm Sterk die in de Schans een zuivelhandel had. De kinderen  werden geboren te Oosterzee en Bantega, later woonden zij in Lemmer aan de Weverswal waar zij melk verkochten.

In het 3^e pand van rechts, het laatste voor de boerenschuur, had Gerardus zijn melkhandel.

1.3.2.4.  Grietje Sterk, geboren te Lemmer op 28 mei 1884. Dochter van Theodorus Sterk en Andrieske Kamstra. Zij trouwde op 20 augustus 1908 met Jozeph Lodewijk Witteveen, smid te Lemmer, zoon van Lodewijk Witteveen en Theodora Manema. Jozeph Witteveen is overleden te Lemmer op 4 december 1926. Hun kinderen zijn: Theodora (1909), Andrea (1910), Catharina (1912), Theodorus (1915), Elisabeth (1917-1918), Wilhelmina (1919), Lodewijk (1921). Na het overlijden van Jozeph is Grietje met de kinderen vertrokken naar Zwolle.

1.3.3.1  Meintje Sterk, geboren te Lemmer op 2 maart 1881, overleden te Lemmer op 6 juli 1956. Dochter van Johannes Sterk en Dina Visser. Zij trouwde op 8 mei 1905 met Teake Huitema, boer te Lemmer, geboren op 9 maart 1881 te Abbega, overleden te Oldeouwer op 3 juni 1957, waar hij na het overlijden van Meintje woonde bij zijn zoon Rients en schoondochter Afke Engwerda.  Zoon van Rients Teakes Huitema en Jantje van der Hoff. De boerderij van Huitema stond aan de Schans en aan de Rien, in de bocht bij de Polderdijk.

Links de boerderij van Huitema.

Teake en Meintje kregen 8 kinderen:

1.  Rients Johannes Huitema, geboren te Lemmer op 18 maart 1906, overleden te Joure op 28 mei 1979. Hij trouwde op 7 mei 1931 met Afke Engwerda, geboren te Leeuwarden, overleden te Joure op 10 september 2007, 99 jaar oud, dochter van Frans Engwerda en Johanna Sinnema. Rients en Afke betrokken een boerderij in Oldeouwer, aan de rand van het Tjeukemeer. Zij kregen 9 kinderen waarvan er één kort na de geboorte is overleden.

2.  Johannes Reguerus Huitema, geboren te Lemmer in 1907, overleden in Frankrijk in 1976. Hij trouwde met Finne de Ree (1908-1959)Johannes is met zijn gezin naar Frankrijk vertrokken, daarvoor woonde hij in Lemmer in het “wiite húske” aan de Plattedijk.  Uit dit huwelijk 8 kinderen.

3.  Johanna Dina Huitema, geboren te Lemmer op 20 januari 1909, overleden 14 maart 1989, ongehuwd.

4.  Gerardus Hermanus Huitema, geboren te Lemmer op 2 mei 1912, overleden op 17 augustus 1979 te IJsselstein. Hij trouwde met Sibbeltje de Lange (1914-1989) uit St. Nicolaasga. Zij kregen 5 kinderen.

5.  Hermanus Stephanus Joseph Huitema, geboren te Lemmer op 23 maart 1915, overleden 24 maart 1972. Beroep: slager, in Leeuwarden. Hij trouwde met Anna Jongma (1916-2001) uit Leeuwarden. Uit dit huwelijk 8 kinderen.

6.  Dina Huitema, geboren te Lemmer op 18 maart 1917, overleden op 20 april 1999. Zij trouwde met Johannes van der Bles (1917-1989), onderwijzer. Johannes en Dina kregen 4 kinderen.

7.  Maria Huitema, geboren te Lemmer in 1919. Zij trouwde met C. Van Wijngaarden.

8.  Stephanus (Steven) Huitema, geboren te Lemmer op 29 december 1920, overleden 24 december 1996 te Joure. Beroep: winkelier, zuivelhandel o.a. in Zwijndrecht. Woonde later in Joure. Hij trouwde met Elisabeth Beljon, geboren te Lemmer, dochter van Hendrik Beljon en Marijke Kraft. Steven en Lies kregen 5 kinderen.

1.3.3.3.  Gerardus Sterk, geboren te Lemmer op 11 mei 1884, overleden 19 oktober 1962. Beroep: vishandelaar. Zoon van Johannes Sterk en Dina Visser. Gerardus woonde met zijn gezin op de Emmakade.  Hij trouwde op 27 augustus 1908 te Lemmer met Maria Wierdsma, geboren te Lemmer op 17 december 1882, overleden in 1931 op 48-jarige leeftijd. Dochter van Wierd Wierdsma, slager, en Akke Agricola. Kinderen uit dit huwelijk zijn: Dina (1909), Johannes Wierd (1910), Wiro (1912), Agatha (1913), Wilhelmina (1915), Regina (1916), Susanna (1917), Johannes Lubertus (1919), Greta (1920) en Lubertus (1922). Gerardus trouwde (2) met Cornelia Lijten.

1.3.3.4.  Steven Sterk, geboren te Lemmer op 5 november 1886, overleden op 22 mei 1943, 56 jaar oud. Zoon van Johannes Sterk en Dina Visser. Beroep: hangbaas en vishandel. Steven werkte in het visbedrijf (rokerij en handel) dat zijn vader had opgebouwd, tevens had hij een winkel aan huis.

Steven Sterk, hangbaas.

Steven trouwde op 29 jarige leeftijd te Lemmer op 13 september 1916 met Dora de Jong, geboren op 15 maart 1891 in Lemmer, overleden te Lemmer op 15 juli 1983, dochter van Jelte de Jong  en Jitske van der Leest. Zij woonden de eerste jaren in een bovenwoning aan de Korte Streek, daarna naast de hang op de Emmakade. Uit dit huwelijk 10 kinderen, geboren te Lemmer: Jopie (1918), Juliana (1919), Julius (1920, geëmigreerd naar Canada, priester), Dina (1923), Stephanie (1924, mijn moeder), Gerard (1925, geëmigreerd naar Canada), Dora (1926, geëmigreerd naar Canada), Theo (1928), Anny (1931), Mientje (1932).

Steven Sterk en Dora de Jong.

Voorouders Dorothea Maria de Jong:

1.3.3.6.  Theodorus Sterk, geboren te Lemmer op 22 augustus 1891, overleden 1980. Zoon van Johannes Sterk en Dina Visser.  Dorus deed zaken in vis in Volendam. Hij trouwde met Nette Veldhuizen, caféhoudersdochter uit Volendam. Zij kregen 4 kinderen: Dina, Frits, Theo en Hans.

1.3.3.7.  Jelle Sterk, geboren te Lemmer op 29 september 1894, overleden op 31 december 1948. Zoon van Johannes Sterk en Dina Visser.  Hij trouwde met Mia Sunder, uit dit huwelijk geen kinderen. Jelle deed zaken in vis in Noord Holland.

1.3.3.9.  Anthonius Johannes Sterk, geboren te Lemmer op 20 december 1896, overleden op 27 februari 1984. Zoon van Johannes Sterk en Dina Visser.  Beroep: vishandelaar. Hij trouwde in 1924 met Agatha Wierdsma, geboren te Lemmer op 6 november 1897. Dochter van Johannes Wierdsma,  slager te Lemmer (zoon van Wierd Wierdsma en Akke Lubberts Agricola) en Janke Tjebbes de Vries. Anthonius en Agatha kregen in Lemmer 3 kinderen: Lia, Dina en Hans. Anthonius ging in Amsterdam wonen.

1.3.3.10.  Clarus Hendrikus Sterk, geboren te Lemmer op 29 augustus 1899, overleden op 25 april 1987. Zoon van Johannes Sterk en Dina Visser.  Beroep: vishandelaar. Hij trouwde op 17 november 1924 met Anne Bücheler, met wie hij 4 kinderen kreeg: Dina, Hans, Clary en Bobby. Zij woonden in Amstelveen. Anne Bücheler is overleden in 1986.

1.3.3.11.  Johannes Gerhardus Sterk, geboren te Lemmer op 20 september 1902, overleden op 16 mei 1993. Zoon van Johannes Sterk en Dina Visser. Hij trouwde op 22 juni 1926 met Sjoukje Bosma, geboren te Lemmer op 27 januari 1901, overleden op 6 maart 1967, dochter van Albert Bosma en Sietske Frankena. Johannes en Sjoukje kregen 4 kinderen: Dina, Albert, Cilia en Johan. De oudste kinderen zijn geboren in Lemmer waar zij woonden in de Schoolstraat. Johannes is verhuisd naar Noord-Holland waar hij verder werkzaam was in de vishandel.

1.3.5.2.  Klaas Sterk, geboren te Lemmer op 24 januari 1886, overleden 9 september 1975, zoon van Anthoon Sterk en Anna Gort. Beroep: werkman, visventer, palingroker, vishandel in de Schans. De palingrokerij was in het Leeg. Als in 1903 zijn ouders naar Amsterdam verhuizen blijft Klaas in Lemmer achter bij zijn grootmoeder Rimke Annes de Lange, weduwe van Klaas Gort, die winkelierster is.  Anna is haar oudste dochter. Rimke werd weduwe toen haar jongste kind 2 jaar oud was, kleinzoon Klaas was toen 1 jaar oud. Na 2 maanden vertrekt Klaas ook naar Amsterdam, maar een maand later woont hij alweer bij grootmoeder Rimke. Op 21 januari 1908 vertrekt hij nog eens naar Amsterdam, maar in datzelfde jaar wordt hij in Lemmer weer bijgeschreven op het adres van zijn oom en tante Jan Gort en Trijntje Reekers (geb. 1876 te Sloten). Klaas is dan viskoopman van beroep.

In de jaren voor zijn huwelijk ventte Klaas met de hondekar, met bot en bokking in Gaasterland. Hij kon daar smakelijk over vertellen. Hij kende vele boeren en vooral de boerinnen want die beslisten of er vis gekocht werd. Op de terugweg even aansteken bij de Trije Kűgels in Follega, toen nog een café.

Toen Willem de Jong, voorman bij visroker Johannes de Jager, na een ruzie op staande voet werd ontslagen kwam Klaas de huilende Willem tegen in het Leeg en vroeg hem wat er aan de hand was. Klaas stelde voor om samen in de vis verder te gaan.

Bokkinghang van Johannes de Jager, 2^e van links is Willem de Jong, de latere schoonvader van Klaas.  

Klaas Sterk.

In dit huisje woonde Klaas met zijn gezin.

'De Hang' na het bombardement.

De serie bokkingschoorstenen die op eerdere foto's van de hang van de Jager te zien zijn werden vernield en werden vervangen door brede gemetselde schoorstenen zoals bij de hangen van de Rook en Joh. Sterk. De winkel in de Schans werd in 1947 gesloten.

Bedrijfsauto, van Klaas Sterk.

Eind jaren vijftig werd een filiaal geopend in Tilburg, geleid door zoon Gerardus. Er werden vries- en koelcellen gebouwd om de gerookte paling op te slaan en verder te verzenden naar de markten en hotels in Brabant. In de latere jaren verplaatste de handel zich meer naar de Kaufhofen in Duitsland. De inkoop veranderde, er werd dikkere paling ingekocht uit Ierland, Griekenland en China. De paling werd in Urk schoongemaakt, in Lemmer werd alleen nog maar gerookt. In 1977 verliet Gerardus de firma. Willem en Tony werkten nog door en verkochten de zaak in 1991 aan een firma in Harderwijk.

Hiermee kwam er een einde aan een lange rokerstraditie in Lemmer.

Klaas Sterk en Maria de Jong, 1913.

Voorouders Maria de Jong.

Bovenste rij v.l.n.r. Anna, Willem, Anthoon. Onderste rij v.l.n.r. Klaas Sterk, Geertruida, Gellie, Gerardus, Marie Sterk-de Jong.

●●●

Klassenfoto van de St. Jozefschool.

De kinderen op deze foto zijn geboren omstreeks 1918-1919. Met dank aan Juliana Bijlholt-Sterk en Lies Huitema-Beljon voor het herkennen van de hierna te noemen kinderen. Aanvullingen zijn welkom. 

Op de achterste rij van links naar rechts:

1. --   2. Bertus v.d. Werf   3. Leo Witteveen  4. --   5. Henk v.d. Berg (zoon van Willem)   6. Eelkje Beljon  7. Corrie de Groes   8. --   9. Juffrouw Schmidt. Op de middelste rij: 10. Jopie Sterk  11. Piet Nagelhout  12. --   13. Marie Huitema  14. --   15. Johanna Rijpkema  16. Lies v.d. Werf   17. --   18. Jo Bosma  19. Jantje Bosma. En de voorste rij: 20.  Willem Sterk  21. Koos Woud  22. --   23. Koos Hollander  24. Marietje Hollander  25. Utie Bouwhuis   26. Pietje v.d. Berg  27. Juliana Sterk  28. Johanna de Jager.

Fotoalbum uit de nalatenschap van Johannes Sterk en Dina Sterk-Visser.

Juli 2010.

Doorke Rijpkema.

Voor eventuele aanvullingen en reacties:

Met dank aan Klaas Sterk voor aanvullende gegevens en foto’s.