Herberg-logement-hotel -De Wildeman te Lemmer.

| 1 | 2 |

Foto van Hillebrand Visser. › Welkom op de Visser site 

MAAIEDEI en de JONGE JABIK.
 
Beide Jabikken heare bij wichtige merkeldagen yn it boerejier. Jakobus de Alde stiet oan it begjin fan de nôtrisping De Twentenaren neame de 25e july "Sint Jopke in't streu". De Jonge Jabik hie fanâlds mei Filippus syn feestdei op de earste maaie "Sint Jopke in't heu".Yn de foarskristelike tiid wie de maaiedei it greate maaitiidsfeest. Oeral waarden de maaie beammen oprjochte as symboalen fan fruchtberens en libbenskręft. Greate fjurren begroetten de simmertiid. Maaie - âlde maaie mei't de Friezen fęsthaldden oan de Juliaanske kalinder- stiet noch altyd op de kalinder. Ieuwenlang waard op maaiedei ferhúze en gong men yn de koarte of de "lange hier".Noch altyd binne de measte houliken yn Fryslan yn 'e maaie. Jonge minsken, yn de bloei fan harren libben, komme foar dűmny en amtenaar of knibbelje foar it Alter yn de tiid dat hiel de natűr fol is fan de rop it libben troch te jaan.

De kristelike tsjerke is yn de tradysje fan Israëls striid tsjin de fruchtberheidsgoaden altyd der op út de kręften fan erotyk en geslachtelikheid te behearskjen.
It wie dreech it al te bluistere maaiefeest in plakje op de kalinder te jaan. De measte maaiegebrűken waarden ferbean. De maaiebeam sjogge we allinne noch op in nyboud hűs en as "Kallemooi" op Skierműnteach. De maaiekeninginne gong ek yn Fryslân noch ieuwen rűn as "Pinksterblom". Ek oare maaiegebrúken waarden nei Pinkster ferpleatst.

De sosialistyske beweging keas de maaiedei as dei fan hope op in rjochtfeardige maatskippij. Yn Nederlân hat de skiednis fan de tweintigste ieuw de lęste dei fan april en de earste dagen fan maaie in eigen kleur jűn. It wichtigste oersymboal fan de earste maaie is de wyldeman, in manspersoan alhiel mei griene bledden bedutsen dy't by it feest fan fruchtberens syn ommegongen makke. De minske en de bloeiende vegetaasje binne yn him feriene. De Wyldeman of de Griene Man, werfan de moaiste te sjen is oan de gevel fan "de Wildeman" op'e Lemmer, draacht in greate knots as byld fan syn wylde kręft.

Súnt de trettjinde ieuw draacht "de Jonge Jakob" yn stee fan de folderstange wermei't hy deade węze soe, in knots. De Jonge Jakob libbe yn strange űnthâlding; hij iet gjin fleis en dronk gjin wyn en libbe kein en tige earber. Hy wie derom útsoarte geskikt de wyldeman te temmen en him syn knots te űntfytmanjen. Rome achtte Sint Joazef de Timmerman wer geskikter ta de doop fan de soasialistyske maaiedei, derom ferhúze de apostel mei de knuppel nei 3 maaie. Yn de literatuer wurdt in pear kear Jakobus de Jongere as Patroan fan Fryslân opfiert my liket it ta dat ek hjir de Jonge en de Alde Jabik troch elkoar helle binne!

De wilde man stond ook bekend om het fraaie zee en havengezicht, vanuit de vensters aan de achterzijde. De gebouwen en loodsen stonden er immers nog niet. In dit verband lezen we ook over de ontzettende watersnood van 1825.

Weinige weken voor den watervloed, van Februarij 1825, was de Lemmer reeds met eenen doorbraak bedreigd, even buiten het dorp, op dat punt van den dijk, waar de zaagmolen stond, en alleen een onvermoeide arbeid bevrijdde toenmaals de plaats van eene overstrooming. In den nacht van den 4 februarij was het water, voor dat de doorbraken in de nabijheid van de Lemmer plaats hadden, hier tot de ontzettende hoogte van zeven voeten boven peil geklommen, dus ruim zeven duim hooger dan in het jaar 1776, zoodat het op den Nieuwendijk, de Hoofden, de Schans en op de Schulpen (het hoogste gedeelte dezer plaats) tot aan de vensterramen stond, en men met schuitjes door de straten voer. De voornaamste doorbraken; beoosten de Lemmer, hadden plaats op den middag, ongeveer ten twaalf ure. Van daar tot aan Schoterzijl telde men niet minder dan dertien gaten, waaronder twee doorloopende, het eene ter wijdte van 100 en ter diepte van 8 ell., en het andere ter wijdte van 20 en ter diepte van 4 ell., terwijl hierbij kolken van meer dan 30 voet diepte scheurden. Bewesten deze plaats bezweek de zeedijk insgelijks, in den namiddag van den zelfden dag ten drie ure, op ongeveer tien minuten afstands; doch deze doorbraak was van minder aangelegenheid. Omstreeks acht ure in den avond kwam het water op de Nieuweburen, en in den morgen van den 3 stond het ruim 1 ell. op de straat, zoodat alle huizen aldaar tot op die hoogte in het water stonden. Het water stond in een huis, op het hoogste gedeelte van den zeedijk, ter hoogte van 3 palm. en op de laagste gedeelten dezer plaats wel 1 1/2 ell. hoog.

Men heeft opgemerkt, dat et water in het eerst ieder uur 3 palm rees. ten gevolge hiervan vlugtten vele bewoners naar de hoogere verdiepingen en zolders hunner huizen; andere verlieten hunne woningen om hooger liggende op te zoeken; terwijl nog anderen met schepen door de vensters gehaald en in veiligheid gebragt werden. De schade op den dag van den 4 Februarij, zoowel aan de publieke werken, als partikulier eigendommen toegebragt, was aanmerkelijk. Het havenhoofd werd zoodanig geteisterd, dat eene menigte palen er uit en in en door de huizen, daar naast staande, wegspoelden. Hoezeer men vreesde, dat de zeedijk aan het einde van de straat, genaamd de Nieuwendijk, bij de Pottebakkersteeg, op het zelfde oogenblik zoude bezwijken, waarop de doorbraken in de nabijheid plaats hadden, was men echter gelukkig genoeg dit voor te komen en alzoo de Lemmer voor eenen gewissen ondergang te behouden. De meeste huizen op den Nieuwendijk waren van achteren ingeslagen en daardoor vele goederen, dewijl er geen tijd was, om die in veiligheid te brengen, weggespoeld.

Aan de binnenzijde van dien dijk waren de meeste achtergevels der huizen ingestort, achter de herberg de Wildeman werd de zeewering, welke aldaar in de voorgaande jaar nieuw gemaakt was, geheel weggeslagen, wardoor dit logement in het grootste gevaar verkeerde, als zijnde aan de opene zee blootgesteld. De ontsteltenis, die daar heerschte, is niet te beschrijven, daar het vol menschen was, die uit hunne huizen gevlugt waren. Hoewel het zeer veel leed, bleef het echter behouden; doch van de daarnevens gestaan hebbende gebouwen was niets meer aanwezig. In de Schans spoelde eene schuur geheel weg, benevens onderscheidene hokken en achterhuizen, waarvan de standplaats niet meer te herkennen was. men rekent, dat er wel 50 huizen onbewoonbaar waren. regenbakken en putten stortten in, en in de kerk stond het water 2 palm. hoog. Hierdoor zijn onderscheidene graven ingestort en zerken tegen elkander opgezet, zoodat de kerk voor het oogenblik onbruikbaar was. Hoe groot ook het verlies en de schade aan goederen zijn mogt, geen mensch echter kwam hierbij om het leven.

De Lemmer was de verzamelplaats van vele ongelukkigen, uit de omliggende dorpen. In den nacht, tusschen den 4 en 5, kwamen er schuiten, booten en pramen aan, met dezulken, dia alles verloren hadden; onder dezen bevond zich eene vrouw, welke dien zelfden nacht onder den blooten hemel bevallen was. Den 6 werden er van hier overal schepen ter redding uitgezonden naar de naburige plaatsen. De stallen om de haven stonden vol vee, en dat, hetwelk niet geborgen kon worden, moest op de markt in de open lucht blijven. Zoo hebben daar, in den nacht tusschen den 5 en 6 Februarij, wel veertig koebeesten en eenige paarden gestaan, die aan eene boer, digt bij deze plaats woonachtig, toebehoorden.

Hier zien we de gevel zoals die er jaren geleden uitzag. De meest opvallende verandering is wel het verdwijnen van de deur die toegang tot de stal gaf. Die is verdwenen en daar kwam later een winkeltje in gedistilleerd in. De laatste jaren was die ruimte ingericht als receptie en garderobe. De stalling was in de jaren na de oorlog meest in gebruik als fietsenstalling.

Gezicht op de achttiende eeuwse gevels van de Friesche bank en Hotel 'De Wildeman' te Lemmer.

29 juli 1900

Foto boven: Hotel de Wildeman, zoals het er in 1912 uitzag. Het poststempel op de achterzijde van de kaart uit de collectie van de heer Gerrit de Vries, uit Lemmer, vermeldt de datum 21 februari 1912.

Lemmer toen en Lemmer nu.

Hotel De Wildeman, anno 1773 staat er in de gevel te lezen van het vermaarde Lemster hotel waar menigeen te gast was. Met name in de zomer is het hotel-restaurant een sfeervolle herberg waar mensen uit binnen en buitenland in en uit lopen en zich thuis voelen. Ook in vroeger dagen, in het centrum van Lemmer gelegen hotel, een plaats waar altijd wat te doen was. Het gedeelte waar de familie Wienia later een slijterij wijntapperij had ingericht, was voorheen een stal, waar de gasten van verre hun paard en koets konden stallen.

Harm fan ûs Oate op zijn plakje. Als vanouds begint iedereen mee te zingen als hij zijn stem verheft. Maar deze keer was het wel heel speciaal, Harm vierde op deze heuglijke dag namelijk zijn zeventigste verjaardag.

Harm fan us oate viert zeventigste verjaardag.

LEMMER. Op de tweede dag van het skûtsjesilen gaf Harm fan us Oate opeens weer acte de presente in het café van Hotel restaurant "De Wildeman". Met meeslepend gezang voerde hij de aanwezige mensenmassa als vanouds langs de voormalige Zuiderzee. via "de klok van Arnemuiden" naar "het kleine café aan de schulpen" en het alom bekende "Lemster Jongens" werd de sfeer in de Wildeman op deze
ochtend weer tot ongekende hoogte gebracht. Het publiek dat zowel jong als oud in zich herbergde, liet zich niet onbetuigd in het meezingen van en meedeinen op de liederen die Harm fan ûs oate steeds gedeeltelijk aan het publiek "voorzong". Toen mevrouw
Foussert met haar accordeon ook nog eens kwam binnenwandelen, wist iedereen opeens weer hoe ouderwets gezellig het kan zijn in "De Wildeman. " Geluiden als: "Hjir hevve wee Hennie Huusmon net foar nodig. En "En muier kado kin un meens toch net krijje, jû" werden regelmatig in de wandelgangen gehoord. Zeker toen de Lemsters wisten waarvoor het grote bord diende, dat achter "Us Harm" was opgehangen. Harms kinderen hadden hem en zijn vrouw Fimmy 's ochtends vroeg namelijk "ontvoerd" naar de Wildeman om Harm op zijn zeventigste verjaardag op deze toepasselijke wijze te verrassen. Harm fan ûs Oate heeft vast en zeker nog nooit zoveel visite op zijn verjaardag gehad. Hij en mevrouw Foussert wisten Lemsters en Lemsters om ûtens een onvergetelijke ochtend te bezorgen in "De Wildeman."