In de gemeenteraad maken de liberalen en anti-revolutionairen de dienst uit. Van de arbeiders hebben ze weinig te vrezen, die hebben immers geen kiesrecht. De welgestelden, niet meer dan enkele procenten van de bevolking, hebben het voor het zeggen. Eén van hen is Poppe de Rook. Telg uit een geslacht van bokkingrokers. Hij woont in een kapitaal pand en heeft een bloeiende vishandel. Een kapitalist dus, in de oude socialistische terminologie. Maar wel een van het vooruitstrevende soort. Poppe, geboren in 1845, komt al op zeer jonge leeftijd door het overlijden van zijn vader aan het hoofd te staan van het familiebedrijf. Hij maakt van de bokkingrokerij een van de bekendste visbedrijven van ons land. Ook de handel in ansjovis wordt een belangrijke bezigheid. De Rook introduceert het vissen met staande netten, waardoor de vangst met sprongen toeneemt. Ook leert hij de vissers om voortdurend met peilglazen het zoutgehalte van het water te controleren, om te zien of het water waar ze vissen wel zout genoeg is voor de ansjovis. Die ansjovis is hoofdzakelijk voor de export, terwijl de bokking per tram naar Groningen en per schip naar Amsterdam wordt vervoerd om te worden verkocht.

Gezien.

In de visserijwereld is Poppe een zeer gezien man. Hij is voorzitter van Schuttevaer. Ook zijn sociale denkbeelden zijn vooruitstrevend. Als geheelonthouder probeert hij het drankmisbruik onder het vissersvolk tegen te gaan. Het werkvolk dat hij in dienst heeft, wordt gehuisvest in arbeiderswoningen naast het grote herenhuis van de familie De Rook aan ‘het hoofd’ (nu Emmakade). Hangbaas (=visroker) Poppe de Rook werkt veel samen met nettenhandelaar Jan Pen. Ze zijn allebei lid van de afdeling Lemmer van Domela’s Sociaal-Democratische Bond. In de pers komt Poppe de Rook op voor de belangen van vissers en schippers, die volgens hem veel te hoge tol- en havengelden moeten betalen. Hij voert hierover strijd met burgemeester Andringa en met bestuurslid T. Beijma van de liberale kiesvereniging ‘Vrijheid en Vooruitgang’. Beijma verwijt De Rook dat hij met zijn acties slechts over de ruggen van de schippers en vissers heen in de gemeenteraad wil komen. Maar De Rook is niet onder de indruk van de deftige Beijma: ‘Deze ruwe viskoper laat zich volstrekt niet door een mislukte advocaat uit het veld slaan.’ Over het verwijt dat hij slechts uit is op de kiezersgunst, zegt De Rook: ‘Maar weet hij dan niet dat het partij trekken voor de schippers en vissers (dat zijn de armen, de niet-kiezers) geen aanbeveling is om door onze tegenwoordige kiezers (de welgestelden) gekozen te worden? Had men hier evenals in Duitsland, Frankrijk en andere landen, algemeen kiesrecht voor boven de 23 jaar, hetzij rijk of arm om te stemmen, de zaken zouden in Lemmer geheel anders staan. Ik twijfel er geen oogenblik aan of die slaapmutsen, die hier thans in het gemeentebestuur zitten, zouden dan spoedig door anderen worden vervangen.’

Tegenwerking krijgt De Rook ook van de kerk. De plaatselijke dominee bezweert de gelovigen zelfs dat De Rook in 1870 behoorde tot de brandstichters van de Commune van Parijs, een bloedige linkse volksopstand tegen de regering die het leven kostte aan 20.000 mensen. En dat terwijl De Rooks horizon niet verder strekte dan de Zuiderzee!

Schoolgeld.

In het voorjaar van 1889 stelt De Rook zich namens de Volkspartij kandidaat voor een zetel in Provinciale Staten van Friesland. Verschillende kiesdistricten bevelen hem warm aan in het blad De Klok, maar een liberale kandidaat krijgt meer stemmen. Vervolgens werpt hij zich op als kandidaat voor de gemeenteraad van Lemsterland. Als op 16 juli 1889 de stembusuitslag bekend wordt gemaakt, blijkt De Rook 175 stemmen te hebben, tegen de anti-revolutionair De Vries 141. Een week later meldt Recht voor Allen, het blad van Domela’s geestverwanten, trots op de voorpagina: ‘Onze partijgenoot P. de Rook te Lemmer is tot gemeenteraadslid van Lemsterland gekozen.’ De dominee heeft het nakijken en op vrijdag 23 augustus wordt Poppe beëdigd en geïnstalleerd als raadslid.

Dooie boel.

De actie van Van der Woude zorgt voor veel commotie onder de Lemster sociaal-democraten. In een brief aan het landelijk partijbestuur geeft De Rook toe dat hij behalve lid van de SDAP ook lid is van de vrijzinnige kiesvereniging, die hem bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen ook  kandidaat heeft gesteld. Volgens De Rook is dit echter geen ideologische keuze maar vloeit het voort uit de omstandigheid dat de SDAP-afdeling zelf geen kandidaten stelde en hij ‘in de raad de praktische democratie wil dienen’. Tegen de feestelijkheden rond de geboorte van prinses Juliana had hij zich niet verzet omdat dit ‘misstaat, daar het geen ingrijpende belangen betrof en ik mij niet sterk genoeg achtte voor het houden van een propagandistenrede.’

Zuinig.