Sakes en andere (oud-) Lemsters.

Hierbij weer een levensteken van Jan Wouda. Wim Rinsma schrijft dat ik een geheugen heb als een computer, wat de oude Lemmer aangaat. Nu dacht ik dat iedereen dat had, maar het schijnt niet zo te zijn. Evengoed dank voor de lovende woorden van Wim. Een week later de heer Kokje. Attentie voor Jan Wouda als hij het heeft over Jelle de Jong uit ongeveer 1910. Daarover straks meer.

Dan stuurde Fokke Hofman me een verhaal met grote foto uit de Leeuwarderkrant, wat natuurlijk over Lemmer ging. Velen van U zullen wel niet weten wie Fokke is, dat zal ik U dan even vertellen. Fokke zijn vader was Sieger Hofman, Hij dreef een flinke bakkerij vooraan in de Schans die bakkerij stond naast de brede steeg, die liep van de Schans naar de Achterom. Daar stond aan de andere kant een paardenstal van uitspanning hotel Eilers. Vooraan woonden de dames Tullener, en aan de andere kant de woning van zadelmakerij Bijlhout, die zo prachtig op zijn orgel kon spelen. In de zomer ging dan het raam open, en konden de mensen onder de hoek er naar luisteren. Fokke inmiddels ook al 84 of 85 jaren oud, is in verschillende gemeente secretaris geweest. 

Er was nog een bakkers zoon, Wiebe Brouwer van de Nieuwburen, die gemeentesecretaris was ik meen in het Bilt. Dit moet dan haast een zoon zijn van Wiebe Brouwer, geboren te Sloten. Zoon van Jan Wiebes Brouwer en Jeltje Wiebrens van der Vaart.

We beginnen nu met twee Sakes; Engelse Sake en Sake Bootsma. Ik herinner nog wel meer Sakes uit die tijd. De grootvader waar die Sakes naar vernoemd zijn, waren Sake Visser (de Rus) en zijn vrouw Akke koornstra. Maar we zijn er nog niet. De oude Sake had ook een broer Anne (de bregewipper), hij was brugwachter op de brug naar de Schans, die er nu niet meer is. Ze woonden in de Dubbelstraat, z'n vrouw ken ik niet van naam, maar ze was een grote vrouw. Die hadden ook een Sake, getrouwd met Akke van der Bijl, een dochter van Pieter van de nachtboot. Ze woonden in het huis van de vader en moeder van het oude armenhuis. Dan had de oude Sake nog een zus Jeltsje getrouwd met Bram de Jong, die op de grote vaart voer. Ze hebben nog naast Evert gewoond, en later in de Schans en op de Nieuwedijk. Ze hadden ook een Sake getrouwd met Maaike Duim, die woonden ook aan de Nieuwedijk, hij was van mijn leeftijd. Opmerkelijk is dat een broer van Akke van Sake -Hidde Koornstra, die toch veel jongens hadden, er geen Sake bij hadden.

We gaan verder met de nazaten van Sake en Akke. Hun oudste zoon was Jacob, vernoemd naar zijn grootvader. Jacob zijn vrouw was Margaretha Gaasbeek. Hun oudste zoon Sake was getrouwd naar ik meen met Metsje de Vries, een nicht van Evert en vernoemd naar zijn moeder. Tweede zoon was Klaas, getrouwd met Klaske, die dan ook een zoon Sake hadden, die Engelse Sake wordt genoemd, en wiens levensverhaal niet altijd rozengeur was. Zoon Jan is getrouwd met Rimke Visser,ze zullen ook wel een Sake hebben. Dan zijn er ook nog dochters die wel een Sake hebben voortgebracht maar die ken ik niet.

Sake Bergsma (grote Sake)

Waar ik een beetje mee in de knoop zit. Het gaat om Sake Bergsma (grote Sake ook wel Sake van Tijne genoemd) Aan de familienamen te horen moeten zijn ouders Andries en Ymkje zijn geweest. Ik heb ze niet gekend en Sake zijn vrouw haar naam ken ik ook niet, ik meen dat ze geen Lemster was. Maar waar komt de naam Tijne met een lange of korte ij vandaan ?, was dat een bijnaam?Maar ik heb wel begrepen dat in het verhaal van Rinsma, zoon Jan in geding was. De oudste zoon van Sake Bergsma was Okke of hete die Andries en was Okke zijn bijnaam?. Okke is nooit getrouwd, wel was er een Andriesje een klein druk levendig meisje. Ymke en Jan uit dat gezin waren bekende mensen in Lemmer. Ik heb ze niet anders gekend dan wonende bij het Dooie gat. Dat was een van de twee dwarsgaten van de Rien, en de dus nog natte Vissersburen. Sake en Andries (of Okke) werkte altijd bij het laden en lossen van de Tramboot. Sake had ook een broer, Jan van Tijne, je wist niet eens of hij Bergsma hete. Die had wel een zoon die Andries hete. Zijn vrouw naar ik meen was geen Lemster en zij woonden aan de Lijnbaan boven de smederij van Frans ten Veen.

Teade Wouda schreef eens een tijd geleden een stukje in de krant dat zijn Oom Wiebe en Age Boem en zijn maats eens een oudejaarsavond hadden gevierd bij Jan van Tijne in zijn arkje bij de Trambrug. Ik trok dat verhaal in twijfel, maar een familielid belde mij en bevestigde mij dat het daar wel had gelegen. Er waren vier zusters, waarvan een tante Sietske al jong naar Amsterdam vertrokken, ik denk dat zij de jongste was. De oudste was Jansje van Tijne en getrouwd met Evert de Vries, ja U hebt het goed daar is onze stukjes schrijver naar vernoemd, diens grootvader Ferdinand kan ik nog wel uittekenen. Van Evert zijn drie zoons Koert, Evert en Meinze waren de oudste zoons een Ferdinand, maar geen van hen is in Lemmer blijven wonen. Het was, zoals in de meeste huishoudens in die tijd een groot gezin, waarvan Sake bij mij op school zat. Toen we 12 jaar waren, werden we samen derde man bij mijn vader op de LE 75. Die we toen de eerste jaren hadden. Sake had een oudere broer Andries, die was getrouwd toen wij al niet meer in Lemmer woonde. Met de jongste dochter Sietske, getrouwd met Cor Visser komen we door middel van de Jan Nieveen nog wel eens in contact.

Nu komen de Sakes aan de beurt die vernoemd zijn naar Sake Bergsma (grote Sake). Die had voor zover ik weet vier kinderen, waaronder een zoon met de naam Andries, Ymkje getrouwd met Schotanus, Jan is ook getrouwd, van Andriesje weet ik niets. De Sakes die daar eventueel uit voort gekomen zijn ken ik dus niet. Ik heb er niet eerder bij stil gestaan, maar op de Nieuwedijk woonde ook een Sake, later getrouwd met Klaske Tijsseling. Ze zijn in Makkum gaan wonen. Sake was een zoon van Jelle Koornstra (LE 72). en Betsje Bergsma, want ze hadden ook allen een Ymkje, en een Sietske.

Dan hebben we pake Sake van oate Jette (Sake Leeuwke Bootsma)  en Sake Zandstra met zijn Urker Aaltje.

Dan komt Sake die zit er al op te wachten, zoon van ome Frans en tante Roelofje. Sake beter bekent als (Reade Sake) Sake is wel bekent als gangmaker tijdens de Zeilweek in Lemmer bij de Wildeman. Hij woont in Heerenveen ( helaas overleden op 22 februari 1999 ) Dan volgt Sake Bootsma, die aan de Zevengesternte woont. En een zoon is van ome Jouke en tante Pietje. Tante Pietje heeft haar oude vader, die 93 jaar oud is geworden, wel meer dan 20 jaar verzorgd ze woonden lang in de Tuinstraat Nr 1.

Eén van de bekendste Sake's is Sake (Reade) Visser, Lemster in "hart en nier"

Dan Sake Bootsma, hij is een zoon van Leeuwke Bootsma en Johanne Visser, die in ongeveer 1909 uit Stavoren met haar familie naar Lemmer is komen wonen. Sake woont in de Lemstervaart.

Als laatste aartsvader nog Sake Zandstra en zijn vrouw, beter bekent als Urker Aaltje. Sake had een aak de LE 73. maar was veel ziek. Daarom moest de oudste zoon Leeuwke al heel jong als schipper optreden samen met broer Jan. Aaltje was ook veel ziek, maar zoals het spreek woord zegt ( krakende wagens duren het langst) want ze is 84 jaar geworden. Leeuwke zijn vrouw hete Hiske en kwam uit een schippers familie. Die hadden ook een Sake die we een keer bij Leeuwke in de Parkstraat hebben ontmoet. Ook weet ik dat de oudste dochter Roelofje, ook een zoon Sake had. Ik hoorde dat die ook in Lemmer heeft gewoond. Roelofje haar man werkte bij de spoorwegen en op doortocht naar het Zuiden hebben we hen eens opgezocht. Ze woonde toen in Elst, in de Betuwe.

We hadden vrienden wonen in Roermond en zijn toen zes jaar achtereen op de fiets er naar toe gereden, dat was vanaf Lemmer 240 kilometer. Ze vinden het nu te ver voor een brommer. Toen spraken de centjes nog een groot woord mee!. Ik weet niet of er nog meer Sakes van die stam zijn. Want er was nog een Anna die naar Amerika is vertrokken. Zo dat waren de Sakes.

Nu kom ik bij de familie met Andries-sen.

In het grote gezin van Evert en Jansje  was een Andries, die een poosje geleden naar Suderrige is vertrokken.

Ze hadden veel dochters; het rijtje heeft laatst nog in de krant gestaan, Om de jongens Sake te noemen daarvoor was het aantal te klein, daarom hebben ze van de jongste dochter maar een Saakje gemaakt Ze trouwde met (nu) Jaap Palmer, ze wonen in Zaandam en hij is ook een neef. Zijn moeder Jansje Wouda, was een zus van mijn vader.

Enige jaren geleden had ik nog een merkaardige ontmoeting in een ziekenhuis in Den Helder. Wij waren op bezoek bij een zwager Koos van der Leeuw, die zei tegenover mij ligt ook een Friese vrouw. Ik er naar toe, bekijk ze eens goed en zeg U bent Ymkje. Ik had haar zeker in geen 50 jaar gezien. dat was dan de oudste dochter van Evert en Jansje, toen al 86 jaar, ze heeft het nadien niet meer lang gemaakt, Ymkje was de vrouw van Klaas Bijlsma (Klaas Saske). Die had in 1923 de schouw van Andries Fleer (putemesju) overgenomen, dat werd toen de LE 29. Het model staat nu nog in het gemeente kantoor van Lemmer. De Schouw was gebouwd in 1916 door Gerrit Wierda (de wijnmaker) en in het klein gemaakt door Schelte Bijlsma. De Familie Bijlsma is na de afsluiting in Den Oever gaan wonen en vissen; hun kinderen wonen er nog.

Dan denk ik dat we bij Betsje (Albertje) Bergsma komen, getrouwd met Jelle Koornstra en visserman met de Botter LE 72. in de wandel Jelle van Betsje (Albertje Bergsma). Ik heb nooit geweten dat Betsje een Bergsma was en dat is mij ook nooit verteld. Door vergelijking van namen van de broers en zusters kon het niet anders, allen een Sietske, Ymkje en een Andries, en deze Andries was getrouwd met een dochter van Wietse Postma, was ook visser en had een oude Botter. Hij viste meest met hoekwant op paling, die werden geaasd met rouwe garnalen de paling had een hekel aan oud aas en reukjes. Als je de aak of botter geteerd had kwam je geen enkel palinkje tegen. Maar dat sluit de fabel wel uit dat de paling bedorven aasvreters zijn. Dan krijgen we zus Maaike getrouwd met Gauke Bootsma. Het was dan ook altijd Gauke van Maaike. Hij was ook visserman en had een tijd lang de aak LE 25.

Kruisende wegen.

Zoals ik een paard het mooiste zoogdier vind, zo bekijk ik de Lemsteraken als de mooiste vaartuigen, die de Hollandse wateren bevaren. Als er dan ook een Lemsteraak de haven van Medemblik binnenkomt, en ik kan er bij komen, want vaak liggen ze bij een ander opzij en over schepen klauteren gaat niet meer, maak ik een praatje met de schipper. Als ze dan merken dat je belangstelling hebt voor de aak is het ijs snel gebroken en wordt je vaak uitgenodigd om aan boord te komen. Als het om vroegere visseraken gaat, moet je alles vertellen over de vroegere eigenaren en alle bijzonderheden, betreffende de visserij van weleer.

Zo lag er een tijdje geleden een mooie aak voor de wal. Ik zag wel dat het geen vroegere vissersaak was, maar dat hij gebouwd was door Yge Blom in Hindelopen, wat het geval ook bleek. Na een inleidend praatje zei de schipper, dat hij wel vaak in Lemmer kwam en dan altijd op bezoek ging bij Jan Visser. Ik vraag is dat Jan van Akke, ja zegt de schipper. Nu was dat vroeger mijn kameraad en ik kwam ook veel bij hem thuis. Op de foto ziet U twee kameraden toen 16 jaar oud.  Ze zijn inmiddels al tachtig jaar oud geworden. Waar blijft de tijd.

Maar het mooiste komt nog. Ik zeg tegen de schipper, toen we jongens waren gingen we na het ansjovisvissen seizoen, met vakantie naar Zaandam. Daar woonde R(i)enze, de oudste broer van Jan Visser, die bij de gemeente werkte. Ik weet nog dat ze in een huis woonden aan de Zuiddijk. Ook Jan zijn oudste zuster Hiltje woonde in Zaandam en was getrouwd met ene Rozema, die bij de recherche werkte.

De schipper zegt dat komt dan mooi uit dat is mijn grootmoeder, Ik ben ook een Rozema. Ik zeg straks zijn we nog familie. Tot familie is het niet gekomen, maar wel tot verwantschap. De Rozema's hadden toen twee jongens, een Theunis en een Jan, later zijn er nog twee bijgekomen, Jelle en Renze. Ik ben een zoon van Jelle zegt Rozema. Zijn oom Jan was getrouwd met Zwaantje Visser en dat was meer een nicht van mij. Zij was een dochter van ome Frans Visser en tante Roelofje Bootsma. Vandaar al verwantschap. Het zal U lezer wel duizelen van al die namen, maar er is nog veel familie in Lemmer en daar buiten, die het allemaal wel kunnen volgen.

Om het nog even duidelijk te maken, Jan Visser Sr. (Jan van Fetsje) en zijn vrouw Jansje Poepjes (een kordate vrouw) woonden vroeger vooraan aan de Nieuwedijk. Hun oudste zoon Renze en Hiltsje gingen omstreeks 1910 of eerder naar Zaandam. Dan was er een dochter, van wie ik de naam niet ken. Maar ze is naar ik meen al jong in Leeuwarden gaan wonen. Dan kwamen Steven en Hendrik. Ze trouwden met Aaltsje en Akke Vlig, dus dubbel familie. Steven noemden ze ook wel de speelman. Hij kon mooi harmonica spelen. Hij had een twee rijer en werd veel gevraagd op bruiloften. Dan kwam Johannes en daar leek Rozema sprekend op. Die trouwde met een dochter van Jan en Bauke Visser en zei woonden aan de Lijnbaan achter de openbare school, waar nu de Helling staat (stond)

Hierop volgt Bauke, ze noemden hem ook wel Riekeltsje, ik meen dat dat een bijnaam was. Dan krijgen we Egbert, hij was getrouwd met Richtsje die van Vierhuizen kwam. Hij heeft een aak gekocht van Geb. Kingma, die op hielden met vissen. Het werd toen de LE 1. Dan volgt Grietje, die trouwde met Andries Koornstra. Ze woonden nog naast ons bij de R.K. Kerk (het huis is al afgebroken) Andries voer toen op de Lemmer nachtboot, maar was te licht gebouwd voor de 100 kilo zakken.

In 1926 waren mijn ouders 25 jaar getrouwd en er werd een grote bruiloft gegeven. Er waren zo'n honderd man, waaronder Andries en Grietje. Andries was na een paar borrels zo opstandig, dat hij niet meer op die rot boot wou. Ik verzuip me net zo lief, zei hij. Hij is dan ook al gauw weer gaan vissen en na de afsluiting naar Makkum en Harlingen gegaan. Jan en zijn vrouw Akke kennen julie nog wel. Jan is de enigste van het grote gezin, die nog over is. Zo gaat dat in het leven. Wij waren ook met zes broers, waarvan ik de oudste was, maar er zijn er ook al drie overleden.

De aak van Rozema hete "De Vrijheid". Ik had nog een meningverschil met hem. De broer van zijn grootmoeder, Renze Visser, was getrouwd met Gepke van Brug. Dat is niet zo zegt Rozema, Renze zijn vrouw kwam uit Assendelft. Maar ik had wel gelijk. Kolonel b.d. Kokje uit Utrecht heeft ook al eens in ons blad geschreven. Als je wat van de Lemster bevolking van vroeger wilt weten, moet je niet naar de Burgerlijke stand gaan, maar naar Jan Wouda dat is wel wat overdreven maar van voor tweeduizend weet ik wel alles. Gepke van Brug is nog ver voor mijn tijd vriendin geweest met mijn moeder en die was van 1878. Wat de tijd betreft kan dat zowat uit komen.

Op deze foto staan twee dochter van Tjalling van Brug (1853 - 1927) en Jantje Andries Scheffer (1857 - 1927). Tjalling was varensgezel. Hij en zijn vrouw hadden elf kinderen, waarvan hier links Martje en rechts Richtje. Martje ( 1895 - 1976) was in 1917 gehuwd met met de brugwachter en havenmeester Wouter Kingma (1893 - 1974). Zij kregen drie kinderen. Martje vertrok in 1912 als dienstmeisje naar Zaandam. Richtje (1884 - 1920) was gehuwd met de van Heeg afkomstige Geert Plantinga. Deze was schilder te Lemmer. Richtje stierf in de kraam bij de geboorte van haar eerste kind op 11 juni 1920. Haar kind, een dochter Akke, was toen al overleden. De foto dateert van omstreeks 1910.

Tjalling en Jansje, zoals het ouderpaar Van Brug genoemd werd in de wandeling, woonden aan de Vissersburen en dreven een kruidenierswinkeltje. Vader van Brug was ook turfhandelaar en hij had een mooie lange golvende baard. 's Morgens ging hij met de handkar vol turf bij de klanten langs. In ieder huis stond in die tijd een fornuis met een grote turfmand waar elke morgen 25 turven werden ingestopt. Elke wijk had zijn eigen turfboer. Voor de Schans en Achterom was dat Geert Pen, die zijn opslag had in een oude boerderij, ongeveer daar waar nu de Rabobank gebouwd is. Gerrit Zijlstra ( Gerrit van Sipke) was zijn concurrent. Die hadden ook een winkeltje achter bakker Haveman en zijn pakhuis stond naast het eerste dooie gat aan het Achterom. Dan was er nog een Vaartjes in het huis met de kogels bij de brug de lange houten brug over het Dok lag toen zuidelijker of eigenlijk oostelijker bij schoenmaker Bottekoper, later kapper van der Horst tot ca. 1909 of 1910.

Dan lag er nog altijd voor de Gedempte Gracht het houten Skûtsje "Dorp Lemmer" van schipper Hornstra. Dochter Anna zat bij mij in de klas en schipper Booi lag altijd voorbij de muziektent. Dat waren dus ook turfschippers. Maar om op Tjalling Jansje terug te komen, hun oudste dochter Gepke was dus getrouwd met Renze Visser. Dan kwam een zoon die ik niet heb gekend. Ik meen een Andries en hij is al jong naar Rotterdam vertrokken. Dan kwam Richtsje, zij was jaren lang huishoudster bij de gebroeders Lyklema, de ene broer dreef het café en de ander werkte op het Gemeente secretarie. Hij had altijd een slipjas aan die zwart was geweest, maar groenig scheen van ouderdom. Later was het café van Uilke Kooistra, nadien van Piet Plooier. Richtsje was ook al niet zo jong meer toen ze trouwde met Geert Plantinga. Hij was fotograaf en hij had een drogisterijwinkel aan de Vissersburen, later woonde hier Harm van der Wolf. Richtsje is in het kraambed gestorven, nog maar 36 jaar oud en het kind stierf na vijf dagen. Na haar werd Akke geboren nu 93 jaar oud. Zij wordt verpleegt in Bolsward ik denk dat zij de enige is die nog leeft. Haar man was Renze Hoekstra van de LE 63. Hun dochter Jansje Hoekstra is getrouwd met mijn neef Jelle Visser en ze wonen in Makkum. Dus alweer verwantschap, een tijdje geleden zijn ze bij ons op bezoek geweest. Dan volgde Foekje, ze was getrouwd met Bertus Lemstra en zij hebben altijd in Zaandam gewoond.

Bertus woont nog in Staveren en is ook al over de 90 jaar. Na Foekje volgde Wiebe, die vroeger een smederij in de Vissersburen had. Daarvoor was dit een mastenmakerij van de Vries. Later is de zaak overgeplaatst naar het Turfland, zoon Sjoerd is nu de baas. Hierop volgde Martha, die getrouwd was met Wouter Kingma, geboren op 24 januari 1893 te Lemmer, overleden op 14 november 1974. Nog wel bekend als brugwachter en Havenmeester. Ik weet niet of de volgorde goed is, want als je in de Schans woonde kende je de mensen van Vissersburen niet zo goed, want de wijken waren toen gescheiden door de Lemster  Rien. Alles is bovendien zo'n 60 a 70 jaar geleden. Nu ik toch in de oude families aan het graven ben, er kwam vroeger af en toe een houten Tjalk in Lemmer. De schipper was een Poepjes, een broer van Jansje Visser Poepjes dus de moeder van Jan Visser Jzn.

De man was gezegend met 7 dochters. De Lemsters hadden een speciale naam voor de Tjalk die verband hield met het vrouwelijk geslacht. De oudste dochter was Hiltsje, zoals ook de oudste dochter van het echtpaar Jan Visser en Jansje Poepjes. Nu die Hiltsje Poepjes is de vrouw geworden van Andries Fleer van de LE 21. dat waren dus de ouders van Jan Fleer van de reddingsboot en Jan zijn vader Andries was weer een stiefbroer van mijn vrouw Neeltje Wijnand. De andere dochters van schipper Poepjes kan ik mij nog wel herinneren, doch ik weet hun namen niet meer allemaal. Wel een Elske, die getrouwd is met Harm Bloem zij zijn later in Haarlem gaan wonen, Harm werkte bij de Gebr. de Boer op de Helling. Dus U ziet beste lezer de kruisende wegen.

Er is de laatste negen jaar al veel geschreven over het oude Lemmer en haar inwoners van vroeger. Van zowat alle mensen van 1910 en later en ook nog wel van daarvoor kan ik alle gezichten en gelaatstrekken voor me halen, met hun eigenaardigheden erbij. Het is jammer dat ik niet kan tekenen, anders zou ik al de karakteristieken die er toen waren op papier kunnen zetten, vooral die van de visserslui. Deze maal wil ik voor U de Lemster vissers beschrijven, die de naam Visser dragen en dat zijn er heel wat zoals U zult merken. Ik zal het wel eens mis hebben, want ik heb niemand gebeld, dus alles uit mijn hoofd geschreven. Ik heb nog voorvaders gekend die omstreeks 1830 -1840 moeten zijn geboren en zal U daarvan twee geslachten beschrijven. Van de derde generatie leven er nog wel, van het tweede geslacht niet meer. Maar daar word niet over geschreven, want het is pijnlijk als je iemand overleden verklaard en de man of vrouw is nog in leven en omgekeerd ook. De ouderen onder U kennen nog vele ouderen, en de latere generatie zijn gaan zoeken of zij er wel bij zijn, of hun schoonouders. Mocht ik enkelen hebben vergeten, dan mijn excuses ik heb wel een sterk geheugen, maar ben toch geen computer.

Nu gaan we weer verder met aartsvader Andries Fleer en zijn vrouw Grietje Stuurman uit het Achterom ze zijn 80 en 96 jaar geworden. Ze zullen van ongeveer 1845 zijn geweest, ze hadden een dochter Trien Fleer, die in 1903 is overleden en de moeder was van de vroeger in Lemmer bekende Gerbrand Kokje, die verleden jaar op 90 jarige leeftijd is overleden in Zaandam.

De oude Andries had een kromme rug van het sjouwen van 100 kilo zware zakken van de Lemmer nachtboot. Zijn zoon Jan Fleer was ook je kunt het nu wel zeggen slaaf op de boten, 's nachts varen en overdag laden en lossen en hij had dan ook de zelfde kromme rug. De mensen pleegden roofbouw op hun gezondheid en dan stonden ze tot 1905 's nachts op het open dek achter op de boot te sturen. Op aandringen van kapitein Kokje is daar toen een eind aan gemaakt en werden er mooie stuurhutten op de koelkasten gebouwd. Dat was een geweldige verbetering.

Ook de oude Jan had een zoon met de naam Andries maar die moest niets van die 100 kilo zware zakken hebben en werd visserman en kreeg in 1916 een mooie eiken schouw, gebouwd door Gerrit Wierda met nummer LE 21. Welk nummer hij ook op zijn latere botter en aak kreeg, die nu zijn zoon Jan nog heeft. Diezelfde LE 29. werd later eigendom van Klaas Bijlsma. Ze is door Schelte Bijlsma nog op schaal nagebouwd en staat nog te pronk in het gemeentehuis, een lust voor het oog. Andries zijn zoon Jan, nu schipper op de reddingsboot, heeft weer een zoon Andries, Jan van de reddingsboot zullen we maar zeggen, zijn grootvader Jan Fleer trouwde in 1913 met Marie Kok. Jan was weduwnaar met zeven kinderen waarvan al vijf de deur uit waren.

Marie was in 1909 weduwe geworden en Coba de jongste was anderhalf jaar. Coba stond een tijdje terug nog op een foto van Evert met de dansclub van Jouke de Boer die ons de danskunst zingende (en hijgende) ook heeft bij gebracht. Maar als vroeger in een gezin een van de ouders weg viel, was dat niks minder dan een ramp. Ze kregen samen nog een zoon, Klaas Fleer die helaas verleden jaar is overleden. Marie Kok, beter bekend als Moeke Wijnands had ook een zoon Andries en Moeke zou in 1927 mijn schoonmoeder worden, een lieve en goede schoonmoeder. Van de vijftien kinderen uit dat gezin zijn alleen mijn vrouw en haar in Amsterdam wonende zuster van 85 jaar nog over.

Andries Klazes Fleer       Geboren te Lemmer Geboren op 11 augustus 1830 Overleden op 18 maart 1910 te Lemmer Zoon van Klaas Andries Fleer en Antje Andries Riemersma. Gehuwd met Grietje Jans Stuurman.     Uit dit huwelijk     Klaas Fleer   Maaike Fleer   Klaas Fleer   Jan Fleer   Antje Fleer   Trientje Fleer   Metje Fleer   Iemkje Fleer

In het midden; Klaas Fleer, de zoon van Moeke Wijnand en Jan Fleer. Klaas was getrouwd met Rees, en hebben samen nog een dochtertje gekregen: links is Martha Bogaard, rechts Teun Bogaard.

Vier generaties Wijnand met links Moeke Wijnand, (kleindochter) Marie Wulder, (dochter) Margje Wijnand, (achterkleindochter)  Martha Bogaard.

Marten Fleer, zoon van Hannes Fleer en Antje ?

Geheel rechts is Teun Bogaard met aan zijn hand zijn zoon Teun, meisje met pop is Reesje, meisje met strik in het haar is Martha Bogaard, de twee dames links, Marie Wilder en rechts Klaas Fleer zijn vrouw Rees.

Ook had Andries van de LE 21. nog een broer Jan, die ook weer een zoon Andries had, die in Amsterdam woonde. Nu komen we bij een familie met veel Andriesen. De grootouders heb ik niet gekend, maar dat moeten Steven Visser en zijn vrouw Afke zijn geweest. Hun oudste zoon was Andries getrouwd met Wietske van der Meer. Hij was visserman met zijn schouw de LE 5. Nu vermoed ik dat die Steven van Afke een broer is geweest van, laten we zeggen de schoonvader van Klaas de Boer. Andries Visser en Boukje van c.a. 1845. Dan zijn de Meeste Andriessen die nu volgen naar die oom vernoemd. Want de oudste van de broers en zussen zijn allemaal Stevens.

Voor ik het vergeet, ik begin met de oudste zoon Steven, die getrouwd is met Rinske Feenstra, hun zoon Andries kan nog leuk uit de hoek komen in de Lemsterkrant. Broer Renze van mijn leeftijd trouwde met Anna van Veen uit Urk. Zijn kinderen ken ik niet, maar er zal wel een Andries bij zijn. Ook waren er een Jan en Âlle en ik denk wel vijf of zes dochters. Daar zullen ook wel weer Andriesen bij zijn. Volgt Rinze Visser ook visserman op een aak. Hij had een groot gezin met zijn vrouw Boukje. Ze zijn de grootouders van raadslid Rinze Visser en ze woonden in die jaren aan de Benedenschans. Steven Visser de oudste directeur van Lemmer met z'n 81 jaar, is zijn vader, Renze van Bouk zoals hij werd  genoemd, had meerdere zoons maar er was geen Andries bij.

Dan komt Jan Visser (Jan van Afke) getrouwd met Rees Friso, ze hebben ook een zoon Andries, wiens vrouw ik niet zo goed ken. Hij was jaren lang eerste knecht bij Johannes Visser op de LE 21. Ze woonde in de Bredesteeg achter Jilling Kingma in de Schans, Zoon Andries werkte naar ik meen in het Kuinderbos, Âlle praatte zo vlug dat hij vaak over zijn eigen woorden struikelde. Ik viel wel eens in bij Johannes van Hansje, als de derde man ziek was, bij het haring vissen en dan onder het reepjes klaren in de haringvlet praatte Alle aan een stuk door en ik zei altijd maar ja. En als Âlle zijn mond open deed zei Johannes al "wat seit Âlle"?

Zus Fetsje Visser, getrouwd met Gauke Bootsma uit het leeg (Rubert) had behalve dochters, zonen met de naam Steven, Gerben en Fimme ze visten met de Schouw LE 28. Zus Rees die naar Amerika was geëmigreerd kwam hier in 1909 met vakantie naar Lemmer terug. Dat was een geweldige belevenis, want er was nog nooit iemand uit dat verre land terug gekomen. De halve Lemmer liep dan ook uit om haar van de tram te halen. Verder zijn er ook nog wel oom zeggers met een Andries, zoals Marius Visser die getrouwd is met Geertje Kelderhuis.

Nu gaan we eens op bezoek bij de familie De Blaauw met één of twee á's. Laat ik beginnen met Andries de Blaauw, die een visrokerij had en in het eerste huis boven de baan woonde en later naar het huis van hereboer Jan de vries in de schans verhuisde. Zoon Sjerp had bij mijn weten geen Andries. Van zoon Henderik de armmeester uit die jaren en zijn vrouw Bonsje Poepjes weet ik dat niet. Wel had zoon Willem en zijn vrouw Trientje Jongsma een Andries, getrouwd met Zwaantje Los. Ze is een nicht van mij en ze wonen in Almelo. Andries had een mooie aak de LE 15.