Historie

Friesland

Lemmer

Welkom bij spanvis

Wie zoekt Wie

Zoekfoto

Genealogie

 

 

 


 

Ingrijpende veranderingen in Lemmer 1886-1890

 

 
 
Lange tijd zijn de waterwegen en de sluis in Lemmer voldoende geweest voor het scheepvaart verkeer, schepen veranderden niet veel. Hout was het materiaal dat beschikbaar was voor de scheepsbouw, de masten en het rondhout. Tjalken, aken, sktsjes en beurtschepen bevoeren de Friese wateren en het vervoer ging voor het overgrote deel per schip.

De landwegen stelden niet veel voor en waren in het natte jaargetijde vrijwel onbegaanbaar. In de toenmalige buitenhaven van Lemmer kwamen en gingen de koffen en smakken en hoe de zeeschepen ook verder mogen heten. Uiteraard zal de sluis het druk gehad hebben met de schepen, die zowel op zee als binnen konden varen.

Uit mijn jeugd herinner ik me nog wel de brede tjalken met de robuuste ronde kop, de gestaagde mast en getaande zeilen. Maar de moderne tijd diende zich aan. IJzeren schepen kwamen in de vaart en zelfs stoomboten. Het moest groter en sneller.

De Sluis was eigendom van het waterschap "De Lemstersluis". Het bestuur hiervan was een zelfstandig lichaam. Men kan zich wel voorstellen dat het moeizame onderhandelingen zijn geweest, die moesten leiden tot de bouw van een grote sluis en een betere vaarroute. Het Rijk, de Provincie Friesland, de gemeente Lemsterland, het waterschap "De Zeven Grietenijen en Stad Sloten" en het waterschap "De Lemstersluis" waren hierbij met belangen en eigendommen betrokken.

Verschillende plannen en mogelijkheden zijn ongetwijfeld overwogen, maar het is geworden zoals op het hierbij afgedrukte kaartje is weer gegeven. Een nieuwe sluis is gemaakt op 250 meter afstand van de oude met aansluitende havendammen. Het is een zogenaamde bajonetsluis, dit wil zeggen dat het bovenhoofd en het benedenhoofd niet recht tegenover elkaar liggen, maar iets verspringen.

De doorvaart breedte van de sluis is 8 meter, lengte 50 meter, drempeldiepte 2,66 -NAP. Er zijn 5 stel deuren. Aan de zeezijde de stormvloeddeuren.

De hoogte hiervan sluit aan bij de hoogte van het bovenhoofd, 3,50 + NAP. Deze deuren moesten dicht als er op de Zuiderzee door springtij of door storm een hoge waterstand verwacht werd.
Verder is er het stel vloeddeuren voor schuttingen bij normale vloedstand, dus als het water op de Zuiderzee hoger was dan binnen. Maar het omgekeerde kan ook voorkomen.

Bij noordelijke en oostelijke wind wordt het water van de Friese meren naar het zuiden gestuwd en waait de Zuiderzee lager af. Dan is het water binnen hoger dan buiten, de normale vloeddeuren zouden vanzelf open waaien en door de snelle stroom was scheepvaart niet meer mogelijk. Daarom is ook nog een stel ebdeuren gemaakt. Ze doen dienst bij lage ebstand en als door andere oorzaken de waterstand binnen hoger is dan buiten.

Maar er vond ng een ingreep plaats. In het hart van de Lemmer werd de Markt doorgraven, Zodanig, dat de Lemsterrijn rechtstreeks verbinding kreeg met de gevormde binnenhaven. Hiervoor moesten een 10-tal gebouwen worden afgebroken.

De Gracht werd gedempt, evenals een aanwezige zijarm of inham tussen gemeentehuis en kerk konden verdwijnen en een nieuwe brug werd ten westen van die Markt gemaakt.

Dit was een gracht die liep tussen het gemeenthuis en de voormalige slagerij van Sjoukes door.

Er waren twee bruggen, bij de Korte streek en Nieuwburen (Deze twee bruggen lagen, n in het verlengde van de Nieuwburen, en n vanaf de Kortestreek naar de Oudesluis oostzijde. Eerstgenoemde had in de volksmond de naam "Hottinga's Brge", de andere werd in de volksmond "Plug's brge" genoemd. Er moet een gravure van zijn van 1857, die zich bevind in de Oudheidskamer van Lemmer)

Tekening van een bajonetsluis.

 

 

Bron: www.frieskaartenkabinet.nl -Doorbraak over de Markt te Lemmer.

 

Bron: www.frieskaartenkabinet.nl Gedempte Gracht.

 

 

Bron: www.frieskaartenkabinet.nl Oude zeedijken en vuurtoren op oude plaats.

 

 

 

Bron: www.frieskaartenkabinet.nl Verbetering van de haven te Lemmer.

 

 

 

 

 


Niets uit deze website mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt of op andere wijze gebruikt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de samensteller.