De Wildeman te Lemmer.

Herberg-logement-hotel -De Wildeman te Lemmer.

De aloude pleisterplaats "De Wildeman" op zich een stuk Lemster historie, daar komen al jaren Lemsters en oud Lemsters bij elkaar om de laatste nieuwtjes uit te wisselen en even gezellig bij elkaar zitten. Gewoon spontaan dat past bij de Lemsters. En het was leuk om bekenden zoals Willem de Jong, Tonny Bus, Marten Koopmans en niet te vergeten Sake Visser (Reade sake) daar te treffen, maar het is altijd gezellig daar in de Wildeman. Hopen dat dat zo zal blijven in de nabije toekomst want tenslotte verdwijnen de ouderen en wordt het beeld toch anders voor de Lemmer. We zullen ze missen de kleurrijke figuren, waar altijd zoveel om te doen was.

(noot van Roelie, (spanvis)Het schild van de Wildeman, is gemaakt door Meint Visser (blokmaker bij Fa v/d Neut) was getrouwd met mijn tante Pietje Visser.

De Wildeman in Lemmer geeft op een gevelsteen een drastische toelichting op zijn naam.

LC-20 september 1938

DE GEVELSTEEN VAN ..DE WILDEMAN.

Lemmer 19 September -Het zal menig bezoeker van Lemmer bekend zijn dat voor enkele jaren de gevel van het hotel De Wildeman
nog met een fraaien ouden gevelsteen de beeltenis van een wildeman versierd was.
Indertijd is deze dan ook geplaatst op de monumentenlijst dezer gemeente. Een paar jaar geleden is het beeld echter uit den gevel gevallen zoodat thans nog maar alleen de plaats waar het ingemetseld was zichtbaar is.
Pogingen om weder een nieuw gevelbeeld geplaatst te krijgen hebben destijds gefaald.
Toen nu de eigenaar van het hotel zich tot den burgemeester onzer gemeente wendde met het voorstel het opengevallen gat maar te dichten heeft deze zich opnieuw voor de zaak gespannen met het resultaat dat thans door jhr J. B. van Andringa de Kempenaer te Haren (Gr) een gift van f 100,- is toegezegd.
Gehoopt wordt nu dat aan deze mooie gift nog enkele andere zullen worden toegevoegd (ook de eigenaar wenscht wel in de kosten bij te dragen) opdat binnen niet te langen tijd een nieuw beeld weer in den gevel moge prijken

Hotel "De Wildeman" in Lemmer (Fr.)

"Van verre Schokland en den toren van Kampen gezien hebbende kwamen wij te vier ure aan de Lemmer aan, waar wij in de herberg De Wildeman onzen intrek namen”. Aldus een aantekening in het dagboek van Jacob van Lennep, die in 1823 met zijn vriend Dirk van Hogendorp te voet, per trekschuit en per diligence een reis door Noord Nederlandse provincies maakte.

Lemmer mag zich gelukkig prijzen, dat de vroegere herberg, nu Hotel De Wildeman, zich op de Schulpen nog op dezelfde wijze aan de bezoeker presenteert als toen de twee ondernemende en welgestelde jonge reizigers het ruim honderd vijftig jaar geleden aantroffen: met de kleurige beeltenis van de moor in de fraaie klokgevel en de uitgeslepen stoep voor de massief houten deur.

Het jaartal in de gevel geeft aan, dat het gebouw werd opgetrokken in 1773. Het is vanzelfsprekend niet ondenkbaar, dat voor dat jaar op dezelfde plaats ook al een herberg heeft gestaan en dat in 1773 derhalve van "nieuwbouw” sprake is geweest.

Zoals we kunnen zien aan bovenstaand bericht werd er al gesproken van "De Wildeman" in 1762. Toe Wed. J. Bylsma er hospita was. Bauke Harmens waar over gemeld wordt was smakschipper/Oostzeevaarder in die tijd.

De handel in o.a. koloniale waren, die tussen Amsterdam via de Zuiderzee met Noordduitse en verder gelegen steden werd gedreven en die voor een deel via Lemmer verliep, zal zeer waarschijnlijk hebben bijgedragen tot de benaming "de Wildeman”. Ook tabakswinkels en -fabrieken plachten immers vaak een moor identiek aan een "wilde” in die dagen tot handelsmerk te kiezen. Het is evenmin uitgesloten, dat aan de herberg een handel in tabak en of andere koloniale waren verbonden is geweest.

Vrijwel zeker heeft het bestuur van grietman Regnerus van Andringa in de achttiende eeuw de bouw en de bloei van het nog bestaande horecabedrijf gestimuleerd. Deze grietman van Lemsterland liet wegen verbeteren en bevorderde de instelling van postwagendiensten van Lemmer naar steden in Friesland en Groningen. Vooral streefde hij naar "welgeregelde” veer-en vrachtschuit verbindingen met Amsterdam, waartoe "ruime en gemakkelijke” schepen op de Zuiderzee werden ingezet. Voor deze reisroute ontstond een dermate grote belangstelling dat al drie weken voor het voorgenomen vertrek uit Lemmer een plaats in de kajuit besproken diende te worden. "Bijkans het geloof te boven gaat hier om het getal der Reizigers, welke, dag aan dag, van en naar Amsterdam hunnen weg over de Lemmer neemen’, schreef Jacobus Kok in zijn Vaderlandsch Woordenboek in 1790.

Zeer mogelijk is het zelfs een initiatief van Grietman Regnerus van Andringa zelf geweest om aan de haven een logement in te richten. Zijn Grietmanshuis stond trouwens ook recht tegenover de plek waar De Wildeman is gebouwd. In elk geval zal de aanwezigheid van zoveel reislustige mensen de waard van De Wildeman geen windeieren hebben gelegd. De meestal laat of te vroeg in Lemmer aangekomenen wilden voor de afvaart van de veerschuit of voor het vertrek van de postwagen bij een glaasje bitter, een kom koffie of een goede maaltijd wel even op verhaal komen, zo niet zoals bij onze vrienden Van Lennep en Van Hoogendorp van een welverdiende nachtrust genieten. Voor dat doel was de plaats van vestiging van het logement zeer wel gekozen: de middelen van vervoer lagen of stonden zo goed als voor de deur, en wat plezierreizigers beslist moet hebben aangesproken vanuit de vensters van de Herberg de Wildeman had men, zo is te lezen,’ een fraai zee en havengezicht’. Herberg, logement, nu hotel ‘de Wildeman’ heeft ook in de vaderlandse geschiedenis een rol mogen spelen. In september 1799, dus toen sedert de inval van de Franse legers in 1795 in ons land de Bataafse Republiek was ingesteld en Frankrijk en Engeland wederzijds in staat van oorlog verkeerden, werd plotseling langs de Friese kust de Engelse vloot gesignaleerd. Het lot wilde dat door de harde wind een Engelse sloep met acht man aan boord bij Lemmer aan lager wal werd gedreven. De bemanning werd overmeesterd en opgebracht. Een dag later verscheen de Engelse captain James Border alias William Bolton met drie brikken voor de haven en liet zich vervolgens in een sloep met witte vlag en getooid met oranje linten op de hoed en borst op de kade van Lemmer afzetten.

Het was in Herberg de Wildeman waar hij met de Raad van de Gemeente over de vrijlating van zijn mannen onderhandelde. De Wildeman bewaart voorts herinneringen aan de ontzettende watersnoodramp van februari 1825. De golven sloegen zo hoog op, dat de huizen op de Schulpen, gewoonlijk een ‘zindelijk met schelpen bestrooid plein’, tot aan de vensterbanken in het water kwamen te staan. De bevolking van Lemmer trachtte het vege lijf en de schaarse goederen met schuitjes te redden en voer door de straten van haar woonplaats om in hechte gebouwen als De Wildeman een veilig onderkomen te vinden. De herbergier had alle vertrekken gastvrij voor de vluchtelingen opengesteld en binnen korte tijd was het etablissement dan ook boordevol mensen.

Groot was de ontsteltenis toen achter het logement de nog kort te voren nieuw aangelegde zeewering het begaf, waardoor het gebouw aan de open zee werd blootgesteld. Noch hachelijker werd de situatie en groter de angst van de aanwezigen toen de naastgelegen panden instorten. Als door een wonder bleef De Wildeman, weliswaar deerlijk gehavend, tot ieders opluchting gespaard.

Ook nu nog werpt herberg-logement-hotel De Wildeman van zijn oorspronkelijke plaats aan de Schulpen te Lemmer de blik over de haven, alleen strekt er zich geen zee meer achter uit. Ook zult u er nog op de vanouds gastvrije wijze worden ontvangen, zij het dan niet meer tegen prijzen die het reizigers duo Van Lennep en Van Hogendorp in 1823 in hun dagboek konden noteren: ‘Te half vijf sprongen wij ten bedde uit en betaalden voor thee, wijn, avondeten, logies en een uitnemende bediening twee gulden per hoofd”…

Van Nanne Wienia, Lemmer.

UIT: "NEDERLANDSE HISTORIËN” Tijdschrift voor (streek)geschiedenis, 10^e jaargang nr. 3-1976. WILLEM BOXMA

Jacob van Lennep.

Dit huis maakt nu deel uit van hotel de "Wildeman". Het is ooit eens bewoond geweest door de familie Adrianus Siebes de jong, de Lemster kofschipper die onder andere op de West voer en koloniale waren naar Amsterdam bracht. De Jong overleed te Lemmer op 63 jarige leeftijd en werd op het Lemster kerkhof begraven. Volgens de kleinkinderen bestaat het graf nog.

Van honderd jaar geleden. (LC- 13 november 1915)

Bij de intocht.

De Leeuwarder Ct van 30 October 1815 was in de gelegenheid van een belangrijk evenement melding te maken dat zich den 20n te Lemmer afgespeeld had.
Dien middag ongeveer drie uren zoo meldde men aan ons blad werden vijf onzer mede ingezetenen welke ter verdediging van Koning en Vaderland voor eenige maanden vrijwillig ten strijde togen alhier met de meeste plegtigheid ingehaald eene deputatie uit het plaatselijk bestuur benevens alle de officieren van de staf van het 8ste bataillon landstorm recipieerde dezelve aan het Hof van Holland en begeleide dezelve met en benevens een detachement van de landstorm de tambours en pijpers aan het hoofd hebbende onder de toevloed van eene tallooze menigte menschen als in triumf naar het dorp alwaar een dertigtal meisjes onder de twaalf jaren oud alle in het wit gekleed en met oranje versierd hen met bloemen bestrooiden. In het logement de Wildeman gekomen werden de vrijwilligers door den heer mr A J ANDREW met eene gevoel volle aanspraak verwellekomd die 4e heer mr C.P.E. ROBIDÉ VAN DER AA in naam derzelven op eene gepaste wijze beantwoorde.
Het wapperen der vlaggen van schier alle gebouwen bouwen en schepen als mede eene door eenige ingezetenen opgerichte eerepoort zette niet weinig luister aan dit feest bij, terwijl een door 40 ingezetenen dezer gemeente ter eere der teruggekeerde
gekeerde verdedigers des Vaderlands aangerigt soupé de vroolijkheid tot in de morgenstond deed voortduren

De Schulpen op de Lemmer, omstreeks 1780 met o.a. het beurtschip op Amsterdam, het logement "de Wildeman" en het Groetmans-of Kempenaershuis.

Interview Zuid-Friesland met de vorige eigenaar, Nanne Wienia.

Louis van Mal.

LEMMER - "Van verre Schokland en den toren van Kampen gezien hebbende kwamen wij te vier ure aan de Lemmer aan, waar wij in de herberg De Wildeman onzen intrek namen." Aldus een aantekening in het dagboek van Jacob van Lennep, die in 1823 met zijn vriend Dirk van Hogendorp, te voet, per trekschuit en per diligence een reis door de Noord Nederlandse provinciën maakte. Deze tekst staat te lezen op de menukaart van het hedendaagse 'Hotelcafé-restaurant De Wildeman' aan de Schulpen in onze gemeente. Ruim 180 jaar geleden heeft de beschreven gebeurtenis plaatsgevonden. Sindsdien is er veel en tegelijkertijd niets veranderd. Vervoermiddelen als diligence en trekschuit dateren uit al lang vervlogen tijden, maar reizigers komen er nog steeds. Soms te voet zoals toen, soms per fiets, maar meestal per al dan niet 21e eeuwse 'bolide'. Het zal niet al te lang meer zijn. Op 20 augustus ?? gaat de massief houten deur onherroepelijk dicht. Het pand is verkocht aan een Lemster ondernemer.

De herberg van weleer wordt als hoofdbestemming omgebouwd tot een appartementencomplex. Of daarnaast nog een café-restaurant zal worden geëxploiteerd, is niet zeker. Maar zeker is wel dat aan een eeuwenoud, traditioneel reizigershotel met zijn vele andere, in de loop der tijden daarmee verbonden nevenbestemmingen, een einde komt. Gelet op de betekenis die het gebouw en het bedrijf van oudsher voor Lemmer en haar inwoners heeft gehad, zal dat de plaatselijke gemeenschap niet onberoerd laten. In verband daarmee sprak de Zuid Friesland met de vorige eigenaar, Nanne Wienia over zijn persoonlijke indrukken en belevenissen. Hij is vanaf 1967 in het bedrijf werkzaam geweest. Eerst als hulp van zijn ouders en vanaf 1978 als zelfstandig ondernemer. Historische beschrijvingen omlijsten zijn verhaal. Daarbij is ook informatie verkregen van Jelle de Jong, architect in Lemmer en schrijver van het boekje 'Wandelingen langs de monumenten.

Monumentaal middelpunt.

Vanaf de Oudesluisbrug richting Schulpen lopende, springen voor de oplettende wandelaar onmiddellijk de contouren in het oog van dat statige, voor het centrum van Lemmer beeldbepalende gebouw van De Wildeman. De grandeur die het uitstraalt en de rijke, daaraan verbonden historie, heeft er toe geleid, dat het pand in 1970 is geplaatst op de Rijksmonumentenlijst. Zodoende blijft dit monument, dat doet denken aan een classicistisch gerelateerde vorm van bouwkunst, ook voor toekomstige generaties bewaard, ongeacht de toekomstige bestemming. Als de wandelaar de historische bronnen er op nagelezen heeft kan hij vaststellen, dat de beschrijvingen van het gebouw allemaal precies kloppen "Het is 7 traveeën breed. Het telt 2 bouwlagen onder een groot schilddak met hoekschoorstenen. De Vlaamse top met klokgeveltje is versierd met beeldhouwwerk en gedateerd 1773. In de top staat de Wildeman afgebeeld (Beschrijving 'Havenplaats Lemmer' door Pieter Terpstra). Dat is nog ruim voor de Franse Revolutie (1789) om maar eens iets te noemen. De vraag rijst of Stadhouder Willem V hier nog gelogeerd heeft, voor hij in 1795 vanuit Friesland naar Engeland vluchtte. Voor Nanne Wienia is dat ook een vraag. Maar het zou hem niet verbazen als dat waar zou zijn. "Ik heb helaas. niet meer de beschikking over originele historische stukken, maar ik weet dat De Wildeman eeuwenlang een toevluchtsoord is geweest voor reizigers."

"De zee was in ieder geval vlakbij. Hier was vóór 1888 de haven waar de beurtschepen aanlegden. Evenwijdig met de gevels rond dit gebied, circa 6 meter uit de bebouwingslijn, lag de kade, aan eb en vloed onderhevig. Bijkans het geloof te boven gaat hier het getal der Reizigers welke, dag aan dag, van en naar Amsterdam hunnen weg over de Lemmer nemen " ( Jacobus Kok in zijn Vaderlandsch Woordenboek 1790). Wienia vervolgt: "Maar niet alleen reizigers beeft De Wildeman onder zijn dak gehad. Ook soldaten zijn hier binnen geweest toen de Bataafse Republiek in oorlog was met de Engelse vloot". Lees maar: "Plotseling werd langs de Friese kust de Engelse vloot gesignaleerd. Het lot wilde dat door de harde wind een Engelse sloep met 8 man aan boord, bij Lemmer aan lager wal werd gedreven. De bemanning werd overmeesterd en opgebracht. Een dag later verscheen de Engelse captain James Border, alias William Bolton, met 3 brikken voor de haven en liet zich vervolgens in een sloep met witte vlag en getooid met oranje linten op de hoed en borst op de kade van Lemmer afzetten. Het was in Herberg de Wildeman, waar hij met de Raad van de Gemeente over de vrijlating van zijn mannen onderhandelde" (Uit: Nederlandse Historiën)

Oorsprong.

Wanneer is er voor bet eerst sprake van De Wildeman? In 'Nederlandse Historiën' staat te lezen dat het 'vanzelfsprekend' niet ondenkbaar is, dat voor 1773 op dezelfde plaats ook al een herberg heeft gestaan en dat toen dus van 'nieuwbouw' sprake is geweest. Een historisch overzicht met alle wetens waardigheden van de herberg en nevenbestemmingen ontbreekt echter. En waar vindt de naam zijn oorsprong? Wienia veronderstelt dat het te maken heeft met een handelsmerk. In 'Nederlandse Historiën' staat het volgende te lezen: "De handel in onder andere koloniale waren, die tussen Amsterdam via de Zuiderzee met Noord-Duitse en verder gelegen streken werd gedreven en die voor een deel via Lemmer verliep, zal zeer waarschijnlijk hebben bijgedragen tot de benaming 'De Wildeman'. Ook tabakswinkels plachten immers vaak een moor - identiek aan een wilde in die dagen - tot handelsmerk te kiezen'.

De bouw van een herberg op deze plaats is gelet op de situering erg logisch. De Wildeman lag op een kruispunt van wegen en water, direct aan de Zuiderzee. Maar de eerste aanzet tot vestiging van een herberg zou wel eens hoe gek dat in de hedendaagse verhoudingen ook mag klinken bij een burgemeester gelegen kunnen hebben. Het was burgemeester, of zoals de benaming vroeger was 'grietman' Regnerus van Andringa, die in de 18-de eeuw de bouw en de bloei van de herberg heeft gestimuleerd. "Hij liet wegen verbeteren en bevorderde de instelling van postwagendiensten van Lemmer naar steden in Friesland en Groningen. Vooral streefde hij naar welgeregelde veer en vrachtschuit verbindingen met Amsterdam, waartoe ruime en gemakkelijke schepen op de Zuiderzee werden ingezet. Voor deze reisroute ontstond een dermate grote belangstelling, dat al 3 weken voor het voorgenomen vertrek uit Lemmer een plaats in de kajuit besproken diende te worden" ( Uit: Nederlandse Historiën). Het legde De Wildeman geen windeieren. "De meestal laat of te vroeg aangekomenen wilden voor de afvaart van de veerschuit of voor het vertrek van de postwagen, bij een glaasje bitter, een kom koffie of een goede maaltijd wel even op verhaal komen." Grietman Van Andringa kon het allemaal van nabij observeren. Zijn 'Grietmanshuis! stond recht tegenover de herberg. Volgens Jelle de Jong wilden de grietmannen in die tijd ook voor zichzelf een café voor de deur. Hij kijkt veelbetekenend. En warempel, laat de tegenwoordige grietman, burgemeester Jo Bosma vanuit zijn gemeentekantoor nou ook uitkijken op een café-restaurant. Er lijkt niets te zijn veranderd! De Jong vertelt dat hier niet alleen een herberg heeft gestaan. "Oorspronkelijk was er eerst een boerderij en naast het cafégedeelte was een wagenschuur (koetshuis) en een paarden en koestal aanwezig. De eigenaren dronken dan na de 'stalling' van die vervoermiddelen hun glaasje in het café of overnachtten daar. Door de ideale ligging op een kruispunt van wegen en water, was hier duidelijk sprake van een regionale functie. En tot na de 2e Wereldoorlog was er een 'doktershuis' gevestigd. Uit de stukken die in het bezit zijn van Wienia blijkt dat ook de plaatselijke notaris in het verleden daar zijn akten passeerde. multifunctionele functie van het geheel blijkt ten overvloede nog eens uit een notariële akte, verleden op 11 mei 1869. Wethouder(!) Wilco van Andringa de Kempenaer verkocht toen het perceel huizinge, koetshuis, stalling turfschuur en ruim erf? aan Andries Lupkes Visser, barbier, geboren op 18 februari 1808 te Lemmer, overleden op 26 augustus 1879 aldaar, zoon van Lupke Franzes Visser en Pietje Andries de Blauw. Andries is getrouwd op 3 december 1837 te Lemmer met Pietje Jans Witteveen, geboren, rond 1805 te Lemmer, overleden op 27 maart 1894 aldaar, dochter van Jan Hermanus Witteveen ( kofschipper ) en Sijkje Willems. De koopsom was fl. 4.000,- te betalen in goed gangbare grof zilveren muntspeciën met uitsluiting van voor geld gaande papieren of effecten.

Van 'booming' naar neergang.

Als de wandelaar op een middag vanuit de kletsnatte en winderige Schulpen over de 'uitgesleten drempel' het café binnengaat, zit daar een aantal gasten dat het blijkbaar erg naar de zin heeft. Kennelijk toeristen, die zoals de historie vermeldt, zich aan een glaasje bitter of een kom koffie willen warmen! Rondkijkend valt het op dat de wanden zijn volgehangen met talloze foto's, die als parameters de op en neergang, het wel en wee uit het verleden illustreren. Zij tonen de geďnteresseerde bezoeker de rijke geschiedenis van deze pleisterplaats. Wienia: "Toen ik het bedrijf overnam zaten we midden in een 'booming-periode'. We hebben, toen de economie in de zestiger jaren aantrok, de opgang van het toerisme in Lemmer meegemaakt. We konden dat ook letterlijk met eigen ogen aanschouwen. Vanuit het hotelgedeelte kon je namelijk het strand zien liggen. Het was hier in die tijd echt de zoete inval. Zowel jong als oud kwam hier binnen. Ik durf te zeggen dat we toen min of meer het middelpunt van het uitgaansleven in Lemmer waren. De jaren 70-80 van de vorige eeuw waren voor ons de hoogtijdagen. In de jaren '80 werd eerst de achterzaal verbouwd. Begin 1970 is het hotelgedeelte vergroot en aan de eisen van die tijd aangepast. In het begin van de jaren '90 tenslotte, heeft er opnieuw een drastische verbouwing plaatsgevonden. We hebben toen het bruincafé ingericht en het voorste gedeelte de vroegere dokterswoning kreeg een restaurantbestemming".

Wienia wordt steeds enthousiaster. "We hebben daarbij steeds getracht de intieme, knusse sfeer te behouden. De mensen moeten hier even op verhaal kunnen komen in een gezellige ambiance." Veelbetekenend kijkend naar de steeds luidruchtiger wordende gasten van het moment: "Maar dat hoeft natuurlijk niet te betekenen dat je dan ook de geluidsbarričre doorbreekt". Wienia vervolgt: "Maar er gebeuren hier nooit gekke dingen. Lemsters staan bekend als vechtersbazen. Daar hebben wij nooit iets van gemerkt. Kennelijk waakt 'de geest van de Wildeman' over ons, hoe tegenstrijdig die naam daarmee ook lijkt te zijn. Ik moet trouwens toegeven dat ook ons iets hogere prijspeil in de praktijk voor een zekere selectie zorgde". Hij glimlacht: "Dat prijspeil was inderdaad 'iets' hoger dan in 1823, toen Van Hogendorp en Van Lennep hier logeerden ". Hij wijst weer naar de tekst op de menukaart: "Te half vijf sprongen wij ten bedde uit en betaalden voor thee, wijn, avondeten, logies en een uitmuntende bediening twee gulden per hoofd ". Maar serieus, het is ons uitstekend gelukt, ongeacht afkomst, leeftijd en opleiding, aan iedere gast een beetje een thuisgevoel te kunnen bieden. Nou ja, toegegeven, daar past natuurlijk geen harde rockmuziek bij." Wienia vist uit een stapel oude paperassen een brief, gedateerd 4 mei 1939, van een zekere P.C. Kooijman, woonachtig in Amsterdam. Hij is gericht aan Wietze Faber, overgrootvader van Wienia." Hij leest een stukje voor: "Waarde Faber, Zeg Faber, 't Zal momenteel in de Lemmer wel weer een en al leven zijn met de Zuiderzeewerken. 'k Geloof dat ik van den zomer nog weer even kom kijken. 't Is me 't vorig jaar uitstekend bevallen. Toen ik terugging vertrok de boot om twee uur 's nachts, maar 'k heb goed geslapen en had er dus niet zoo heel veel weet van."

Wienia pakt de draad van het gesprek weer op. "Als ik terugkijk, dan constateer ik dat in de loop der jaren een bonte stoet van allerleislag mensen hier is komen aanwaaien. Dat is altijd al zo geweest. Behalve toeristen, waren daar ook veel zakenmensen bij die in vroeger tijden
ook bleven slapen." "Te midden van al die bedrijvigheid stond 'De Wildeman' hét logement aan de haven. Het was er altijd een komen en
gaan van reizigers, die vaak 's avonds laat in Lemmer arriveerden. Vanuit 'De Wildeman' aan de Schulpen ( vroeger een schelpenplein) had men een prachtig uitzicht over de haven en de Zuiderzee. Talrijke voorname personen hebben er de afgelopen decennia verbleven' ( Uit: Recreatiegids 1989). Wienia benadrukt dat het niet alleen reizigers zijn die nu en in het verleden van de gastvrijheid van 'De Wildeman' hebben geprofiteerd. "Wij zijn ook nu nog steeds gastheer van veel Lemster verenigingen. De bridge, dam en schaakverenigingen, de Nederlands Christelijke Plattelandsvrouwen en de Herensociëteit en niet te vergeten de 'palaver bijeenkomsten' in verband met het skűtsjesilen, hebben hier hun thuisbasis. Al die clubs zullen straks een ander onderkomen moeten zien te vinden. Dat zal ze niet gemakkelijk vallen. Wij rekenen voor het gebruik van onze ruimten geen zaalhuur. Dat is een stukje stille sponsoring, die de verenigingen extra financiële armslag geeft. Voor hen is dat dus straks een neergang. Maar voor ons is die neergang al veel eerder begonnen. Dat was al goed merkbaar toen de TV in de huiskamers zijn intrede deed. De mensen bleven lekker thuis of gingen naar één van de buurthuizen, die in die periode in veel wijken werden gebouwd.

Maar dat was het niet alleen. Met de toename van de mobiliteit gingen de vertegenwoordigers vroeger vaak op de fiets met hun snelle auto's liever direct naar huis. In het verledenwaren ook de toeristen, die met de passagiersboten een tocht hadden gemaakt bij ons te gast. Dat gebeurt niet meer, want de moderne schepen hebben zelf alle denkbare, luxe accommodatie aan boord. Die hadden ons hotel niet meer nodig. En tenslotte gingen bedrijven door de economische malaise minder vaak uit eten. Dat scheelde weer inkomsten voor ons restaurant. Reken daar ook nog eens bij dat er in de loop van de jaren, binnen en buiten Lemmer, steeds meer concurrentie ontstond, dan is het begrijpelijk dat de soep steeds dunner werd. En denk nu maar niet dat wij daardoor minder tijd in de zaak hoefden te steken. Integendeel, het aantal uren werd steeds groter. Vroeger werd het café op zaterdagavond half elf gesloten; op zondagavond viel de deur om 9 uur al in het slot. Kom daar nou eens om. Als je het hoofd boven water wilt houden, moet je van 's morgens vroeg tot diep in. de nacht in de weer zijn. En dat terwijl het seizoen in de loop der jaren steeds langer is geworden. Vooral onze kinderen hebben daardoor geen gemakkelijk leven gehad. Geen wonder dat ze er niet over gepiekerd hebben de zaak over te nemen. De tijd die je er in moet steken is maximaal de inkomsten in verhouding minimaal'.

Deur in het slot

Buiten is het inmiddels droog geworden. De bezoekers zijn zo langzamerhand aan hun laatste 'glaasje bitter' toe. Wienia is dat ook op zijn manier en wel in dubbel opzicht. Hij zucht eens diep. "Ach, ik heb. deze situatie al enkele jaren zien aankomen en uiteindelijk ook geaccepteerd. Ik heb als ik terugkijk, toch een plezierig en enerverend bestaan geleid. Hoewel, het is eerlijk gezegd wel een beetje ten koste gegaan van mijn gezondheid. Dat is ook de directe aanleiding geweest er mee te stoppen. Nog heel even, dan valt de 'massief houten deur voor de laatste maal in het slot. Dan volgt bij de notariële overdracht ook de laatste afrekening. Niet voor een nachtje
slapén, zoals Van Hogendorp en Van Lennep deden, of bijvoorbeeld die mijnheer uit Amsterdam, maar in feite na een lang en intensief bestaan. Samen met mijn vrouw ga ik nu een heel nieuw leven beginnen. Ik zie daar echt naar uit. Er is geen enkele reden tot treurigheid.
Maar tegelijkertijd besef ik heel goed, dat als de deur zich achter ons heeft gesloten, dat het einde is van wat 4 generaties met hart en ziel hebben opgebouwd. Het zij zo."

DE GROENE WILDEMAN

Het eerste type ‘Green Man’ is de menselijke persoon die verscholen gaat in een kooi van takken en bladeren of een man waarvan het lichaam geheel of gedeeltelijk met bladeren bedekt is.
In Engeland staat dit type bekend als ‘Jack in the Green’ In Nederland en Duitsland wordt hij ‘Wildeman’ genoemd. In Friesland kennen we de Wildeman als schildhouder van het wapen van de stad Snits.
In Ljouwert staat op een gevelsteen, hoog aan de gevel van de woning Oostersingel 2, een wildeman afgebeeld, gekleed in een schort van eikenbladeren. Ook op de gevel van de herberg "de Wildeman’ in Lemmer is een ‘Green man’ te zien. Boven de middelste poort van het doksaal van Easterein zijn een groene man en vrouw afgebeeld naakt, gekroond met bladeren en vruchten. De oudste wildemannen zijn bedekt met haar, sedert 1557 (Breughel) kennen we afbeeldingen van wildmannen die met bladeren bedekt zijn. Mannen die bij voorjaarsrituelen met bladeren bedekt zijn kennen we in volksgebruiken in heel Europa. Voorbeelden in onze streken zijn de ’Bielemannen’ in Huissen bij Nijmegen en in Rutten bij Tongeren de in klimop geklede Wilde Mannen in het mysteriespel van Sint Evermaar op de eerste mei.

MAAIEDEI en de JONGE JABIK.

Beide Jabikken heare bij wichtige merkeldagen yn it boerejier. Jakobus de Alde stiet oan it begjin fan de nôtrisping De Twentenaren neame de 25e july "Sint Jopke in't streu". De Jonge Jabik hie fanâlds mei Filippus syn feestdei op de earste maaie "Sint Jopke in't heu".Yn de foarskristelike tiid wie de maaiedei it greate maaitiidsfeest. Oeral waarden de maaie beammen oprjochte as symboalen fan fruchtberens en libbenskręft. Greate fjurren begroetten de simmertiid. Maaie - âlde maaie mei't de Friezen fęsthaldden oan de Juliaanske kalinder- stiet noch altyd op de kalinder. Ieuwenlang waard op maaiedei ferhúze en gong men yn de koarte of de "lange hier".Noch altyd binne de measte houliken yn Fryslan yn 'e maaie. Jonge minsken, yn de bloei fan harren libben, komme foar dűmny en amtenaar of knibbelje foar it Alter yn de tiid dat hiel de natűr fol is fan de rop it libben troch te jaan.
De kristelike tsjerke is yn de tradysje fan Israëls striid tsjin de fruchtberheidsgoaden altyd der op út de kręften fan erotyk en geslachtelikheid te behearskjen.
It wie dreech it al te bluistere maaiefeest in plakje op de kalinder te jaan. De measte maaiegebrűken waarden ferbean. De maaiebeam sjogge we allinne noch op in nyboud hűs en as "Kallemooi" op Skierműnteach. De maaiekeninginne gong ek yn Fryslân noch ieuwen rűn as "Pinksterblom". Ek oare maaiegebrúken waarden nei Pinkster ferpleatst.
De sosialistyske beweging keas de maaiedei as dei fan hope op in rjochtfeardige maatskippij. Yn Nederlân hat de skiednis fan de tweintigste ieuw de lęste dei fan april en de earste dagen fan maaie in eigen kleur jűn. It wichtigste oersymboal fan de earste maaie is de wyldeman, in manspersoan alhiel mei griene bledden bedutsen dy't by it feest fan fruchtberens syn ommegongen makke. De minske en de bloeiende vegetaasje binne yn him feriene. De Wyldeman of de Griene Man, werfan de moaiste te sjen is oan de gevel fan "de Wildeman" op'e Lemmer, draacht in greate knots as byld fan syn wylde kręft.
Súnt de trettjinde ieuw draacht "de Jonge Jakob" yn stee fan de folderstange wermei't hy deade węze soe, in knots. De Jonge Jakob libbe yn strange űnthâlding; hij iet gjin fleis en dronk gjin wyn en libbe kein en tige earber. Hy wie derom útsoarte geskikt de wyldeman te temmen en him syn knots te űntfytmanjen. Rome achtte Sint Joazef de Timmerman wer geskikter ta de doop fan de soasialistyske maaiedei, derom ferhúze de apostel mei de knuppel nei 3 maaie. Yn de literatuer wurdt in pear kear Jakobus de Jongere as Patroan fan Fryslân opfiert my liket it ta dat ek hjir de Jonge en de Alde Jabik troch elkoar helle binne!

Gezicht op de achttiende eeuwse gevels van de Friesche bank en Hotel de Wildeman te Lemmer.

Foto boven: Hotel de Wildeman, zoals het er in 1912 uit zag. het poststempel op de achterzijde van de kaart uit de collectie van de heer Gerrit de Vries uit Lemmer, vermeldt de datum 21 februari 1912.

Hotel De Wildeman, anno 1773 staat er in de gevel te lezen van het vermaarde Lemster hotel waar menigeen te gast was. Met name in de zomer is het hotel-restaurant een sfeervolle herberg waar mensen uit binnen en buitenland in en uit lopen en zich thuis voelen. Ook in vroeger dagen, in het centrum van Lemmer gelegen hotel, een plaats waar altijd wat te doen was. Het gedeelte waar de familie Wienia later een slijterij wijntapperij had ingericht, was voorheen een stal, waar de gasten van verre hun paard en koets konden stallen.

Harm fan űs Oate op zijn plakje. Als vanouds begint iedereen mee te zingen als hij zijn stem verheft. Maar deze keer was het wel heel speciaal, Harm vierde op deze heuglijke dag namelijk zijn zeventigste verjaardag.

LEMMER. Op de tweede dag van het skűtsjesilen gaf Harm fan us Oate opeens weer acte de presente in het café van Hotel restaurant "De Wildeman". Met meeslepend gezang voerde hij de aanwezige mensenmassa als vanouds langs de voormalige Zuiderzee. via "de klok van Arnemuiden" naar "het kleine café aan de schulpen" en het alom bekende "Lemster Jongens" werd de sfeer in de Wildeman op deze
ochtend weer tot ongekende hoogte gebracht. Het publiek dat zowel jong als oud in zich herbergde, liet zich niet onbetuigd in het meezingen van en meedeinen op de liederen die Harm fan űs oate steeds gedeeltelijk aan het publiek "voorzong". Toen mevrouw
Foussert met haar accordeon ook nog eens kwam binnenwandelen, wist iedereen opeens weer hoe ouderwets gezellig het kan zijn in "De Wildeman. " Geluiden als: "Hjir hevve wee Hennie Huusmon net foar nodig. En "En muier kado kin un meens toch net krijje, jű" werden regelmatig in de wandelgangen gehoord. Zeker toen de Lemsters wisten waarvoor het grote bord diende, dat achter "Us Harm" was opgehangen. Harms kinderen hadden hem en zijn vrouw Fimmy 's ochtends vroeg namelijk "ontvoerd" naar de Wildeman om Harm op zijn zeventigste verjaardag op deze toepasselijke wijze te verrassen. Harm fan űs Oate heeft vast en zeker nog nooit zoveel visite op zijn verjaardag gehad. Hij en mevrouw Foussert wisten Lemsters en Lemsters om űtens een onvergetelijke ochtend te bezorgen in "De Wildeman."

De Wyldeman.

In 1866 is een akte bekend dat Lykle Feenstra verklaart het logement "De Wildeman" te Lemmer gehuurd te hebben van jhr. Wilco van Andringa de Kempenaer. (Wilco was een halfbroer van grietman Antoon Anne van Andringa de Kempenaer (1777-1825) Deze bewoonden Andringastate vlak naast de Wildeman, Wilco van Andringa de Kempenaer was de laatste adellijke bewoner, want in 1888 werd het pand door zijn erfgenamen verkocht, waarna het zoals bekend opgedeeld werd in diverse panden).