Historie

Friesland

Lemmer

 

Welkom bij Spanvis.

 

Wie zoekt Wie

Zoekfoto

Genealogie

 


 

HEMRIK

Hemrik is n van de kleinere dorpen in de Gemeente Opsterland en heeft ca. 750 inwoners. Hoewel klein, heeft dit dorp toch een rijke historie, wat bij de inwoners van de Gemeente Opsterland nauwelijks bekend is. Wij denken dan aan de geschiedenis van belangrijke panden, gronden en natuur.

Hierbij op deze site dan enkele historische verhalen over deze onderwerpen.

Om enkele voorbeelden te noemen hebben wij daar:

De Berchebos uit de 18 de eeuw

De grafhoogte uit het stenen tijdperk

De voormalige grote hoenderfokkerij uit 1902

De voormalige schietbaan aan de Poasen

De vroegere werkkampen in en na de oorlog in de Hemrik (Wurksathe en Christiaan de Wet )

De witte kerk uit 1739

Grafkelder en familiestamboom in steen van de Familie van der Sluis. ( 19 de eeuw)

Het Koningsdiep

Het speelbos Sparjebird

Natuurzwembad uit de jaren 30

Turfroute

Twee Saksische boerderijen uit de 18 de eeuw

Voormalige Jeugdherberg ( It Swellenst)

Voormalige korenmolen op Sparjebird uit 1884

Zuivelfabriek De Nijverheid

Door:

Henk F. Hansma.
Hemrik

Mailadres: H.F.Hansma@hetnet.nl

 

 
 

DE MNE FAN SPARJEBURD

It is al hast 25 jier lyn dat Hns de Jong t de Gordyk oer de mne yn De Himrik in stikje skriuwen hat.
Foar de nije ynwenners yn De Himrik is dit wierskynlyk net sa bekend.
Derom sil ik probearje dit stikje skiednis wer it ljocht sjen te litten.

 

Barteld

It wie de 34 jierrige Barteld Joukes de Vries die dizze eardere wettermne opnij opboude yn Sparjeburd yn it jier 1884. Dat is al efkes lyn, doe moast alles noch mei wyn yn wurking set wurde. It wie in tige nuttige tfining west om al de enerzjy goedkeap troch de wyn dwaan te litten. Yn elts gefal wienen der doe gjin grutte ynstjoerde stikken en demonstraasjes tsjin it bouwen fan wynmnen sa as no.

Hy koe der oan de ferhurde grintwei fan Wenjeterp nei de Himrik in stik heide keapje fan twa hektare (bunder)

Der soe it pleats fine. De jongeman wie in boeresoan t Nijeberkeap en wie al moolnersfeint west yn syn berteplak. Miskien ek wol moolder, dat witte wy net krekt.
Hjir op eigen grn , miskien wol mei helpe fan de rike feanters famylje Van der Sluis t De Himrik, doar hy it oan in eigen ntmolerij te begjinnen.
It wie in twadde hns mne dy earst tsjinst dien hie yn Oerisel. In saneamde belt-meule, die op gedieltelyk yn en op in berch(bult) stie. De yngang wie, sa kinne wy sjen op de foto, wie yn de berch

De mealderij klanten kamen foaral t Wijnjeterp, Himrik en Duerswld.
Mar it wie yn drok baaske, bten de mealderij wie hy ek noch grutter, boer en hie in houthandel. Der binne tiden west, dat hy wol tweintich minsken yn tsjinst hie. Op it lst hie hy wol tritich hektare grn yn besit.
It gie wol tige goed mei de hannel.

1903

1918

1925

1928

1941

Yn 1906 rjochte hy mei in pear meistanners (wrnder dokter I. W. de Vries) de boerelienbank op yn Wijnjeterp.

Blykber wie yn it jier 1898 it ek al es
besocht, mar doe net slagge.

Njoggen jier hat er der bestjoerslid west, en hat doe betanke.

Yn de jierren nei 1920 kamen syn soannen yn de saak en dy seagen dat de tiden begonnen te feroarjen en dat er oerskeakele wurde moast op motorkreft. Dat wie in diselmotor die de stroom meitsje moast om de mealderij oan de gong te hlden.

De wjukken gienen der f yn 1923, die wienen net mear nedich en de romp bliuw stean oant juny 1937. Yn dy tusken tiid waard de romp brkt as opslach en oare besichheden sa as it meitsjen fan stikkene sekken.
By it fbrekken fan de mole fn men efter it plakkaat VERBODEN TE ROKEN in briefkje mei in gedichtsje:


Door Gods bestaan en mensenkracht
wordt hier het graan tot stof gebracht.


Hat Barteld dat skriuwen? Wy witte it net, mar it soe samar kinne tink ik. Barteld is stoarn op 09.02.1941.
Nei it fbrekken binne de twa molestienen by de yngong fan it yn 1943 troch de CAF oernommen mealderij brocht en der binne se ta 1989 oan wjerskanten lizzen bleaun.

Buorman Rintsje Klazes Zijlstra hat in gedichtsje makke oer it fbrekken fan de mne en set yn de Hepkemakrante fan 16.06.1937.
Dat wol ik jo net nthlde:

It lste wird

Snt 1884 wier myn plak
Op t lde Sparjebird.
En nou bin k slein ta pn en wrak;
Wier dat net wreed en hird?
Ja, tiidgeast fen e nije trant,
Ik hie gjin achting mear...,
En drom moast ik oan e kant:
t Wier skande , kear op kear!
Earst binn de wjukken my ntnomd;
Sa bleau ik neaken stean;
Myn warber ld wier do forstomd;
Ik koe gjin slach mear gean!
De motor lake do mei spot.
En die myn wirk foartoan,
Mar, freegje ik yn myn delsleind lot,
Hwa fiert ynou noch de Kroan?....
De motor is wat mnsk, das wier,
Dy eare jow k hjar nei.
Mar yn myn tiid wier elk yn t spier,
En ho is t hjoed de dei?

Rintsje Klazes

1920

De grfhichte t de Stientiid.

By de Poaswei is al healwat bard, mar dat er ek noch in ld grf lei t der stientiid wist ik net.

It is al sa, op de kaart t it jier 1927 is er al yntekene as hichte mar ja, net as in grf fan in oerminsk t de stientiid.
En wa ntduts dit grf t it ferliene? Nee, gjin profs, mar amateur argeologen en wol Hendrik Jan Popping t Easterwlde en Heine van der Vliet t Lippenhzen.
Ja, se dogge wol ris wat geringsgatten oer de amateurs en neame se wol es stientsjesikers., dy op omploege ikkers omstrune en yn mollebulten omwrotte.
It die bliken, dat ik sels ien yn de famylje hie: Mefr Grytsje van der Brug-van der Burg t Selmien by Oerterp.
Har man Binne en sy wienen betfte amateur argeologen en harren samling is yn 2008 nei it iistiden museum yn Btenpost gien. Ik hie it foarrjocht om Grytsje in oantal kearen besykje te meien. In markante en betfte frou mei leafde foar de natuer ,skiednis en stambeamndersyk.

Wenjeterp/Himrik, tiisdei 8 augustus 1939.

Heine Hendriks van der Vliet 49 jier ld stuts moarns betiid nei syn hok ta. Hy wie mitseler fan berop en hie mei syn broer Tjamme en noch in kompanjon in oannimmersbedriuw. Hy kaam mei in lodde (skep) , dy er justerjn
noch efkes op de slypstien hn hie, t it hok. Wat sil dat ? , sei syn wyfke Tryntsje ( de Vries), moast net te mitseljen?
Nee, sei Heine, hjoed net, ik sil in grf iepenje Tryntsje seach raar op. Dat mei net, sei se, brk dyn ferstn, lit de deaden rste Heine . Brk de skep mar foar de ierpels, dy moatte er nedich t.

Miskien is it sa wol gien, ik wit it net.
Mar lit ik Heine sels mar oant wurd:
San foech trije fjouwer tzend jier hie er der sa al lein, in lytse hichte op in grutten ien en faaks hie noch nea immen erch yn him han, oant in jier of tsien lyn, de hear Popping fan Easterwlde syn kenners eagen oer e Wynjeterper heidefjilden gean liet en him yn e gaten krige.

In jier of fjouwer lyn kamen wy ris by Popping oan hs, nei oanlieding fan in fynst, dyt wy dien hine. Hoarnen fan in rindier hienen wy fn.
It wie doe dat Popping tsjin my sei: Der yn Wynterp, oan e Poaswei, moat noch in grfhichte lizze, sat it my taliket. Jo moatte der ek ris om tinke. No, dat dienen wy en wy seagen him al gau. Op in heech plak yn e heide, san twahndert jelnen fan de wei of, stiek in lytse hichte boppe it oaren t.

Letter trapen wy der ris hinne, mar troch de hege heide drt er mei bedutsen wie, as mei in tsjok brn kleed wie der fan syn san lichem net folle te sjen. Mar doe t wy der boppe op stienen en him fan alle kanten beseagen, syn suver rne foarm, dy de hege heide net fertsjusterje koe, doe seinen wy: ja, dit is minskewurk, dit moat in grfhichte wze, it kin net oars.

Er gienen fjouwer jier foarby, de skoandere heide feroare yn ln. Ek de heide wer de grfhichte yn lei moast er oan gelove. Allinnich in lyts stikje soe sparre wurde, de grfhichte mei in hoekje derom hinne.

It Fryske Gea soe him er oer bge, mar liet it sitte doe in deskundigeoardiele dat it allinne in stobult wie.
(Tige spitich, wat soe dit in moaie opstekker west wze foar It Gea.)
Fan de Ryksynspekteur fan e wurkferskaffing, de har Falkena krigen wy permisje de hichte f te graven.

Sa makken wy op de bewuste datum in begjin.
De hiele hichte bestie t skier sn, mei hjir en dr wat donkere plakjes fan de boppegrn,dyt der tusken rekke wienen. It grf dat him hegerop ftekene hie troch in donkere ferkleuring fan de grn, wie in rch fjouwerkant fan sawat twa jelnen en tachtich dmen breed. It rn East- West. Foarsichtich laachje by laachje waard de grn fskaafd.

De earste fynst wie in moaie striidhammer fan it saneamde Jutlnske type, dyt op it westein fan it grf lei. Sa yn it midden in lyts eintsje fan elkoar f, leinen in pylkpunt, dyt moai bewurke wie en in stienen mes, dyt t in lange spoan fan fjoerstien bestie, snder dat er fjirder wat oan dien wie.

Op it eastein lei in lyts fjoerstienen
byltsje, gld en skerp beslipe. It sprekt fansels, dat oeral houten stallen oan sitten hienen en oan de pylkpunt in skacht west wie. Ek sil er wol in spanbge by lein ha, mar de tiid lit fan dat alles neat oer.

Fan it lyk wie neat mear te sjen, of it moast wze dat it streekje fetlike swarte grn mids yn it grf der noch fan oer wie.
It ark wat er by lei sil mooglik brkt west wze foar de man syn deistich brea, dat t jacht bestie.

Fjirder yn de omjouwing fnen wy stikken fan mealstiennen fan tuf stien, sikken fan bolpotten wat op bewenning yn folle letter tiid, yn de midsieuwen wiist.
Sa lang en sa faak der minsken yn Frysln wienen, wie de Wynterper heide bewenne, dat stiet fst.

Lippenhuzen, H.v.d. Vliet Sr.

It ferslach fan de opgraving is troch my tige ynkoart, mar de foto seit miskien wol gench oer it wurk wat dizze minsken ferset ha. Boppedat hat Heine (lofts op de foto) , yn syn ferslach in naukeurige situaasje jn wer it grf wie.

De geschiedenis van de Zuivelfabriek De Nijverheid te Hemrik

Cichoreifabriek.

In 1874 werd door Familie. Van der Sluis een cichoreifabriekje gesticht. Suardus Piers van der Sluis, koopman, legde de eerste steen (S.P.v.d. S. 1874), in de muur van het (latere) kaaspakhuis, die aan de fabriek vast zat. Deze gevelsteen is door latere bewoners vernield omdat zij blijkbaar de oude datum niet wilden laten zien voor de verkoop van het huis.
Op de fabriek zelf staat ingemetseld de naam De Nijverheid.

Cichoreiwortels werden gebruikt voor koffiesmakende drankjes. (Surrogaatkoffie)

Boterfabriek.

In 1888 werd dit cichoreifabriekje om gebouwd naar een particulier boterfabriek. Eigenaar was de familie Gebr. V.d. Sluis.

Op 02.01.1903 werd deze particuliere boterfabriek omgezet in Coperatieve Verband. De 34 leden namen toen De Nijverheid over voor het bedrag van 8.665,00 gulden. De Gebr. Van der Sluis traden toen toe als lid.
Egbertus v.d. Sluis bracht ook zijn koeien in, daardoor werd het aantal aanmerkelijk vergroot.

Het gebeurde in die tijd meermalen, dat een aantal kleine boeren geen melkbus bezaten en dan de melk bij een ander in de bus deden. De melkrijder sneed dan kerven op zijn zweepstok. Zo kreeg dan iedereen zijn liters betaald.

Op 20 maart 1913 werd de bouw van de kaasfabriek, ketelhuis, machinekamer en laboratorium en aanverwante zaken aanbesteed voor het bedrag van f. 11.390,00 aan Gebr. Eisenga te Kortezwaag. Dit onder architectuur van O.M. Meek te Donkerbroek.

Op 07.08.1915 werd er een beheerder gevraagd voor de zuivelfabriek tegen een jaarloon van f. 1.100, 00 met vrije woning. Sollicitaties aan J. Posthumus te Hemrik, voorzitter.

Ook in dat jaar 1915 werd naast de directeurswoning een dubbele woning gebouwd voor en de machinist en de boter/kaasmaker.
Nu verbouwd tot 1 woning.
Onderhoud van de fabriek en klein verbouw werd gedaan door K. Tolman te Hemrik.

De fabriekswoningen (2 onder 1 kap)

 

Op 11.10.1928 werd opnieuw de verbouw uitbesteed. Nu aan Fokke de Boer te Hemrik voor een bedrag van f. 29.450,00. Dit onder architectuur van de heren Gros en Heldoorn te Leeuwarden.

De verwerking van de melk duurde tot 09.02.1935, daarna werd de verwerking geconcentreerd in de De Volharding in Terwispel. Toen was het over en uit. Het bleef wel Coperatief bezit. De ruimte kaasopslag die aan de fabriek vast zat werd los gemaakt en ging als woonhuis verder. Nu is dit Compagnonsfeart no. 38.
De directeurswoning is afgebroken en daarop werd een bungalow gebouwd. Nu Fam. H. Nijboer ( No. 37)

Directeurswoning

Zwembad


Al op 23.07.1934 werd het bassin achter de fabriek, dat werd gebruikt als koeling voor de melk, dienst als zwembad officieel geopend. De bassins werden uitgegraven, bouw van steigers en twintigtal kleedhokjes gemaakt. De grond werd beschikbaar gesteld door de Wed. E.P. van der Sluis. Er werden een drietal diepten aangelegd nl. 3,00, 1.80 en 0,80. Totale inhoud 1400 kub. Dagelijks werd 100.000 liter water ververst.


Het water doorstroomde de koelers van de fabriek via een lange buis en zo werd het schoon water ververst als het ook nog door een gebouwde ontijzeraar in het zwembad gaat. De graverij werd uitgevoerd in kader van de werkverschaffing. De bovenbouw werd verricht door Dhr. Fokke de Boer te Hemrik onder architectuur Wiersma te Beetsterzwaag.

 

Burgemeester J.J. Bleeker van de Gemeente Opsterland deed de opening door er zelf in te springen en nog wel in het diepe.
Later zal mevrouw Trijntje de Vries Haisma uit De Hemrik zwemles geven aan de inwoners van het dorp. Zelf heeft ze tot op hoge leeftijd in het (vernieuwde) bad gezwommen, en zat als zwemlerares in het Bestuur van het zwembad.
Het water wordt dan opgepompt uit de grond en is in het geheel niet verwarmd.

 

Zwembad

Grasdrogerij

Op 10.07.1935 was de verkoop van de fabrieksgebouwen door notaris J.P. v.d. Sluis te Gorredijk in 4 percelen.
Directeurswoning f. 1.113,00. 2 arbeidershuisjes: f.737,00 en 613, 00. Fabriek f. 1.137,00.

Vanaf 1935 tot 1949 doet de fabriek dan dienst als woning en opslagruimte, tot dat men besloot deze fabriek om te bouwen tot een Cooperatieve grasdrogerij. In 1946 doet de fabriek nog dienst als kunstwerkplaats voor genterneerde Jeugdige Politieke delinquenten, die bij de SS hebben gediend.

De opening van de grasdrogerij geschiedde op 19.05.1949.
Op 10.07.1962 ontstond er brand in de schoorsteen, maar wordt spoedig door het personeel geblust. De vlammen sloegen uit de schoorsteen.
Na een fusie met Oosterwolde verdwenen de activiteiten uit deze fabriek in 1977 en kwam de fabriek opnieuw leeg te staan.

 

Grasdrogerij

Loonbedrijf

In dat zelfde jaar (1977) kocht het loonbedrijf Rob van Houten dit complex en vestigde zich vanuit Lippenhuizen hierin en tevens in de naastgelegen woning.

Museum P. van der Spoel.

Toen het bedrijf Rob van Houten failliet ging kocht Dhr. Pieter van der Spoel de fabriek in 1986 en bracht daar geleidelijk een verzameling oude voertuigen, tractoren en machinerien in onder.

Na het overlijden van dhr. P. v.d. Spoel op 07.07.2001 op 60 jarige leeftijd stelt de familie een deel van de collectie op verschillende oldtimerevenementen ten toon. Ook in De Hemrik is elk jaar een museumdag in de fabriek.
De familie is nog steeds eigenaar.

Misschien dat Plaatselijk Belang een passende bestemming aan het pand kan geven en met behulp van derden het gebouw weer toonbaar kan maken, zodat het pand iets van de oude glorie terug kan krijgen.

Voorkant vroegere kaasopslag en directeurswoning

 

Zijkant heden van de fabriek

 

De woning no. 38 werd door diverse andere eigenaren bewoond tot op heden.    

 

Voormalig Kaas/Boter pakhuis nu

 

 Uitgekapte gevelsteen.

 

Bonnie van der Spoel in gesprek met Henk F. Hansma.

 

In needgjalp oan t lddjip

Heydhuysen, yn it jier 1830.

Dat is al tige lang lyn, tsjinwurdich sizze we Heidehuzen. De buorskip leit ticht by Oldterp (Olterterp) en is situearre by de Boarn ( ek wol lddjip).
In dat jier wer we no oer prate wienen der gjin motors, gjin fleanmasinen, gjin autos en trekkers dy je as fytser fan de sokken ride wolle. Foar je witte ha jo no in autospegel yn e rch.

It wie yn dy omkriten by de Boarn rstich en, tichtby, wer no de ryddyk it ldjip troch krsket, stie in fikse royale boerepleats tusken de beamen. Grutte bosken leinen oan wjerskanten en de minsken koenen somtiden oeren rinne foardat se immen tsjin kamen. It ferfier gie doe oer snpaden en modderich reden. Faaks moast de hynders er oan te pas komme , omdat men oars der net komme koe.
Efter de kreaze buorkerij leinen dchs moaie grienen gerslannen en ek de bou lei er kreas by. Hoe koe dat yn dizze wrld fan bosk en heide?

Yn froegere tiden wie de Boarn net it rivierke sat as it no is. It wie gns fan mear oansjen. Wol wie it net in grutte woeste stream, mar it ferfierde in aardich protsje wetter mear as no. De Kompanjonsfearten ha in gedielte fan har taak oernommen. Troch de ieuwen hie de Boarn yn de reintiid wolris in grutter bd nedich as har takomt. Mar ja, dat is somtiden mei minsken ek wolris sa, dan geane je oer op in lits-jumeaux, wylst je int begjin leppeltsje leppeltsje lizze wnen. Mar dat teside.

Troch dat oerstreamen is er gns wat fruchtbere grn efter bliuwen oan beide kanten en der hat dizze pleats letter profyt fan han. Om t de pleats tusken de Sparren leit ha se it Sparrehf neamt, net de Boarnhf want dy stiet by it Poastbrechje. En hoe kind ek oars, doe yn de tiid fan 1811 Napoleon woe dat de minsken in efternamme ha moasten hat de ld boer Auke Andeles, sa hiet er, him de namme Sparringa oanneame litten.

De soan.

De heit wie ferstoarn en de jonge Andela Aukes hie de buorkerij fuort set . Hy wie trout, mar der wie gjin leafde int spul west, it moast in goed party wze dat wie folle belangriker. It houlik wie net min t fallen en se hienen in betreklyk lokkich libben. Er wienen twa bern kommen. It famke hiet Aaltsje, nei memme kant en it jonkje nei heite kan, dus lytse Auke. Ja, dat wie doe sa, gjin twrydske nammen . Je soenen hast sizze sljucht en rjocht.

De bern waachsen op en moasten nei skoalle. It wie wol in oere rinnen nei de Winieterp ( Wijnjeterp), en it gie oer de snreed oer it Poasbrechje en dan by Sparrjebird lns. Ek dr stienen doe mnske sparren.

Nei de skoalle kamen beiden yn hs en learden wat nedich wie foar de buorkerij en de hshlding. Aaltsje hie ferkearing mei de boppemaster Jan Duisterhout fan Wynterp. In bste party fn Andela dat en koe wol aardich mei him opsjitte. Syn wiif hie har betingsten wat, foar har hie dizze master it wat efter de earmtakke, mar ja leafde is blyn no ?.

Andela siet no yn de skimerjn mei syn lange piip oan de sydmuorre fan it hs oer de bosken te sjen. Er wie gjin frede yn syn hert en fan de moaie natuer dy troch de skepper makke wie hie er gjin each. Ek nea han, want by him draaide alles om it jild en de opbringst. Se hienen mei de soan praat, dat it hast tiid waard om te boaskjen want er moast in stamhlder op e pleats komme.

Se hienen al in fiks frommiske op t each, mar de soan, kant fan lea, mei krollige donker hier, hie lake om sok praat. Hy koe oan eltse finger wol ien krije en hie gjin nocht oan de tsikerij fan de lden. Hy hie sein: Mannichien rekket syn frijheit kwyt, as er frijer wurd.

No, lis der mar es wat tsjin yn. Syn heit yn elts gefal net. Sa siet er wat te stoarjen en nei te tinken oer takomst, net wittende wat foar djippe klen er noch troch moast.

De tsjinstfaam.

Der kaam in nije tsjinstfaam op de buorkerij, har foargongster hie boaske en moast foar har eigen hshlding soargje. Sadwaande hienen se Gepke oannaam dy tige folchsum, skjin en wurksum wie. De minsken wienen bot mei har ynnaam. Gepke en Aaltsje waarden sels freondinnen.

Ja, en doe giet mis!!!. De soan dy net in frijer wze woe, frijde wol en it waard mienens. Se makken trouplannen en Auke moast wol mei syn heit er oer prate en sei it derom mar plan t.

Ferskriklik wie de tbarsting west!! By it mle omt of. In tsjinstfaam wie dchs gjin stn, nea soe er syn jawurd jaan, nea soe in neikommeling fan Andela Aukes mei in faam fan mindere komf trouwe, nea Ferstien !!
Lit dat frommis fuort gean en ferjit dyn misslach....

Auke naam dat net, it wie hast op in fjochterij trn. Heit dm en Auke alhiel oeral. Gepke en Aaltsje hienen skriemd foaral doe se murken dat it net by te lizzen wie en dat Gepke it fjild romje moast.

Mar Auke naam it net en kiesde net foar de fstigens mar foar de leafde. Andela ferbea syn soan en syn leafste it hs en beiden setten f snder fskied fan heit of mem te nimmen. Allinne fan Aaltsje waard fskied nommen.

Acht jier letter.

Auke en Gepke wienen trout en hienen har yn Himrick festige yn in lyts hske. Hy wurke by in grutte boer en dy hie it arbeidershske beskik stelt neist de pleats. De omjouwing stiet bekend nder de namme Landlust.

Ek Aaltsje en Jan hienen de lapen byelkoar smiten en wennen ticht by de skoalle yn it skoalmastershs yn Wynterp. Nea wie Auke wer ths west, mar ien kear hie syn mem harren opsocht en har bgd oer de widze fan har soan en syn frou. Triennen hienen dript op it lekentsje doe se der it lytse herterke, de lytse Andela lizzen seach en fol lof en leafde hie se har man ferteld oer it moaie gesin der by de feart.

Mar de wurden rekken har man net en gliden by him del. Kld wie syn hert en dermei syn wurden dat er gjin soan mear hie en dat it de moaite net wie om nei har te harkjen.

Iensum wie se west doe se har bliidskip net kwyt koe by har eigen man, dat se swije moast oer it lok fan har soan en it lytse berntsje dat yn de widze lei.

Drvens en ferjouwing.

De sinne wie efter de Olterterpster bosken wei sonken en nder de beamen begon te tsjuster te wurden doe Andela hynstestappen hearde. In man op in hynder dy nei Sparringa frege. Op it befstigjende antwurd sei er : Ik ha in berjocht fan jo soan. Dy ha ik net, sei er noartsk. No sei de man, dan mar fan Auke Andela Sparringa, hie hat in ngelok han en ropt yn syn lste oere om syn heit.

Syn frou die de lste wurden heard hie joech in gjalp en it izige hert fan de stnfries krige in triuw nei de rjochting fan ferjouwing en ynkear. Syn soan dy er ferstjitten hie en dy nei him, syn heit frege. Efkes letter wienen se in alle hasten mei de sjees op paad nei harren soan dy op t stjerren lei en nei harren komst tseach.

Yntiid wie ek harren dochter Aaltsje oankommen en seach har heit en mem by Auke oant bd sitten, mem skriemend om har soan en heit mei de holle op it boarst delsonken. Se hienen it tpraat en mei de lste siken frege er of heit en mem foar syn frou en berntsje soargjen woenen as er der net mear wie. De ld man glde foar t earst snt syn bernetriennen en pakte de han fan syn soan en flstere: Dat fersprek ik dy.

De triennen sprongen de stjerrende yn de eagen en sei sft Ws lokkich mei elkoar en ha ... mekoar leaf
Syn eagen brieken , in lste sucht en ... lytse Andela , dy al yn syn bedsje lei , hie gjin heit mear.

It kaam oars.

Hoewol de lden harren lytsbern graach ths ha woenen like it Gepke dchs better ta dat se him sels grut bringe soe. Se woe net werom nei de pleats wer se iens fersjitten wie .Se ferhuze nei Beetserswaagh yn in lyts hske oan de Haadstrjitte, ticht by it Kantongerjocht , miskien no. 77 wol. Mei it naaien foar oaren en mei de jildhelp fan de skoanlders besocht se it te rden.

Mar it kaam net goed mei har, nei in skoftsje kaam it berjocht by boer Sparringa dat harren skoandochter siik wie. De klap fan it ferstjerren fan har leafste, it lok wie fuort en dat koe de holle net mear oan. It jonkje, de lytse Andela waard fuort helle en nei syn pake en beppe brocht. Se moast him wol gean litte want se koe him net mear goed fersoargje. De boppemaster Jan Duisterhout hat der net san moaie rol yn spiele. Troch dat fuortheljen fan har soantsje waard it er net better op, se fersutere alhiel en wie by tiid en ntiid op n paad roppend om har jonkje. Faak waard se wer thsbrocht troch de buorren en op bd brocht.

Beppe Sparringa kam wol gauris om har te helpen en te fertellen oer har Andela en dan kaam er in glimpke op har oanlit mar as se wer fuort wie kam wer it langstme en siet se te skriemen yn it lytse keamerke yn it efterein.

Memmeleafde.

It wie yn it lst fan meart 1844. De snie wie weiteid en de winter wie foarby. Stoarmeftich wie it west en er wienen bulten wetter fallen. De Boarn hie yn gjin jierren de lannen sa fier oerstreamd en brsde mei grut gewelt foar syn dwaan fansels- it westen yn.

Op in sneintemoarn, like it waar wat bekommen. It sintsje beskynde it frommiske dat de modderige sndyk lns stapte. It paad wie net bst te berinnen. De weinspoaren sieten fol mei wetter, mar it dearde har net.

Om har hinne kaam de natuer ta nij libben en de earste koblomkes lieten har kopkes sjen. It wie maaitiid wurden, mar se seach der net nei, se hie mar ien doel. It Sparrehf. Lytse Andela sjen, it wie syn jierdei. Se wie net ophelle. Master en ek de skoanlders fnen dat net sa ferstannich en hienen it er mar by litten. Mar dat soenen gau gench te witten komme.

By Sparrehof sloech se in sydpaad yn dat efter de buorkerij tkaam en seach nei it folk dat op t hiem omstrnde.

Har geast wie net helder, se wist mar ien ding har soantsje helje, der wie se hjir foar. Se hie gelok, it jonkje kaam nei bten mei in stik koeke yn de han en sette it bosk yn har kant op.

Se rp Andela... Andela hjir is mem... It jonkje skrok, seach har en kaam roppend op har ta. Mem.... mem...
Myn leave jonge, myn Andela rp se . It ld klonk fier oer fjild. Dat hie net moatten. Eltsenien op t hiem hearde dat. Se seagen hoe in wyld tsjend frommis fsette mei it jonkje de bosk yn. De buorkerij in rep en roer.

Aaltsje hie noch roppen: lit se gean, it is Gepke, mar nimmen woe nei har lsterje. Er waard in klopjacht organisearre mei hynders en arbeiders te foet. Se driuwen har it Hemrickerfjild yn by de ldjip lns, wer it wetter troch kolke nei it westen ta. Doe se yn t nau kaam by de Boarn, wer de kanten oan wjerskanten heech wienen , seagen de efterfolgers har stean. De ferwyldere blik yn har eagen ferspelde net folle goeds. Gryp se raasde de boppemaster, sy is net by sinnen. De mannen kamen op har ta. It jonkje probearre los te kommen fan syn mem, mar de tsinnichheid joech har grutte kreft. In wylde laits en in rp Hy is myn soan en jimme krije him net.

Net dwaan rp Aaltsje noch har ta. Mar te let, mei in wylde sprong en lde needgjalp fan angst, har bern meinimmend stoarte se nei nderen it kolkjende wetter yn.

De weagen sluten har boppen mem en bern. Noch ienkear kaam in hantsje fan it bern boppe wetter, wrakseljend foar syn libben. It wie it lste. De minsken stienen ferbjustere op de hege kanten te sjen nei it wetter dat harren meinaam hie. Se hienen mem en bern de dea ynjage.

In tiid letter waard beiden opfiske en nei t Sparrehf brocht. Gepke kaam dchs noch op e pleats dy har ferstjitten hie. Er wie rou op t Sparrehf, er wie gjin opfolger mear. De boer hie lyk krige, er soe nea in neikommeling fan in Sparringa op e pleats komme. Mar sa hie it net moatten. De pleats is fuort rekke, it jild is nei t nderwiis gien.

Of stiet de lde pleats of opfolger derfan er dchs noch? De minsken moatte dat mar es tsykje.

Heidehuzen falt no nder Olterterp en er steane in fiiftal buorkerijen ,wrfan yn de lste de boerinne Angelien net allinne kij melkt, mar se ek noch kreas skildert.

En it lddjip? It is net mear de stream as alear. En der wer de boaiem it djipst is en de hege dnen oan wjerskanten binne yn t Himrickerfjild ,der wer de wylgen en de sparren waakse , der flsterje se noch fan it drve libbensleed en memmelangstmen.

Fan smoarge grn en deade bisten

22.05.1980: Niets verontrusten

Wie maandagavond, aangetrokken door het zomerse weer, zijn schreden richtte naar de bossen van Olterterp e.o. in de verwachting een mooie wandeling te kunnen maken voor zijn of haar (zoals bekend) broodnodige rust, kwam bedrogen uit. Al bij Lauswolt was in de verte zoiets als een hevige schietpartij te horen, waarvan het geluid steeds duidelijker werd naarmate men verder de Poaswei op kwam, om ter hoogte van het parkeerplein een geweld te bereiken, dat even onrustbarend als irritant mocht heten. Onderzoek in de richting van het lddjip leverde aanwijzingen op, dat de krakende schoten, talrijk als een onregelmatige werkend machinegeweer, uit het bos kwamen in de richting Hemrik, maar met een kijker viel niets te zien. Wel vlogen in de Boornvallei voordurend vogels op en nam een verschrikte haas de benen. Daar het jachtseizoen gesloten is, wilde ik er meer van weten.

Na zoeken.
Een groot bord maakte mij duidelijk, dat hier een schietvereniging met de potische naam De Bosvijveractief was. Het geschiet was oorverdovend en hield het gehele uur aan, dat ik in deze omgeving voor natuurgenot had willen bestemmen.

Navraag bij de politie in Beetserzwaag leverde de mededeling op, dat het hier activiteiten op een schietbaan betrof, waarop praktisch het hele jaar door raak is op ten minste n avond in de week en op zaterdagmorgen. Ja, op deze manier is er inderdaad niet veel aan wandelen in de bossen, gaf het hoofdbureau in Beetsterzwaag toe.

Dit is toch te gek: Staatsbosbeheer eist op zijn vriendelijke bordjes terecht: niets verontrusten, maar het wordt blijkbaar toegestaan dat malle paffers natuur en rust op een even belachelijke als liederlijke wijze in de mooiste tijd van het jaar verstoren.

Dat de schutters zelf niet in de gaten hebbe, dat zij zich asociaal gedragen, is niet anders. Maar in een tijd, waarin terecht zozeer de nadruk wordt gelegd op het belang van een rustig milieu moest toch de overheid er niet meer aan meewerken, dat de orde (van de natuur) met luidruchtige schietpartijen kwalijk wordt verstoord.

Laten de heren en de jongens van de Bosvijvernaar een oude schuur, een bunker of een leegstaande garage opzoek gaan voor hun stom geknal. Indoortrainingverontrust geen mens, geen mees, geen mug.

In ynkoart stik fan in ynstoert artikel yn it L.C.troch Dhr. B.J. van der Molen
Dizze ynstoerder lit er gjin twifel oer bestean dat er net in foarstnder foar de sjitterij is.

19.06.1972: Kampioen Jachtschieten

Al in 1972 wordt het jachtschieten in de Hemrik beoefend en niet alleen door de kleiduivenvereniging. Fries Kampioenschieten wordt Dhr. Jan A. Kalma uit Velums, die een prachtig jachtgeweer als prijs krijgt. Er wordt o.a. ook op een het bospaadje overstekend konijn geschoten. Toen bij het terughalen van het konijn het beestje omviel kwam de bedienende jongen uit zijn veilige beschutting te voorschijn en zei: Hldt nou mar op, hy is dea. ( Uiteraard was het een fakekonijn.)

14.05.1973: De Vijverbos in Hemrik noordelijk centrum voor kleiduivenschutters.

De club Kleiduivenvereniging Friesland bestaat al anderhalf jaar als deze jonge vereniging een eigen schietplek zoekt en vindt in de Hemrik (1972). Jaap van der Wal, Harry O. Schdlich en Jan Tolman komen met dhr. Pieter Oosterwoud die een fraai natuurgebiedje De Vijverbos bezit in de Hemrik overeen om daar, legaal overigens, een schietbaan te maken voor hun club, die eerst in Katlijk oefende.
De Hinderwetvergunning en de bouwvergunningvoor het verenigingsgebouw, die moest worden aangevraagd, is spoedig geregeld, zodat men los kon.

De club breidt zich al gauw uit en bestaat na een poosje al uit 60% niet jagers. In principe is de vereniging voor iedereen toegankelijk boven de 18 jaar en moet men de statuten onderschrijven. Het schieten gebeurt met een geweer met onderliggende lopen en kost nieuw al gauw f. 500,00.

De contributie is niet hoog ca. f. 50,00 per jaar. De munitie kan men per pakje kopen op de schietbaan voor een tientje. Men schiet met hagel. (En hagel bestaat uit 32 gram, waarvan 90 % lood, 10% bestaat uit koper, cadmium en antimoon )
De duif waar men op schiet is in wezen niets anders dan een hardgebakken diep schoteltje, en daar zijn er vorig jaar ca. 67.000 de lucht in geslingerd. Maar niet alleen de kleiduivenvereniging maakt gebruik van de baan maar ook vinden er spoedig districtkampioenschappen jachtschieten plaats en jachtopleidingen.

21.03.1978: In Fries Mozaek waarschuwt men:
Elk schot is geen eendvogel, maar brengt wel lood in het milieu.
Dit naar aanleiding van de jachtopleiding op de schietbaan te Hemrik.

02.05.1979: Nog eens attendeert men in Fries Mozaek op de aanwezigheid van de schietbaan:

Oorlog op de Hemrik

Examenschieten voor aankomende jagers.

Op de schietbaan van de Hemrik davert het van s morgens negen uur tot in de namiddag. Er wordt op vijf posten tegelijk geschoten en dat levert een waar spervuur op.

It liket wol oarloch, zeggen de passanten. Jachtgeweren maken nogal wat lawaai en vooral als het stil weer is, is het geknal op kilometers afstand te horen.

Pas in 1984 onderkent men het gevaar van al dat lood in de grond.
Van de Romeinen wordt beweerd dat velen zeer waarschijnlijk ziek zijn geworden en gestorven aan loodvergiftiging. Zij gebruikten loden waterleidingen en dronken hun wijn vaak uit loden bekers.
Het kan leiden tot beschadiging van hersenen, nieren, zenuwen en rode bloedlichaampjes en uiteindelijk de tot de dood.


24.10.1984: Honderden korreltjes in koeienmaag.

Kleiduifschutters vergiftigen weiland met hagel
.

Het land van veehouder Berend de Boer( 1937-1997) uit Hemrik, dat grenst aan de baan van de kleiduivenschietvereniging moet gesaneerd worden. De eerste schadelijke gevolgen zijn al geconstateerd. Kortgeleden werd de koe van de heer De Boer ziek. Een diagnose kon niet worden gesteld. Hetzelfde is gebeurd met drie andere koeien van deze veehouder. De zieke koe ging naar slachter en daar ontdekte men hnderten fan leadkerreltjes yn e mage, aldus mevrouw De Boer.

Volgens mevrouw De Boer is twee hectare van het aan de schietbaan grenzende land ernstig vervuild en vier hectare in lichtere mate. Behalve dat er nu vergiftigingsverschijnselen zijn opgetreden is zij ook aan de andere kant niet zo blij met de kleiduivenschutters in haar omgeving. It jout in ferskriklik lawaai en as jo yn e buurt binne as der sjitten wurd kin der wolris wat hagel op jo holle rchelje.

De toenmalige wethouder de heer Herman van der Harst geeft overigens zonder meer toe, dat behalve de kleiduivenschutters ook de gemeente de toestand totaal verkeerd heeft in geschat. De Gemeente Opsterland heeft indertijd een Hinderwetvergunning afgegeven en een bouwvergunning voor het verenigingsgebouw.

De sntiger jierren:

No moatte wy de vergitigingsproblemen wol wat yn it ljocht fan dy tiid sjen.
Asbest wie yn dy tiid noch in prachtig produkt, men makke er sels blombakken fan. Roken wie sosjaal en men krige der fest gjin kanker fan, pake wie dchs tachtich jier wurden en dy hie hiel wat of smookt, hy wie bytiden krekt in skoarstien sei beppe, dy fergeefs mei smoke mocht.

Ek de Agrarische sector wie net sa benaud foar wat gift. It wie sels sa, dat se mear muoite hienen mei in protsje emelten en poddebldden yn it gers, dan mei it gift wat se der oer hinne spuiten.

Dat sommige tnen fan boargers, as de wyn ferkeard stie, in feeg mei krigen oer de ierdbeien en fruchtbeammen waard net folle oer nei tocht.
Yn it Btenfjild by Feanwouden, waarden de leeche greiden troch de ffalverwurkers opheeche mei hsoffal. Der oerhinne kaam wer grn sadat se wer mooi heech ln hienen. Wat er yn dat offal siet waard fest net nei sjoen.

De Gemeente bliid, de boeren bliid, want dy krigen er ek noch wat jild foar.
Dat wie moai oprmme foar net te folle. Yn dy tiid seinen we al, der krije se fst spyt fan, dat moat letter wer skjin makke wurde. En ja wier, heite, . se ha er spyt fan krigen. Alles moat saneerd wurde
.

De sanering:

Het opruimen van de schietbaan, wat gepland was voor 1985, wordt door de provincie uitgesteld tot 1988-1990, wat de Gemeente Opsterland tot ontevredenheid stemt.

Uiteraard zijn de kleiduivenschutters bezorgd over het voortbestaan van hun hobby, zij hebben dan ook bezwaarschriften ingediend tegen het voornemen van de Gemeente de Hinderwetvergunning in te trekken.

B. en W. delen de indieners via hun ambtenaar mee, dat ze de bezwaarschriften hebben verworpen, zodat het geschil nu zal moeten worden uitgevochten bij de afdeling Rechtspraak van de Raad van State.

Het schoonmaken van het weiland, wat vervuild is, wordt door de Gemeente geschat op f. 250.000,00. De schietvereniging oppert via de Secretaris R. Viersen dat zij zelf wel het weiland willen schoonmaken. Het is vlak terrein, een shovel er over en dan is het klaar. Maar dat gaat niet door.

In 1986 is het geschatte bedrag al opgelopen tot f. 350.000,00. Later blijkt, dat het vervuilde terrein wat eerst 2,5 hectare was, veel groter is nl. 4 hectare, een tegenvaller wat de financin aangaat. De schietbaan zelf nog niet eens meegerekend.

Opsterland moet f. 96.000,00 betalen, de Provincie f. 340.000,00. Een dure kostenpost voor de overheid en uiteindelijk voor de O.Z.B. clinten die voor een groot deel de Gemeentebelastingen moeten betalen.

In het jaar 1987 wordt met het afgraven van de vervuilde grond begonnen, en voorlopig opgeslagen onder landbouwplastic waar het bijna twee jaar blijft liggen omdat er in Nederland nog geen ruimte vrij is voor het schoonmaken van de grond wat f. 1,4 miljoen gaat kosten.

Pas eind 1989 wordt de 5000 ton vervuilde grond afgevoerd naar Leeuwarden. Er zijn ruim 40 ritten met vrachtwagens nodig naar een reinigingsinstallatie waar de grond van de zware metalen zullen worden ontdaan. Het transport en de tijdelijke opslag kosten nog eens f. 335.000,00.

De kans dat de kosten op de schietclub verhaald kunnen worden zijn erg klein. De schutters zouden daar niet kapitaalkrachtig genoeg voor zijn, hoewel de rechter de schietclub als gebruiker van de baan verantwoordelijk houdt voor de schade die is aangericht.

In geval van de schade aan gras en vee wordt al in 1987 bepaald dat de schutters de schade aan veehouder Berend de Boer moeten vergoeden. Over de omvang moet nog worden geprocedeerd.

29.06.2009: Tweintich jier letter De Fiverbosk

De sinne sakket al nei de grn, it is in waarme dei west as de Fiverbosk int sicht komt. It sanige paad der hinne hat de sporen fan tractoren dy fan en nei de no skjinne lnnen rinne.

Der is gjin minsk of bist te sjen. ( De ky steanne tsjinwurdich hast oeral op stl by de grutte buorkerijen, tsein fan de wat lytsere en perfoarst net te ferjitten de biologyske boeren dy folle tichter by harren fee steane en se in wat natuerliker libben jowe.)

It paad nei de sjitbaan yn it bosk is fsletten, de minsken kinne der better ek net komme, je witte mar nea.
It is stil yn e bosk, der wurd gjin skot mear lost. It gers stiet heech, de baan wurd net meer brkt.

De heide is fuort, spitich, de beammen en it gers ha de oerhn krigen en it gebied is hast tichtgroeit.

It ferienigingsgebouw mei de asbesten platen stiet er noch. fsletten. Ek de ndergrnse cabine, wr de pntsjes de loft yn sketten waard is er noch mei wat oare net ths te bringen stikken beton.

In sjitkle yn it gers leit noch iepen, it liket krekt in skuttersputsje fan t de oarloch.
It ft mei de ferbaande patrnen t de sjitterstiid is fuort en ek fan it stikken serfys, de skteltsjes, is foar it sicht goed opromme. It falt my ta, de boskfiver, dy yn it sjitgebiet lyt, sjocht er goed t. Yn it wetter bloeit sels de swanneblom en efkes letter sjoch ik yn it droege part sels it wolgers (poeske). Dat bloeide er eartiids ek al.

It liket my sa ta, dit gebied hoeft ek net skjin makke te wurden, dit kostet te folle en dan blieuwt er dochs neat fan oer. In bytsje nderhld is gench. Mar de leadkerreltsjes sitte wol yn de grn, der moat gjin griente op ferboud wurde tink ik. Ek gjin bisten yn los rinne litte dy oeral op om frette.

Fjirder fyn ik dit in tige moai stikje nastr wat mei in bytsje nderhld troch minsken, dy der ferstn fan ha, bewarre bliuwe moat.
Noch ien ding, as warskging: De tyken ha gjin lst fan it lead. It is mar dat jo dat witte.

HINNEBUORKERIJ  FRISIA

Yn it ferline, sis mar in foech 115 jier lyn lei oan de Poaswei in stik heide dat eigendom wie fan Lycklama Nijeholt t Beetstersweach. Dy famylje hie doe tige wat grn yn harren besit.

En yn de omjouwing wie doe ek noch gns mear wat  hja doe neamden nln . Dat wie alles wat gjin greide of bou wie. No tinke wy der wat oars oer, wy binne no tige bliid dat er wat bosk en heide oerbliuwen is wer de minsken hinne gean kinne om te kuierjen en ntspanne.

De lste heide is yn de twadde oarloch ek noch op gesach fan de Dtsers yn kultuer brocht, sadat s soldaten letter nei Dtsln moasten om der op de Luneburgersheide it sjitten en spoarsykjen te learen.

No ja, der lei doe noch 7 hektare heide dat troch in winkelman  Tjitze Bottema t Aldeboarn yn 1902 kocht waard.

Hy liet op e hoeke fan de Binnenwei en Poastwei in hs delsette (no Binnenwei 117)  en in mnske hinnebuorkerij Frisia Hemrik.

Syn beide soannen Sijtse en Jan gienen der yn wenjen. Sijtse  wie tweintich jier,  hie mar ien earm en net trout.

Dizze jongeman wie parkhlder en waard holpen troch syn jongere broer dy noch mar 14 jier wie.

Oan de foto kinne wy wol sjen hoe grut it hinnepark wol net wie. Der kaam sels in arsjitekt t Aldeboarn oan te pas.

Yn it efterste gedielte fan it hs stienen de briedmasines, wylds derefter  it grut oantal hinne hokken.

Oan de westkant siet matgls mei oan de westkant fan it perseel in dykje fan in meter heech mei derop hinnegaas.

Der tusken koenen de piken en sa rinne en drinke t in pear welputten dy der makke wienen.

 

Deade piken

De ndernimming wie net san grut sukses, de grutte ruten makken dat it yn de hokken sa waarm wie dat in protte hinnen mei de poatsjes omheech leinen en it net oerlibben.

Tjitze hat oars wol syn bst dien der wat fan te meitsjen, dat liet syn advertinsjes wol sjen t it jier 1903.

 

06.05.1903

20.06.1903

16.12.1903

Ferkocht

Heit  hie nei twa jier syn nocht en ferkocht it hiele saakje oan de Wijnjeterper timmerman Benjamin Pieters Offringa. Dy hat earst noch in pear hokken brkt as stl en liet letter in fjouwertal hzen bouwe wer ien fan letter de namme noch krige fan ld Weinterp.

Nei dit aventoer yn De Himrik, sis mar Sparjeburd,  is hy mei syn soannen wer fset net Aldeboarn.

Wol hat de Himrik der in kreas karakteristyk hs fan oer hlden.

 

Binnenwei 117 De Himrik

 

 

Ien fan de (no farve) hskes

 

Nij bout hs mei de namme ld Weinterp

 

Mei tank oan Ernst Huisman 

●●●

DE BERCHEBOSK

It sil wol omtrint 1750 west wze, dat it bosk de namme De Berchebosk krige hat, want yn 1744 waard de Himrikker sls makke yn de Compagnonsfeart.
Doe de feart groeven waard gie de modder faaks oer it ln, of waard de wlkant mei ophege. By de sls krde men de modder ek nei it bosk ta en der ta grutte bulten skept.
Omdat de bulten yn it Frysk wol berch neamt wurde krige it bosk de namme fan Berchebosk. De measten binne letter sljochte of it san is brkt om op te heegjen of gatten te foljen.
Fan al dy grutte berchen binne der mar twa mear fan oerbleaun.
Midden yn it bosk leit ien en oan de kant fan de Berchleane de oare. Sy ha ek in namme krigen.
De iene hjit de Knineberch en de oare de Katteberch.
Yn de oarloch hat der in plan lein om yn dit bosk in wurkkamp te meitsjen, dat is net troch gien, dizze lokaasje is yn it doarp ( en by Sparjeburd) kaam.

Oer dit bosk is troch Hendrikje v.d. Linde-de Kleine (18.11.1902 20.12.1999) in ferske makke.

 

Dy moaie Berchebosk

Gean wy de Wlden troch s moaie Fryske grn
Wat wurdt er op san tocht dan moaie plakjes fn
As k troch De Himrik kom
Tink ik altyd werom
Nei dy ferline tiid
Myn bernetiid.

Refrein:
En dan dy Berchebosk meit moaie beamegrien
Wat bin wy faak trocht leantsje gien
En dan mei t hiele stel
De berchen op en del
Nee, dat ferjit ik nea.

De tinzen gean san dei dan wer nei skoalle ta
En nei die moaie plakjes wr t wy boarte ha,
It fytspaad nei De Sweach of op e Btewei,
De feart, it iis en s hurdriderij.

Refrein .....

En as wy san dei wer troch De Himrik gean
En sjoch dr oan de dyk dat wite tsjerkje stean
As k troch dat plakje kom
Tink ik altyd werom
Nei dy ferline tiid
Myn bernetiid.

Berchebosk

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hendrikje v.d. Linde-de Kleine

 

Op 9 septimber 2011 is de bosk offisjeel iepene, nei dat it bosk ta in kuier bosk makke is. De sichtlinen binne opmakke en de paden wer begeanber. By de yngong stiet no in board mei taljochtingen en yn it bosk binne ferskate sitbankjes oanbrocht troch de ynwenners.

Sels wie der al in dassenboarch fn, mar dy is al wer ferlitten. Miskien ha hnen der lucht fan krige.
De dassen ha lokkich in oar plak fn yn de bosken fan De Himrik.

 

De Berchebosk

 

 De Iepening

 

Nije dassenboarch

 

IT SWELLENST

De eerste vergadering was op 09.10.1931 waar voorzitter Mej. Ds.C. Boerlage uit Gorredijk het woord voerde. Hiermee was de inzet gegeven voor het oprichten en vestiging van een Jeugdherberg in Hemrik. In deze vergadering doet Domina C. Boerlage, doopsgezinde predikante uit de doeken hoe en wat het doel is van de Stichting.

Het Bestuur is uit diverse geledingen gekozen, om de neutraliteit aan te geven. Secretaris is Jan Eisinga van het Jeugdherbergcomit te Gorredijk en W.W. Marle, Ulo onderwijzer te Drachten. In deze vergadering wordt er dan ook gewezen, dat de zwaluwen het symbool zijn van de trekvogels.

Het gedachtegoed van jeugdherbergen is overgewaaid uit Duitsland en heeft ook wortel geschoten in ons land. Doelstelling is van oorsprong: Vroegtijdige terugkeer naar de natuur, strijd tegen het alcoholisme, verspil en genotzucht, tegen bioscoopbezoek, sigaretten- en modeverslaving. De Jeugd moest een alternatief worden geboden tegen deze verleidingen.

Begin 1932 beginnen de plannen van de Stichting vaste vormen aan te nemen.
Men heeft de hand weten te leggen op een fraaie villa in Hemrik, eigendom van de Familie Engbert Piers van der Sluis. Deze villa was gebouwd rond het jaar 1926 voor zijn dochter Hermina Engberts van der Sluis, die op 17.09.1926 met de Duitser Ernst Arnold Eugen Philipp Von Chrismar was getrouwd. Het gezin nam dan ook intrek in deze villa. Engbert Piers

Ernst Von Christmar ging voortvarend te werk, want al in 1927 liet hij een Duitse stal bouwen bij de boerderij waar nu Anne Oosterwoud veehouder is. Het toeval wilde, dat toen ik met dit stuk bezig was, ik op een dag Anne tegenkwam bij het Wilgenbos bij het ld Djip, waar deze natuurboer zijn land inspecteerde. Hij vertelde mij veel over de omgeving, waar hij als kind ook vaak speelde.

Engbert Piers.

 

Engbert Piers van der Sluis, telg uit de gefortuneerde vervener familie van der Sluis was een belangrijk man in het maatschappelijk dorpsleven van De Hemrik. Hij heeft financieel geholpen een aantal belangrijke voorzieningen in het dorp te realiseren.
Omdat de villa toch leeg stond was hij genegen om deze te verhuren voor het bedrag van 450,00 per jaar, blijkbaar was het gezin Von Chrismar ergens (tijdelijk? ) anders gaan wonen.

 

De villa was uitermate geschikt voor het doel dat men voor ogen had. Na een aantal kleine aanpassingen zou het een prima een uiteraard zeer moderne plek worden voor de trekvogels van diverse pluimage.  Voor dat dit moest echter nog wel een vader en moeder worden gevonden voor de beheerdersfunctie. Deze wordt dan ook geselecteerd uit een 67 tal sollicitanten

 

 

 

Aan welke eisen deze moesten voldoen kunnen wij aan de wervingsadvertentie van 14 april 1932 zien. Het wordt dan ook het echtpaar Marten Pal en zijn vrouw Jantje Pal-Ringenoldus uit Gorredijk.

Voor de financiering zal dan ook sponsoren moeten worden aangetrokken. De Gemeente Opsterland wordt dan ook donateur voor het bedrag van. f. 10,00 per jaar, terwijl ook Dhr. Engbert Piers van der Sluis een financile bijdrage levert.

Als geestelijke vader moet ook dhr. Sjoerd van der Schaaf genoemd worden die het initiatief heeft genomen om de onderhandelingen met genoemde Heer Engbert

 

 

Toch neemt de aantallen van de trekvogels af na verloop van jaren af. De redenen zullen wel divers zijn geweest, in ieder geval wordt op 02.11.1937 de opheffing van de Jeugdherberg kenbaar gemaakt. Het is over en uit, het zo mooi begonnen streven om De Hemrik een (voor) trekkersrol te geven in de recreatie is dan jammerlijk mislukt.

En de villa? Later zal de familie Von Chrismar terug keren naar deze plek.
In 1941 vertrekt het gezin naar Bussum, waar hun vierde kind Hans Christian op 03.03.1942 wordt geboren. Spoedig daarop volgt de scheiding waarop de echtgenoot op 20.05.1943 hertrouwt met Hendrika Anna Ykema. De villa in De Hemrik wordt dan weer alleen bewoond door Hermina Engberts van der Sluis.

Na verloop van tijd wordt deze voormalige jeugdherberg verkocht en gaat over in andere handen.

 

Henk F. Hansma
Hemrik

 

 

 


Niets uit deze website mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt of op andere wijze gebruikt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de samensteller.