Historie

Friesland

Lemmer

 

Welkom bij Spanvis.

 

Wie zoekt Wie

Zoekfoto

Genealogie

 


 

Mijn Vader Sake, zijn levensverhaal.

Door: Roelie Spanjaard-Visser.

 

1

2

3

 

 
 

Vader Sake Visser.

Sake Visser, werd geboren op 14 maart 1914 te Lemmer, Sake is overleden op 22 februari 1999, De jongste zoon van Frans Visser en Roelofje Bootsma.

Toen Sake als jongste geboren werd was het gezin al redelijk groot, maar zijn moeder Roelofje (Ōate) had de wind er goed onder. Sake was als kind een druk manneke, en hoe onzeker hij ook was, dit kwam ook doordat hij zo stotterde, redde hij zich goed door zich stoer opstellend te gedragen, en alle capriolen uit te halen wat een ander niet durfde, en zo dwong hij toch wel respect af.

Hij groeide goed op in dit gezin en was gek met zijn ouders, ze werden opgevoed met het moraal: Respect hebben voor je ouders: Hard werken voor de kost..En alle mensen zijn gelijk: Na zes jaar op de lagere school door gebracht te hebben moest hij op 12 jarige leeftijd gaan werken in de visrokerij, wat hij niet erg vond, want school vond hij maar niks, dat keurslijf beviel hem niks, dat moeten en dat moeten.. nee, vrij zijn en geld verdienen dat kwam beter uit.

Daar merkte hij al gauw op dat niet alle mensen gelijk waren, dat er twee soorten waren, arbeiders en bazen en dat de arbeiders door de bazen werden uitgebuit. Maar hij had weinig keus, er moest geld verdient worden, dit geld moest hij afdragen aan zijn moeder, het gezin had dat wel nodig, wel zorgde hij ervoor een zakcentje over te houden.

Zo verdiende hij ook een zakcent, door bij een kermis attractie, zich als vrijwilliger aan te melden bij de boeienkoning, die met zijn boeien in het water lag, Sake moest dan op een gegeven moment zich melden om de man te bevrijden, toen het zover was, ging het, ikikikikikik-ikikikikikeikeike, dat duurde zolang dat de attractie mislukt was, omdat de boeienkoning anders verzopen was.

Sake was de Pietje Bell van de familie, een echte levensgenieter, bekent als Reade Sake, dit door zijn rode haar, en een rode wijnvlek op zijn rechtervoorhoofd. Hij was voor die tijd erg sportief, hij beoefende diverse sporten o.a. lange afstanden lopen, zo liep hij b.v. van Leeuwarden naar Wolvega, wat nu de hele marathon is. Wielrennen en turnen waren ook zijn favoriete sporten. Op dansavonden was hij een graag geziene gast, hij kon erg goed dansen, vooral walsen.

Sake was mede door zijn ervaringen met de arbeidsomstandigheden erg geļnteresseerd in het Communisme zoals een groot deel van zijn familie, daardoor kwam het ook dat hij altijd erg over Rusland te spreken was. En toen we vroeger nog de C.P.N. hadden moesten de kinderen altijd op de C.P.N. stemmen, en je dorst niet wat anders te stemmen, je stemde gewoon C.P.N. uit respect voor hem.

Tijdens de oorlogsjaren van 1941-1945 werkte hij in Duitsland, en kwam toen in Berlijn terecht, daar leerde hij ook zijn eerste vrouw kennen en werd er zijn oudste dochter Barbara geboren. Toen de oorlog voorbij was liep hij met zijn vrienden van Berlijn naar Nederland, zijn vrouw en Barbara voegden zich later bij hun in Lemmer. Het gezin trok in bij zijn ouders in de Tuinstraat. Het was niet een gelukkige tijd, ook de verhuizing naar de Schans droeg er niet toe bij dat het beter werd, het huwelijk liep stuk, Sake bleef achter met Barbara.

Tsja, en dan, Sake moest op zoek naar hulp, en zette een advertentie voor een huishoudster, en daar kwam Tabina (Bienke) Jager uit Heerenveen, met haar twee kinderen, Tabina en Freek uitkomst bieden, en dit ging erg goed, ze waren modern voor hun tijd en gingen hokken.

Barbara (Berbel) & Tabina (zusje)

 

Freek met Gea en Freek.

 

Cor (Cornelis) zoon van Oom Andries en tante Jeltje & Freek(ie).

 

De Heerenveensche koerier 22-09-1949.


Door de brand, was het huis onbewoonbaar geworden en is Gea, bij Oom Andries (Panne) en tante Jeltje, geboren op de Schans.

 

Van links naar rechts: Freek, Tabina, Barbara en midden vooraan Gea.

 

Gea.

 

Vader met Gea.

 

In 1949 trouwde Sake met Bienke, en werd Gea geboren, Samen met Bienke zorgde hij ervoor dat de kinderen de naam Visser kregen, in die tijd was dat bijzonder, ze hebben daar veel moeite voor moeten doen, het is hun gelukt, de kinderen droegen hun naam met trots. Het gezin was compleet en kwamen te wonen op de Pietersbuurt nr.13 een piepklein huisje in een echte volksbuurt, daar is Roelie geboren.

 

Schilderij van Lammert Sloothaak: De Pietersbuurt te Lemmer. Het huisje met het kippenhokje in de tuin, is het huisje waar ik geboren ben. (Roelie) Later zijn, toen wij naar het Achterom zijn verhuisd..Iemkje Vlig-Bergsma, er na hun huwelijk komen wonen, dat was in 1958.

 

Roelie

 

Moeder Visser en Roelie

 

Vader met Roelie.

 

Van links naar rechts: Gea, vader Sake, moeder Bienke en Roelie.

 

Vader Sake en Moeder Bienke.

 

Van links naar rechts: Tabina, Barbara, Freek, Gea en Roelie Visser.

 

Vader Sake en Moeder Bienke.

 

Een zware tijd brak aan, geen vast werk, in de winters leven van de steun en 7 monden die gevoed moesten worden, winterkleren moesten gekocht worden, waar geen geld voor was, en de kachel moest branden.

Sake pakte alles aan om maar aan geld te komen, de zomers waren iets beter, dan scheen de zon, dan kon Sake er met de ijscokar op uit trekken, dan verdiende hij in de ogen van vrouw en kinderen veel centen, vooral veel losse centen die dan door het hele gezin werden geteld, ze woonden toen inmiddels op het Achterom, naast Ūs honk, waar ze middagen/avonden verzorgden, met poppenkast (met zelfgemaakte poppenkastpoppen, van krantenpapier en stijfsel) en wat Bienke ook schoonhield, en waar ze 's avonds als er iets was, de koffie e.d. verzorgde.

 

Vader Sake, achter de ijscokar.

 

In het midden vooraan is vader Sake, te zien in de drumband te Lemmer.

Dan groeiden de bomen tot in de hemel, dan kocht Sake de mooiste dingen, zo kwam hij op een keer met een echte jukebox thuis, die werd in het kleine kamertje gepropt, je kon er je kont haast niet keren, maar het was feest en daar ging het dan om. Natuurlijk moest in de winter het spul weer worden verkocht.

Foto van Cor (panne) Visser: Sinterklaas Sake, hier met hulppiet Freek en Cor.

Sake was altijd op de schnabbeltoer, als dorpsomroeper, als sinterklaas... Sake zat als sinterklaas bij Molenberg, zijn dochter Roelie ging ook sinterklaas kijken, en kwam helemaal opgewonden thuis, "mem mem, sinterklaas het Heit syn skūnnen an" (Sake was daarvoor aan het sauzen geweest en had witte spetters op zijn schoenen gekregen) die had ze herkend. Sake was ook levende reclameman samen met Freek, "van Reus tot Dwerg naar Molenberg", alles wat geld opleverde pakte hij aan en alles kwam ten goede aan zijn gezin.

Vader Sake en Freek, hier verkleed als de Reus en de Dwerg. "Van Reus tot Dwerg naar Molenberg"

 

 

Bij de Lemmerboot kreeg hij min of meer vast werk. Er braken iets betere tijden aan, hij had het daar naar zijn zin, maar het mocht niet zo zijn. De Lemmerboot werd uit de vaart genomen. Sake hield het voor gezien in Lemmer.

 

 

Krantenknipsel met geschreven woorden boven de foto. Deze heeft mijn vader geschreven (ik denk dat hij emotioneel was) toen de Jan Nieveen uit de vaart werd genomen.

 

In 1960 vertrok hij naar Zaandam, hij ging werken bij de firma Honig als fabrieksarbeider. Zijn gezin bleef in de Lemmer. Sake verbleef toen in de kost bij de familie Ras en in de weekenden kwam hij thuis, met alle lekkers wat hij dan meebracht. Hij vond al vlug een woning, en in 1961 liet hij zijn gezin overkomen naar de Abraham Kuyperstraat 38 te Zaandam. Daar ging het goed met het gezin. Sake en Bienke gingen beide werken, Barbara en Tabina waren inmiddels getrouwd en de deur uit.

 

Abraham Kuyperstraat 38 te Zaandam

 

Staand achter: Bruid Tabina, Freek, Barbara. Staand voor bruid: Roelie, Gea. Op de achtergrond is "De Vijfhoek" te zien waaronder ook de Abraham Kuyperstraat te Zaandam.

 

Bruiloft van Barbara, hier samen te zien met Ome Leendert Wagenmakers.

 

Sake trok er altijd op uit, bijna elke zaterdag naar Amsterdam met Gea en Roelie, naar het Waterlooplein, sigarenbandjes zoeken, lekker iets eten, het was een mooie tijd, nooit was hem iets teveel, en hij was altijd vrolijk en blij, een monter en opgewekt man.

 

Foto van Charlotte Sterk-Huiskes: Het Waterlooplein.

 

Sake werkte 20 jaar bij Honig en met 65 jaar ging hij met pensioen. Eén voor één waren de kinderen getrouwd en de deur uitgegaan, Sake kon zijn ei niet meer kwijt, hij wist niet meer wat hij doen moest, voor Bienke was het ook moeilijk, die man zo om haar heen, als ze bij Roelie op de koffie was klaagde ze steen en been.

Zaandam was niet meer alles, want Roelie ging met Jan verhuizen naar Bergum (Friesland) Sake en Bienke voelden zich zo alleen, al kwamen ze toen veel op visite in Friesland. Sake wilde toen ook dolgraag weer in Lemmer wonen, Bienke zag er tegenop, maar Gea kwam met een tip, er was een woningruil aangeboden in Heerenveen.... en dat ging toen door. En zodoende was Sake toch weer terug waar hij hoorde in Friesland, van Heerenveen naar Lemmer was voor hem te overbruggen.

Zie ook: Waar is Roelie gebleven

Ze kregen een huis aan de Morra, met Hilbert van de Duim als buurman, Sake genoot. En al helemaal toen Jan en Roelie ook in Heerenveen kwamen wonen, ze trokken er elke dag op uit lekker fietsen, en ritjes naar Lemmer toe, Lauwersoog of naar Gaasterland.

 

Staand, vader Sake,Tabina, moeder Bienke, Roelie en Johan.

 

Roelie, moeder Bienke en vader Sake.

 

Opa Sake met zijn kleinzoon Johan Spanjaard. 1986

Sake kwam in wat rustiger vaarwater terecht, nog steeds de man van Bienke, vader en schoonvader van zijn kinderen. Hij werd de opa van 13 kleinkinderen en de overgrootvader van 9 achterkleinkinderen. Hij heeft nog geweten dat er 2 achterkleinkinderen op komst waren, hij leefde met de kleinkinderen mee.

Na een lang, uitbundig en mooi leven kwam er thuis te midden van allen die hem zo dierbaar waren op 22 februari een einde aan zijn leven, hij zou 14 maart 1999 85 jaar zijn geworden, in december zouden Sake en Bienke 50 jaar getrouwd zijn geweest.

Sake en Bienke.

In hem is een lieve zorgzame man, vader, opa, en overgrootvader van ons heengegaan. Sake Visser een naam die we met respect en trots uitspreken. Een bruisende markante persoonlijkheid die altijd voor iedereen klaarstond, dat houdt zijn naam voor ons in, en dat zal hij blijven doen.

Een man die alles aanpakte, een man met een warm hart voor ons allen, een harde werker voor zijn gezin. Hij heeft met volle teugen van zijn pensioneringstijd kunnen genieten. Hoogtepunten waren het jaarlijkse uitstapje met de gepensioneerden van Honig, maar vooral het skūtsjesilen in Lemmer.

 

Miniatuur

Intocht Lemsterskutsje toen ze kampioen werden

De speech van mijn vader Sake tijdens het kampioenschap van het Lemsterskūtsje.

Hallo Spanvis,

Een poosje geleden hebben we het gehad over de opnamen die er zijn gemaakt bij de huldiging van het Lemster Skūtsje in 1986. Ik heb toen gezegd dat ik zou proberen dat stukje van de huldiging waarop Sake Visser de hem beloofde fiets krijgt aangeboden op DVD over te zetten. Dat is ondertussen gelukt, mede met hulp van Ralf de Vries. De kwaliteit is natuurlijk niet heel erg geweldig, want het is wel een video opname uit 1986, maar er is goed naar te kijken. Gr. Marten de Vries (en met dank aan Ralf de Vries).

noot Roelie de opnamen kon ik niet op de site krijgen daar hij 150mb was, comprimeren lukte ons niet. Vandaar ik er onderstaande opnames van heb gemaakt. De speech is schriftelijk overgenomen. Marten en Ralf heel hartelijk bedankt, ik kan er thuis heerlijk van genieten van de oude baas. Roelie Spanjaard Visser (spanvis)


"Ik zal het dames en Heren hier tot U spreken, "een Oud Lemster" (in de zaal spontaan heu heu en geklap) al of niet wonende in Heerenveen, maar mijn hart is elke dag en nacht bij Lemmer (heu heu en geklap) Daarmee zeg ik jullie op hartelijkheid en eerlijkheid rond uit mijn hart, ik leef met jullie Lemsters mee, en met het Lemsterskūtsje. En ik heb voorspeld het Lemsterskūtsje word kampioen.

Toen zaten wij met een gezellig ploegje in Hotel de Wildeman, en toen heeft een Lemster inwoner Abraham de Jong (bijgenaamd Bram Teut) gezegd, "Sake, ik heb je op een oude racefiets in Lemmer gezien, maar als het Lemsterskūtsje kampioen word, mag je de allerduurste racefiets uitzoeken. Deze persoon Abraham de Jong heeft woord gehouden en ik mocht een fiets uitzoeken bij rijwielhandel van Dijken in de Lemmer. Hiermee zal de wielerronde van Lemmer geopend worden, ik dank U allen hartelijk".

Op de 3e foto: Sake achter de microfoon, burgemeester Eijgelaar en Wiebren Luehof.

 

Sake ging altijd sigarenbandjes zoeken met Roelie in Amsterdam, ze sneupten alle straten af, de bandjes werden toen nog op straat gegooid, en werden dan thuis in de albums geplakt.

Pake Sake.

Deze plaat met tekst, van mijn vader Sake Visser is heel groot geschilderd, in het café van mijn nicht, Margreet en haar man
Pieter Moison, (overleden 14 januari 2013) ze bezitten meerdere cafés in Goes, maar één hebben ze 'Pake Sake' genoemd, Margreet is de oudste dochter van mijn zuster Tabina Visser.

 

Ook zong hij graag zijn favoriete lied "Nella was een boeredeerne"

 Links onder op de foto, zien we zijn lievelingsbroer Andries Visser (panne)

Vader vertelde altijd allerlei verhalen, gezegdes en anekdotes uit zijn vroegere jaren uit Lemmer. Hiervan volgen er enkele.

Een man had uit armoede, een brood gestolen, hij werd hiervoor naar het Politiebureau gebracht. In diezelfde tijd was er bij de Gemeente iemand die fraude gepleegd had, maar dit werd doodgezwegen. Een sigarenhandelaar, kon zich hier niet in vinden. Hij lag alle pijpen die hij had, in zijn etalage, en schreef op een bord.

Ik heb grote en kleine stelen (waar hij de pijpen mee bedoelde)
Maar groten stelen het meest.
(Dit mocht niet van de Politie, hij schreef toen op een blauw bord.)
Omdat ik de waarheid, niet mag schrijven.
Zal ik de zaak maar blauw blauw laten blijven.
Hadden wij het gedaan, dan hadden we de bajes ingegaan.
Maar nu het een Christelijke jongen is.
Krijgt hij geen straf, dat is gewis

 
Het gezegde "niks hāst āl" is afkomstig van de Moske verver.

Onze Eelke zou musjes flappen. Hij verfde vinkjes, en verkocht deze als kanaries. De mensen in Lemmer zeiden dan tegen elkaar "niks hāst āl" (niks heb je al)

 
Het gezegde "Slat ie verdomd ūs Akke dea", komt van 'Akke' Akke was een huis eend, maar uit armoede moest deze eend geslacht worden.

Maar de broer van ome Herre was niet helemaal goed in zijn hoofd.
En verstopte de eend onder zijn jas.
Daar ging hij toen de kerk mee in, hij dacht dan ben ik veilig....
De dominee zag op een gegeven moment de eend zijn kop, uit de jas steken.
En zei, "Wat hebben we daar nu"
Ach ach zei die broer, "Ūs heit, slat ie verdomd ūs Akke dea"
 
Sake zijn dochter Barbara werkte als dienstmeisje bij de notaris in Lemmer. (Die het "SNELLE HERT" als bijnaam had)

Sake moest op een gegeven ogenblik de notaris spreken, en belde aan bij de notaris.

Heel beleefd vroeg hij, "mag ik ik U man even spreken".
Waarop Mevr, van de notaris riep, "man hier is Rooie Sake voor je".
Waarop Sake terug antwoordde, "wat zullen we nu beleven ! ! !
Ik vraag jou toch ook niet of het "SNELLE HERT" thuis is."

Waarop Mevr, zeer kwaad werd, Sake riep zijn dochter toen, en zei " Ūt die skelk, en mei nei hūs ta".
Nee nee zei Mevr, "ik kan het meisje niet missen, er komen gasten"
Waarop Sake zei " wat kunnen mij die gasten schelen, die bedien je zelf maar, en anders laat je het maar doen door het "SNELLE HERT".

Iets anders nog wat met het "SNELLE HERT" te maken had, dat betrof zijn vrouw die het kopje nogal hoog op het nekje had zitten, de welbekende koude kak dus. Mevrouw had voor zichzelf voor hun woning een eigen aanlegplaats aangemeten voor hun boot, toen er tijdens de Lemsterdrukte die plek in beslag genomen was, en mevrouw er ook aan kwam, waren de poppetjes aan het dansen met overslaande stem verzocht zei dat die boot weg moest, want ze wilde pal voor haar deur uit kunnen stappen. De man die er met zijn boot lag werd er niet warm of koud van, en zei U gaat zolang maar even ergens anders. Mevrouw ontplofte bijna en werd helemaal hysterisch, waarop ze te hulp werd geschoten door een mede opvarende (haar man ?) waarop het toegestroomde volk (die het prachtig vond) naar mijn vader (die er ook bij stond te kijken) begonnen te roepen "Sake gooi die man in 't dok" iets wat typisch bij mijn vader hoorde, en wat hij al een paar keer had gedaan met enkele personen, waaronder een Duitser in de oorlog.

Vader was een mild man, hij kon slecht over negativiteit/oordelen en mocht dan graag iemand een spiegel voorhouden, met de volgende spreuken. Als hij geen mening kon geven, sprak hij deze duidelijk uit.

Wie zijn eigen tuintje wiedt, ziet het onkruid van een ander niet. (=het is beter om energie te steken in het verbeteren van jezelf, dan in het bekritiseren van anderen.)

Het ware te wensen, dat alle mensen, met al hun gebreken, zichzelf eens bekeken, dan zouden ze ’t praten over anderen wel laten.

Wie gebreken ziet aan het mijne,

Gaat naar huis en bekijkt het zijne.

En ziet men dįįraan geen gebreken,

Dįn kan men gerust van het mijne spreken!

 

Deze foto mocht ik ontvangen van: Henk Coehoorn 'Sake in Duitsland'.

Henk Coehoorn vertelt: Mijn Vader kent de vader van Roelie, Sake (Reade) Visser, maar al te goed ze hebben samen bij de drumband gezeten en ook samen in Duitsland toen ze voor de arbeids einsatz opgepakt waren. Ik heb je vader ook nog gekend want ik ging als kleine jongen altijd overal mee naar toe. Op een reünie van de drumband heb ik hem nog gezien. "Ik ken haar vader nog als de man met een grote witte baard. Haar vader was een echte prominente Lemster".

Mijn vader heeft overigens nog leuke foto,s waarop hij samen met Henkie Bakker en met jou vader in Lemstervoetbal tenue in Berlijn staan. Ze moesten voetballen omdat er begrijpelijker wijze een gebrek was aan spelers.

Bij het spelen van het Duitse volkslied hebben ze toen nog een keer de schoenen uitgetrokken en hebben het veld verlaten. Na veel vijven en zessen hoefden ze dan niet mee te doen aan de protocollen. Als ze maar gingen voetballen.

Mijn vader vertelde dat Sake Visser al eens een keer opgepakt was toen hij met zijn visserskiel door Berlijn liep. Hij mocht volgens de Duitsers niet met zijn hemd uit de broek lopen. Dit was in die tijd onzedelijk. Het heeft hem toen veel tijd gekost om duidelijk te maken dat het geen onderhemd maar een vissers kiel was.

Nog een anekdote was dat de Duitsers bedacht hadden om voor propaganda doeleinden dwangarbeiders te onderscheiden. Per fabriek werden er ad hoc mensen aangewezen.

In de fabriek waar ze werkten viel het oog op Sake Visser. Deze was helemaal overstuur toen hij het hoorde, en kon niet meer uit zijn woorden komen. In het Fries zei hij toen,

"Hoe kinne se dat nou dwaan? Myn Heit is Communist en myn Mem fan Joadske ōfkomst. Ich wil keine Onderscheiding. Gebensie mir lieber eine Neue Hose".

(Hoe kinne se dat nou dwaan? Myn Heit is Communist en myn Mem fan Joadske ōfkomst. Ik wol gjin ūnderskieding. Jou jo my mar leaver in nije broek).

Links Sake Visser, Henk Bakker en op de schouders Ieke Coehoorn. Tijdens hun tijd in Duitsland.

 

Na het overlijden van vader, kreeg ik zijn plakboeken, foto's en herinneringen mee. Hij vroeg altijd al tijdens zijn leven of ik hier iets mee wilde gaan doen, mocht er iets met hem gebeuren. Aan die belofte heb ik graag gestand gedaan en mede hierdoor is spanvis ontstaan.

 

Een klein gedeelte uit vaders verzameling.

 

22 februari 1999 ging jij van me heen, zoveel gevochten,maar tevergeefs.

Jou, leven glipte voorbij, het kaarsje brandde op, beetje bij beetje verliet je ons.

Met jouw hand in mijn hand, je ogen die mij aankeken.

Oh wat mis ik jou nog steeds, jouw liefde voor mij was oprecht.

Je warmte en aandacht voor mij was echt, niets was jou teveel, je was een wereld vader.

En ik wil je laten weten, ik hou van je, nu en altijd, ik heb het getroffen met jou, jij bent er niet meer.

En dat doet zeer, maar ik ben dankbaar voor het leven wat je mij geschonken hebt, een leven vol liefde en geluk.

Je bent in mijn hart, en in mijn ziel, ook al heb ik veel verdriet een langere lijdensweg gunde ik jou niet.

"Vader je bent de liefste vader"

Je dochter Roelie.

 

1

2

3

 

 

 

 


Niets uit deze website mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt of op andere wijze gebruikt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de samensteller.