Eigen
website:
Naast deze SDAP was er een in verhouding tot andere plaatsen in Friesland ook toen al een grote en actieve afdeling van de Communistische Partij Holland met een heel eigen gebouw. Een inspirerende figuur voor de communisten was de visroker en musicus Jacob de Rook, die hen in de gemeenteraad vertegenwoordigde. Een scheuring in de socialistische gelederen leidde tot een groepering van onafhankelijke socialisten (OSP) en ook de Christelijke Democratische Unie, een christelijke partij van anti-Colijngezinden en antimilitaristen schoot in de nogal bewogen Lemster en Lemsterlandse politiek behoorlijk wortel.
|
|
Friese Verzetsstrijders - bevrijders en andere betrokkenen.
A | B | C | D | E | F | G | H | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | V | W | IJ | Z |
|
Reeskamp, Gerard Reeskamp, alias Harry, verzetsstrijder. Gerard Adrianus Reeskamp (Utrecht, 13 augustus 1899- Soest, 26 maart 1970) was een Nederlands verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Gerard Reeskamp was actief in het verzet vanaf 1940 in Naarden en Bussum en vanaf begin 1941 in (Zuid-West) Friesland. Hij richtte diverse verzetsgroepen op, waaronder samen met Theo Dobbe de actiegroep Reeskamp, en was hoofd dekkingsploeg bij de overval op de Leeuwarder gevangenis. Dr. Loe de Jong noemt hem in een brief aan Wybenga één van de eerste en belangrijke verzetsstrijders van Nederland. (Bron: Wikipedia)
Lolle Rondaan, geboren op 3 januari 1919 te Beetgum, overleden op 16-02-1944 te Amstelveen. Lolle Rondaan – werkzaam in de wagenmakerij van zijn vader – verleende vanaf 1942 hulp aan joodse onderduikers in Menaldumadeel. Nadat hij in het voorjaar van 1943 in contact kwam met LO-man Rients Westra, zocht hij voor hem naar onderduikadressen en bezorgde hij distributiebescheiden en (valse) persoonsbewijzen. Daarnaast verspreidde hij Vrij Nederland en anti-Duitse pamfletten en was hij betrokken bij het stencilen en in Noordwest-Friesland verspreiden van het illegale blad Voor God en den Koning. Medio 1943 trad Rondaan toe tot de door R. Bruinsma geleide KP-Sexbierum. Vanaf begin augustus 1943 was hij als KP’er betrokken bij overvallen in Sexbierum, Midlum en Weidum, waarbij de kaartsystemen van de plaatselijke bureauhouders van de voedselvoorziening's organisatie werden vernietigd en Ausweise buitgemaakt. Onder zijn leiding werd in de nacht van 25 op 26 september 1943 de moeilijk toegankelijke kluis in het gemeentehuis van Sint Annaparochie gekraakt en (naast stempels en 22 blanco PB’s) het volledige bevolkingsregister in zakken meegenomen. Nadat Rondaan en zijn broer Jan het register eerst op hun slaapkamer hadden verstopt, werd het later in een bakkersoven verbrand. Na verraad van de SD-collaborateur Frans Michon gearresteerd op 22 november 1943. Door het Deutsche Kriegsgericht ter dood veroordeeld en daarna met de Friese verzetsstrijders Folkert Bergsma, Gerben Desiré Oswald en Gerrit Schuil op 14 februari 1944 ter dood veroordeeld en twee dagen later gefusilleerd in de Kennemer duinen. Aanvulling van Jelle Reitsma: Na Lolle zijn arrestatie is zijn broer Pieter Rondaan, als onderduiker c.q. wagenmakersknecht bij mijn ouders ondergedoken en moest zich voordoen als knecht van mijn vader die een wagemakersbedrijf in Opeinde had.
Jacob de Rook, geboren op 12 juli 1889 te Lemmer, overleden op 13 april 1942 te Buchenwald, Duitsland. Jacob de Rook was jarenlang raadslid van de gemeente Lemsterland voor de communistische partij. De Rook was één van de meest uitgesproken links-socialisten en werd mede daardoor één der grondleggers van het communisme in Friesland. Met zijn acht broers maakte hij deel uit van het Rookorkest. Hij hield zich vooral bezig met de redactie en de verspreiding van het ondergrondse blad Het Noorderlicht. Na zijn arrestatie door de SD in Groningen op 28 mei 1941 werd De Rook overgebracht naar de gevangenis in Scheveningen en vervolgens naar een Duits concentratiekamp waar hij op 13 april 1942 is overleden Het Noorderlicht was een illegale communistische krant die werd gestencild in een oplage van 100-300 exemplaren en een paar maal tijdens de oorlogsjaren 1940-1941 werd verspreid in Noord-Nederland. Hoofdartikelen werden in Amsterdam geschreven onder verantwoordelijkheid van de centrale leiding van de CPN en via koeriers en koeriersters door het hele land verspreid, waar de tekst ter plaatse op stencil werd gezet en verspreid. Van de wederwaardigheden van het Noorderlicht in Friesland is het volgende bekend: Voor de verspreiding het Noorderlicht in Friesland werden drie groepen gevormd. De eerste bestond uit Martin Beuving, bouwvakker en gemeenteraadslid in Leeuwarden voor de CPN; Jan Weistra, 25 jaar, CPN-er en loodgieter uit Leeuwarden; Dirk Faber, 41 jaar, christelijk en timmerman uit Leeuwarden, Fedde de Groot uit Leeuwarden, 20 jaar en lid van de Nederlands Jeugdfederatie; Corrie van der Meulen uit Leeuwarden, 20 jaar en lid van de Nederlandse Jeugdfederatie; Eds van der Heide, 32 jaar, monteur uit Leeuwarden, partijloos, en zijn vrouw Klaaske, lid van de CPN. Een twee verspreidingsgroep bestond uit Jacob de Wacht, 42 jaar, bouwvakker en CPN-er, uit Leeuwarden; Foppe Schipof, 42 jaar, vrijbuiter en negotieverkoper uit Leeuwarden; Harry Tulp, 32 jaar, lid van de CPN en vertegenwoordiger; Jacob de Rook, 51 jaar, visroker uit Lemmer en lid van de CPN. Tot de derde groep, de zogenaamde Houtigehagegroep, behoorden Frans Dalstra uit Surhuisterveen, 39 jaar, transportarbeider en lid van de CPN; Piet Keverkamp, 33 jaar, kapper in Houtigehage, katholiek (die bij zijn arrestatie in 1941 tegen zijn vrouw zei: “Nee ik hoef mijn jas niet aan, ik ben zo terug.”); Siebe Bos, 32 jaar, voerman en lid van de CPN. Toen de Noorderlichtgroep in Groningen in februari 1941 werd opgerold werd het Noorderlicht op 5 maart 1941 voor de eerste en laatste maal in Leeuwarden gemaakt in de Insulindestraat bij Eds en Klaaske van der Heide en van daaruit verspreid. Kort daarna werden vrijwel alle medewerkers gearresteerd. In Groningen werden ongeveer 55 mensen van de Noorderlichtgroepen gearresteerd en naar concentratiekampen gevoerd. Slechts een klein deel daarvan heeft het er levend van afgebracht.
Het monument in de N.H. kerk te Lemmer (gemeente Lemsterland) is een bronzen reliëf van een knielende mannenfiguur die een duif vrijlaat. De tekst op het reliëf luidt: 'HAR DEA US FRIJDOM 1940 - 1945'. De duif symboliseert vrijheid en vrede. Sinds Noach een duif uitliet om te verkennen of de wereld, na de grote vloed, weer bewoonbaar was, is de duif een symbool geworden voor goede tijdingen. Met goede tijdingen wordt meestal het tot stand komen van de vrede bedoeld. Geschiedenis Het monument in de N.H. kerk te Lemmer (gemeente Lemsterland) is een eerbewijs aan hen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in de strijd voor vrijheid en vrede zijn omgekomen. Het monument is onthuld op 4 mei 1955 door de weduwen van Jacob de Rook en Fokke van der Wal.
Heinrich Roth, geboren op 12 mei 1913 te Ratingen (Duitsland), overleden op 08-03-1945 te Dongjum. Heinrich woonde in Enschede toen hij een oproep kreeg om in dienst te treden bij de Duitse Wehrmacht. Maar Röth was een fel tegenstander van de nationaal-socialisten en dook onder bij veehouder Hessel Bouma in Scharnegoutum, waar ook Glastra van Loon onderdak had gevonden. Hier werden zij op 8 februari 1945 gearresteerd. Na zware martelingen ondergaan te hebben, werden zij meegenomen naar het dorp Dongjum. Hier werden hij samen met Chris Tinkelenberg, Pieter Anne Glastra van Loon, Jacob Hijlkema, Bauke van der Pal, standrechtelijk geëxecuteerd op de akker van een boer. Op de plek van de executie is later een klein gedenkteken geplaatst. De fusillade was een represaillemaatregel voor de aanslag die door het verzet was gepleegd op Grietje Sinnema, die tolk was voor de Duitsers in Franeker en verantwoordelijk voor de vordering van paarden bij de boeren in de omgeving.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Niets uit deze website mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt of op andere wijze gebruikt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de samensteller.